మాతరశ్ చ మునిశ్రేష్ఠాః సర్వకామఫలప్రదాః దృష్ట్వా తాన్ విధివద్ భక్త్యా సంపూజ్య ప్రణిపత్య చ
అక్కడ మాతృదేవతలు కూడా ఉంటారు, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, వారు అన్ని కోరికల ఫలితాలు ప్రసాదిస్తారు. వారిని యథావిధిగా భక్తితో దర్శించి, పూజించి, వందనం చేస్తే—
సర్వపాపవినిర్ముక్తో నరో యాతి త్రివిష్టపమ్ ఏవం సా నగరీ రమ్యా రాజసింహేన పాలితా
అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడై, ఆ మనిషి స్వర్గానికి చేరుకుంటాడు. అలా ఆ అందమైన నగరాన్ని రాజసింహుడు పాలిస్తున్నాడు.
నిత్యోత్సవప్రముదితా యథేన్ద్రస్యామరావతీ పురాష్టాదశసంయుక్తా సువిస్తీర్ణచతుష్పథా
అక్కడ ఎప్పుడూ ఉత్సవాలు జరుగుతూ, ఆనందంగా ఉంటుంది. అది ఇంద్రుని అమరావతిలా, పదెనిమిది ద్వారాలతో, విస్తృతమైన నాలుగు దారులతో కలసి ఉంటుంది.
ధనుర్జ్యాఘోషనినదా సిద్ధసంగమభూషితా విద్యావద్గణభూయిష్ఠా వేదనిర్ఘోషనాదితా
అక్కడ విల్లుల తంతుల మోగుడు ధ్వనులు, సిద్ధుల సమూహాలు, పండితుల సభలు, వేదఘోషలతో నగరం మారుమోగిపోతుంది.
ఇతిహాసపురాణాని శాస్త్రాణి వివిధాని చ కావ్యాలాపకథాశ్ చైవ శ్రూయన్తే ఽహర్నిశం ద్విజాః
మహర్షులారా! ఇక్కడ ఎప్పటికప్పుడు ఇతిహాసాలు, పురాణాలు, వివిధ శాస్త్రాలు, కవిత్వ కథలు రాత్రింబవళ్ళు వినిపిస్తూనే ఉంటాయి.
ఏవం మయా గుణాఢ్యా సా తదుయినీ?? సముదాహృతా యస్యాం రాజాభవత్ పూర్వమ్ ఇన్ద్రద్యుమ్నో మహామతిః
ఇలా, గొప్ప గుణాలతో నిండిన ఆ భూమిని నేను వివరించాను. అక్కడే గతంలో మహామతి అయిన ఇంద్రద్యుమ్నుడు జన్మించాడు.
తస్యాం స నృపతిః పూర్వం కుర్వన్ రాజ్యమ్ అనుత్తమమ్ పాలయామ్ ఆస మతిమాన్ ప్రజాః పుత్రాన్ ఇవౌరసాన్
ఆ భూమిలో, ఆ రాజు ఒకప్పుడు అపూర్వమైన రాజ్యాన్ని పాలిస్తూ, తన ప్రజలను తన సొంత కుమారుల్లా కాపాడేవాడు.
సత్యవాదీ మహాప్రాజ్ఞః శూరః సర్వగుణాకరః మతిమాన్ ధర్మసంపన్నః సర్వశస్త్రభృతాం వరః
ఆయన సత్యవాది, గొప్ప జ్ఞాని, వీరుడు, అన్ని గుణాల నిలయం, వివేకవంతుడు, ధర్మంతో నిండినవాడు, ఆయుధధారులందరిలో శ్రేష్ఠుడు.
సత్యవాఞ్ శీలవాన్ దాన్తః శ్రీమాన్ పరపురంజయః ఆదిత్య ఇవ తేజోభీ రూపైర్ ఆశ్వినయోర్ ఇవ
సత్యవంతుడు, మంచి స్వభావం కలవాడు, ఇంద్రియాలను అదుపులో పెట్టుకున్నవాడు, మహిమతో నిండినవాడు, శత్రు పట్టణాలను జయించినవాడు, సూర్యుడిలా ప్రకాశించేవాడు, అశ్వినిదేవతలవలె అందగాడు.
వర్ధమానసురాశ్చర్యః శక్రతుల్యపరాక్రమః శారదేన్దుర్ ఇవాభాతి లక్షణైః సమలంకృతః
అతని అద్భుత కార్యాలు ఎప్పటికప్పుడు పెరుగుతూ ఉండేవి. పరాక్రమంలో ఇంద్రునితో సమానుడు. శుభలక్షణాలతో అలంకరించబడి, శరదృతువులోని చంద్రుడిలా మెరిసేవాడు.
ఆహర్తా సర్వయజ్ఞానాం హయమేధాదికృత్ తథా దానైర్ యజ్ఞైస్ తపోభిశ్ చ తత్తుల్యో నాస్తి భూపతిః
అన్ని యజ్ఞాలను, ముఖ్యంగా అశ్వమేధయాగాన్ని నిర్వహించినవాడు. దానం, యజ్ఞం, తపస్సులో అతనికి సమానమైన మరొక రాజు లేడు.
సువర్ణమణిముక్తానాం గజాశ్వానాం చ భూపతిః ప్రదదౌ విప్రముఖ్యేభ్యో యాగే యాగే మహాధనమ్
ప్రతి యాగంలో, ఆ రాజు బ్రాహ్మణులకూ బంగారం, రత్నాలు, ముత్యాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు వంటి అపారమైన ధనాన్ని దానం చేసేవాడు.
హస్త్యశ్వరథముఖ్యానాం కమ్బలాజినవాససామ్ రత్నానాం ధనధాన్యానామ్ అన్తస్ తస్య న విద్యతే
అతని రాజ్యంలో ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, మంచి కంబళాలు, చర్మాలు, వస్త్రాలు, రత్నాలు, ధనం, ధాన్యాలు—ఇవి అన్నింటికీ అంతం లేదు.
ఏవం సర్వధనైర్ యుక్తో గుణైః సర్వైర్ అలంకృతః సర్వకామసమృద్ధాత్మా కుర్వన్ రాజ్యమ్ అకణ్టకమ్
అలా అన్ని సంపదలతో కూడి, అన్ని గుణాలతో అలంకరించబడి, అన్ని కోరికలు తీరినవాడై, తన రాజ్యాన్ని ఎలాంటి బాధ లేకుండా పాలించేవాడు.
తస్యేయం మతిర్ ఉత్పన్నా సర్వయోగేశ్వరం హరిమ్ కథమ్ ఆరాధయిష్యామి భుక్తిముక్తిప్రదం ప్రభుమ్
అతనికి ఇలా ఒక ఆలోచన కలిగింది: 'సర్వయోగేశ్వరుడైన హరిని, భోగముక్తిని ప్రసాదించే ప్రభువును నేను ఎలా ఆరాధించాలి?'
విచార్య సర్వశాస్త్రాణి తన్త్రాణ్య్ ఆగమవిస్తరమ్ ఇతిహాసపురాణాని వేదాఙ్గాని చ సర్వశః
అతడు అన్ని శాస్త్రాలు, తంత్రాలు, ఆగమాల విస్తారాన్ని, ఇతిహాసాలు, పురాణాలు, వేదాంగాలను పూర్తిగా పరిశీలించాడు.
ధర్మశాస్త్రాణి సర్వాణి నియమాన్ ఋషిభాషితాన్ వేదాఙ్గాని చ శాస్త్రాణి విద్యాస్థానాని యాని చ
అన్ని ధర్మశాస్త్రాలు, ఋషులు చెప్పిన నియమాలు, వేదాంగాలు, విద్యాస్థానాలు—ఇవి అన్నింటినీ అతడు పరిశీలించాడు.
గురుం సంసేవ్య యత్నేన బ్రాహ్మణాన్ వేదపారగాన్ ఆధాయ పరమాం కాష్ఠాం కృతకృత్యో ఽభవత్ తదా
తన గురువును, వేదపారంగతులైన బ్రాహ్మణులను శ్రద్ధతో సేవించి, పరమమైన స్థితిని పొందినవాడై, తన జీవిత ప్రయోజనాన్ని నెరవేర్చుకున్నాడు.
సంప్రాప్య పరమం తత్త్వం వాసుదేవాఖ్యమ్ అవ్యయమ్ భ్రాన్తిజ్ఞానాద్ అతీతస్ తు ముముక్షుః సంయతేన్ద్రియః
వాసుదేవుడనే అవినాశి పరమతత్త్వాన్ని తెలుసుకొని, మాయా అజ్ఞానాన్ని దాటి, ముక్తిని కోరుతూ, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకున్నవాడయ్యాడు.
కథమ్ ఆరాధయిష్యామి దేవదేవం సనాతనమ్ పీతవస్త్రం చతుర్బాహుం శఙ్ఖచక్రగదాధరమ్
శాశ్వతమైన దేవదేవుడైన, పీతాంబరధారి, నాలుగు చేతులతో, శంఖచక్రగదాధారుడైన ఆ పరమేశ్వరుని నేను ఎలా ఆరాధించాలి?
వనమాలావృతోరస్కం పద్మపత్త్రాయతేక్షణమ్ శ్రీవత్సోరఃసమాయుక్తం ముకుటాఙ్గదశోభితమ్
వనమాలతో అలంకరించబడిన ఛాతి, పద్మపత్రంలాంటి విశాలమైన కళ్ళు, శ్రీవత్సముద్రికతో కూడిన వక్షస్సు, మకుటం, కంకణాలతో ప్రకాశించే రూపం.
స్వపురాత్ స తు నిష్క్రాన్త ఉజ్జయిన్యాః ప్రజాపతిః బలేన మహతా యుక్తః సభృత్యః సపురోహితః
అప్పుడు ప్రజల అధిపతి అయిన ఆ రాజు, ఉజ్జయినీ నగరాన్ని విడిచి, గొప్ప సైన్యంతో, సేవకులతో, పురోహితులతో కలిసి బయలుదేరాడు.
అనుజగ్ముస్ తు తం సర్వే రథినః శస్త్రపాణయః రథైర్ విమానసంకాశైః పతాకాధ్వజసేవితైః
అస్త్రాలు పట్టుకున్న రథసారథులు అందరూ, ఆ మహారాజును వెంబడిస్తూ, ఆకాశంలో ఎగిరే విమానాల్లా మెరిసే, పతాకలు, జెండాలతో అలంకరించబడిన రథాల్లో ప్రయాణించారు.
సాదినశ్ చ తథా సర్వే ప్రాసతోమరపాణయః అశ్వైః పవనసంకాశైర్ అనుజగ్ముస్ తు తం నృపమ్
అలాగే, ప్రాసాలు, ముష్టిపిండాలు పట్టుకున్న అశ్వారోహకులు అందరూ, గాలి వేగంతో పరుగెత్తే గుర్రాలపై ఆ రాజును వెంబడించారు.
హిమవత్సంభవైర్ మత్తైర్ వారణైః పర్వతోపమైః ఈషాదన్తైః సదా మత్తైః ప్రచణ్డైః షష్టిహాయనైః
హిమవంతం లో పుట్టిన, మదంతో ఉప్పొంగిపోయిన, కొండల్లా బలమైన, కొంచెం వంకర దంతాలున్న, ఎప్పుడూ మదమత్తులై, భయంకరమైన, అరవయ్యేళ్ళ ఏనుగులతో కూడి,
హేమకక్షైః సపతాకైర్ ఘణ్టారవవిభూషితైః అనుజగ్ముశ్ చ తం సర్వే గజయుద్ధవిశారదాః
బంగారు కవచాలు ధరించిన, పతాకలతో అలంకరించబడిన, గంటల ధ్వనితో మణిపూసలతో మెరిసే, యుద్ధంలో నిపుణులైన గజసైనికులు అందరూ ఆ మహారాజును వెంబడించారు.
అసంఖ్యేయాశ్ చ పాదాతా ధనుష్ప్రాసాసిపాణయః దివ్యమాల్యామ్బరధరా దివ్యగన్ధానులేపనాః
ఎన్నిక లేని కాలాళ్లు, విల్లు, ప్రాస, ఖడ్గాలు పట్టుకుని, దివ్యమాలలు, వస్త్రాలు ధరించి, పరిమళమైన దివ్య సుగంధాలు పూసుకుని,
అనుజగ్ముశ్ చ తం సర్వే యువానో మృష్టకుణ్డలాః సర్వాస్త్రకుశలాః శూరాః సదా సంగ్రామలాలసాః
వారు అందరూ యువకులు, మెరిసే కుండలాలు ధరించి, అన్ని ఆయుధాల్లో నైపుణ్యం కలవారు, ధైర్యవంతులు, యుద్ధానికి ఎప్పుడూ సిద్ధంగా ఉండేవారు, ఆ మహారాజును వెంబడించారు.
అన్తఃపురనివాసిన్యః స్త్రియః సర్వాః స్వలంకృతాః బిమ్బౌష్ఠచారుదశనాః సర్వాభరణభూషితాః
అంతఃపురంలో నివసించే స్త్రీలు అందరూ, సంపూర్ణంగా అలంకరించబడి, బింబపండు వంటి పెదాలు, అందమైన పళ్ళు, అన్ని ఆభరణాలతో అలంకరించబడి ఉండేవారు.
దివ్యవస్త్రధరాః సర్వా దివ్యమాల్యవిభూషితాః దివ్యగన్ధానులిప్తాఙ్గాః శరచ్చన్ద్రనిభాననాః
వారు అందరూ దివ్య వస్త్రాలు ధరించి, దివ్యమాలలతో అలంకరించబడి, దివ్య సుగంధాలు శరీరానికి పూసుకుని, శరదృతువులోని చంద్రునిలా ప్రకాశించే ముఖాలతో ఉండేవారు.