చతుర్వేదీ భవేద్ విప్రః సర్వశాస్త్రవిశారదః యోగం పాశుపతం ప్రాప్య తతో మోక్షమ్ అవాప్నుయాత్
అతడు నాలుగు వేదాలు, అన్ని శాస్త్రాలు తెలిసిన బ్రాహ్మణుడవుతాడు. పాశుపతయోగాన్ని పొందిన తరువాత, మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
ఆస్తే తత్ర నదీ పుణ్యా శిప్రా నామేతి విశ్రుతా తస్యాం స్నాతస్ తు విధివత్ సంతర్ప్య పితృదేవతాః
అక్కడ పవిత్రమైన శిప్రా అనే ప్రసిద్ధ నది ప్రవహిస్తుంది. ఆ నదిలో యథావిధిగా స్నానం చేసి, పితృదేవతలను తృప్తిపరిచినవాడు—
సర్వపాపవినిర్ముక్తో విమానవరమ్ ఆస్థితః భుఙ్క్తే బహువిధాన్ భోగాన్ స్వర్గలోకే నరోత్తమః
అతడు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడై, ఉత్తమమైన దేవతా విమానంలో ఎక్కి, స్వర్గలోకంలో అనేక రకాల ఆనందాలను అనుభవిస్తాడు.
ఆస్తే తత్రైవ భగవాన్ దేవదేవో జనార్దనః గోవిన్దస్వామినామాసౌ భుక్తిముక్తిప్రదో హరిః
అక్కడే భగవంతుడు, దేవతల దేవుడు, జనార్దనుడు నివసిస్తాడు. ఆయనను గోవిందుడు, స్వామి, హరి అని పిలుస్తారు. ఆయన భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదిస్తాడు.
తం దృష్ట్వా ముక్తిమ్ ఆప్నోతి త్రిసప్తకులసంయుతః విమానేనార్కవర్ణేన కిఙ్కిణీజాలమాలినా
ఆయనను చూసినవాడు, తన ఇరవై ఒక తరాల కుటుంబంతో కలసి, సూర్యుని వంటి ప్రకాశవంతమైన, మణిమణికలతో అలంకరించిన దేవతా విమానంలో ఎక్కి మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
సర్వకామసమృద్ధేన కామగేనాస్థిరేణ చ ఉపగీయమానో గన్ధర్వైర్ విష్ణులోకే మహీయతే
అన్ని కోరికలు తీరిన, మనసుకు అనుగుణంగా నడిచే అచంచలమైన విమానంలో కూర్చొని, గంధర్వులు కీర్తిస్తూ, విష్ణు లోకంలో అతడిని ఘనంగా సత్కరిస్తారు.
భుఙ్క్తే చ వివిధాన్ కామాన్ నిరాతఙ్కో గతజ్వరః ఆభూతసంప్లవం యావత్ సురూపః సుభగః సుఖీ
అతడు ఎలాంటి బాధా కలవరాలు లేకుండా, అందంగా, అదృష్టవంతుడిగా, సుఖంగా, సృష్టి అంతం అయ్యే వరకు ఎన్నో రకాల ఆనందాలను అనుభవిస్తాడు.
కాలేనాగత్య మతిమాన్ బ్రాహ్మణః స్యాన్ మహీతలే ప్రవరే యోగినాం గేహే వేదశాస్త్రార్థతత్త్వవిత్
కాలం వచ్చినప్పుడు, అతడు భూమిపై జ్ఞానవంతుడైన బ్రాహ్మణుడిగా, ఉత్తమ యోగుల ఇంట్లో, వేదశాస్త్రార్థాలను బాగా తెలిసినవాడిగా జన్మిస్తాడు.
వైష్ణవం యోగమ్ ఆస్థాయ తతో మోక్షమ్ అవాప్నుయాత్ విక్రమస్వామినామానం విష్ణుం తత్రైవ భో ద్విజాః
వైష్ణవయోగాన్ని ఆచరించి, తరువాత మోక్షాన్ని పొందుతాడు. అక్కడే, ఓ ద్విజులారా, విక్రమస్వామి అనే విష్ణువు ఉన్నాడు.
దృష్ట్వా నరో వా నారీ వా ఫలం పూర్వోదితం లభేత్ అన్యే ఽపి తత్ర తిష్ఠన్తి దేవాః శక్రపురోగమాః
పురుషుడైనా, స్త్రీయైనా, ఆయనను దర్శించినవారు ముందు చెప్పిన ఫలితాన్ని పొందుతారు. అక్కడ ఇంద్రునితో పాటు ఇతర దేవతలు కూడా నివసిస్తున్నారు.
మాతరశ్ చ మునిశ్రేష్ఠాః సర్వకామఫలప్రదాః దృష్ట్వా తాన్ విధివద్ భక్త్యా సంపూజ్య ప్రణిపత్య చ
అక్కడ మాతృదేవతలు కూడా ఉంటారు, ఓ మునిశ్రేష్ఠా, వారు అన్ని కోరికల ఫలితాలు ప్రసాదిస్తారు. వారిని యథావిధిగా భక్తితో దర్శించి, పూజించి, వందనం చేస్తే—
సర్వపాపవినిర్ముక్తో నరో యాతి త్రివిష్టపమ్ ఏవం సా నగరీ రమ్యా రాజసింహేన పాలితా
అన్ని పాపాల నుండి విముక్తుడై, ఆ మనిషి స్వర్గానికి చేరుకుంటాడు. అలా ఆ అందమైన నగరాన్ని రాజసింహుడు పాలిస్తున్నాడు.
నిత్యోత్సవప్రముదితా యథేన్ద్రస్యామరావతీ పురాష్టాదశసంయుక్తా సువిస్తీర్ణచతుష్పథా
అక్కడ ఎప్పుడూ ఉత్సవాలు జరుగుతూ, ఆనందంగా ఉంటుంది. అది ఇంద్రుని అమరావతిలా, పదెనిమిది ద్వారాలతో, విస్తృతమైన నాలుగు దారులతో కలసి ఉంటుంది.
ధనుర్జ్యాఘోషనినదా సిద్ధసంగమభూషితా విద్యావద్గణభూయిష్ఠా వేదనిర్ఘోషనాదితా
అక్కడ విల్లుల తంతుల మోగుడు ధ్వనులు, సిద్ధుల సమూహాలు, పండితుల సభలు, వేదఘోషలతో నగరం మారుమోగిపోతుంది.
ఇతిహాసపురాణాని శాస్త్రాణి వివిధాని చ కావ్యాలాపకథాశ్ చైవ శ్రూయన్తే ఽహర్నిశం ద్విజాః
మహర్షులారా! ఇక్కడ ఎప్పటికప్పుడు ఇతిహాసాలు, పురాణాలు, వివిధ శాస్త్రాలు, కవిత్వ కథలు రాత్రింబవళ్ళు వినిపిస్తూనే ఉంటాయి.
ఏవం మయా గుణాఢ్యా సా తదుయినీ?? సముదాహృతా యస్యాం రాజాభవత్ పూర్వమ్ ఇన్ద్రద్యుమ్నో మహామతిః
ఇలా, గొప్ప గుణాలతో నిండిన ఆ భూమిని నేను వివరించాను. అక్కడే గతంలో మహామతి అయిన ఇంద్రద్యుమ్నుడు జన్మించాడు.
తస్యాం స నృపతిః పూర్వం కుర్వన్ రాజ్యమ్ అనుత్తమమ్ పాలయామ్ ఆస మతిమాన్ ప్రజాః పుత్రాన్ ఇవౌరసాన్
ఆ భూమిలో, ఆ రాజు ఒకప్పుడు అపూర్వమైన రాజ్యాన్ని పాలిస్తూ, తన ప్రజలను తన సొంత కుమారుల్లా కాపాడేవాడు.
సత్యవాదీ మహాప్రాజ్ఞః శూరః సర్వగుణాకరః మతిమాన్ ధర్మసంపన్నః సర్వశస్త్రభృతాం వరః
ఆయన సత్యవాది, గొప్ప జ్ఞాని, వీరుడు, అన్ని గుణాల నిలయం, వివేకవంతుడు, ధర్మంతో నిండినవాడు, ఆయుధధారులందరిలో శ్రేష్ఠుడు.
సత్యవాఞ్ శీలవాన్ దాన్తః శ్రీమాన్ పరపురంజయః ఆదిత్య ఇవ తేజోభీ రూపైర్ ఆశ్వినయోర్ ఇవ
సత్యవంతుడు, మంచి స్వభావం కలవాడు, ఇంద్రియాలను అదుపులో పెట్టుకున్నవాడు, మహిమతో నిండినవాడు, శత్రు పట్టణాలను జయించినవాడు, సూర్యుడిలా ప్రకాశించేవాడు, అశ్వినిదేవతలవలె అందగాడు.
వర్ధమానసురాశ్చర్యః శక్రతుల్యపరాక్రమః శారదేన్దుర్ ఇవాభాతి లక్షణైః సమలంకృతః
అతని అద్భుత కార్యాలు ఎప్పటికప్పుడు పెరుగుతూ ఉండేవి. పరాక్రమంలో ఇంద్రునితో సమానుడు. శుభలక్షణాలతో అలంకరించబడి, శరదృతువులోని చంద్రుడిలా మెరిసేవాడు.
ఆహర్తా సర్వయజ్ఞానాం హయమేధాదికృత్ తథా దానైర్ యజ్ఞైస్ తపోభిశ్ చ తత్తుల్యో నాస్తి భూపతిః
అన్ని యజ్ఞాలను, ముఖ్యంగా అశ్వమేధయాగాన్ని నిర్వహించినవాడు. దానం, యజ్ఞం, తపస్సులో అతనికి సమానమైన మరొక రాజు లేడు.
సువర్ణమణిముక్తానాం గజాశ్వానాం చ భూపతిః ప్రదదౌ విప్రముఖ్యేభ్యో యాగే యాగే మహాధనమ్
ప్రతి యాగంలో, ఆ రాజు బ్రాహ్మణులకూ బంగారం, రత్నాలు, ముత్యాలు, ఏనుగులు, గుర్రాలు వంటి అపారమైన ధనాన్ని దానం చేసేవాడు.
హస్త్యశ్వరథముఖ్యానాం కమ్బలాజినవాససామ్ రత్నానాం ధనధాన్యానామ్ అన్తస్ తస్య న విద్యతే
అతని రాజ్యంలో ఏనుగులు, గుర్రాలు, రథాలు, మంచి కంబళాలు, చర్మాలు, వస్త్రాలు, రత్నాలు, ధనం, ధాన్యాలు—ఇవి అన్నింటికీ అంతం లేదు.
ఏవం సర్వధనైర్ యుక్తో గుణైః సర్వైర్ అలంకృతః సర్వకామసమృద్ధాత్మా కుర్వన్ రాజ్యమ్ అకణ్టకమ్
అలా అన్ని సంపదలతో కూడి, అన్ని గుణాలతో అలంకరించబడి, అన్ని కోరికలు తీరినవాడై, తన రాజ్యాన్ని ఎలాంటి బాధ లేకుండా పాలించేవాడు.
తస్యేయం మతిర్ ఉత్పన్నా సర్వయోగేశ్వరం హరిమ్ కథమ్ ఆరాధయిష్యామి భుక్తిముక్తిప్రదం ప్రభుమ్
అతనికి ఇలా ఒక ఆలోచన కలిగింది: 'సర్వయోగేశ్వరుడైన హరిని, భోగముక్తిని ప్రసాదించే ప్రభువును నేను ఎలా ఆరాధించాలి?'
విచార్య సర్వశాస్త్రాణి తన్త్రాణ్య్ ఆగమవిస్తరమ్ ఇతిహాసపురాణాని వేదాఙ్గాని చ సర్వశః
అతడు అన్ని శాస్త్రాలు, తంత్రాలు, ఆగమాల విస్తారాన్ని, ఇతిహాసాలు, పురాణాలు, వేదాంగాలను పూర్తిగా పరిశీలించాడు.
ధర్మశాస్త్రాణి సర్వాణి నియమాన్ ఋషిభాషితాన్ వేదాఙ్గాని చ శాస్త్రాణి విద్యాస్థానాని యాని చ
అన్ని ధర్మశాస్త్రాలు, ఋషులు చెప్పిన నియమాలు, వేదాంగాలు, విద్యాస్థానాలు—ఇవి అన్నింటినీ అతడు పరిశీలించాడు.
గురుం సంసేవ్య యత్నేన బ్రాహ్మణాన్ వేదపారగాన్ ఆధాయ పరమాం కాష్ఠాం కృతకృత్యో ఽభవత్ తదా
తన గురువును, వేదపారంగతులైన బ్రాహ్మణులను శ్రద్ధతో సేవించి, పరమమైన స్థితిని పొందినవాడై, తన జీవిత ప్రయోజనాన్ని నెరవేర్చుకున్నాడు.
సంప్రాప్య పరమం తత్త్వం వాసుదేవాఖ్యమ్ అవ్యయమ్ భ్రాన్తిజ్ఞానాద్ అతీతస్ తు ముముక్షుః సంయతేన్ద్రియః
వాసుదేవుడనే అవినాశి పరమతత్త్వాన్ని తెలుసుకొని, మాయా అజ్ఞానాన్ని దాటి, ముక్తిని కోరుతూ, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకున్నవాడయ్యాడు.
కథమ్ ఆరాధయిష్యామి దేవదేవం సనాతనమ్ పీతవస్త్రం చతుర్బాహుం శఙ్ఖచక్రగదాధరమ్
శాశ్వతమైన దేవదేవుడైన, పీతాంబరధారి, నాలుగు చేతులతో, శంఖచక్రగదాధారుడైన ఆ పరమేశ్వరుని నేను ఎలా ఆరాధించాలి?