వల్లభో నరనారీణాం పౌర్ణమాస్యాం యథా శశీ ఆదిత్య ఇవ దుష్ప్రేక్ష్యః శత్రుసంఘభయంకరః
అతడు పురుషులకైనా, స్త్రీలకైనా ప్రియమైనవాడు, పౌర్ణమి చంద్రుడిలా ప్రకాశించే వాడు; సూర్యుడిలా చూడటానికి కష్టమైనవాడు, శత్రువులకు భయంకరుడైనవాడు.
వైష్ణవః సత్త్వసంపన్నో జితక్రోధో జితేన్ద్రియః అధ్యేతా యోగసాంఖ్యానాం ముముక్షుర్ ధర్మతత్పరః
అతడు వైష్ణవుడు, సద్గుణాలతో నిండినవాడు, కోపాన్ని, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, యోగం, సాంఖ్య శాస్త్రాలు అభ్యసించినవాడు, మోక్షాన్ని కోరేవాడు, ధర్మంలో నిబద్ధుడైనవాడు.
ఏవం స పాలయన్ పృథ్వీం రాజా సర్వగుణాకరః తస్య బుద్ధిః సముత్పన్నా హరేర్ ఆరాధనం ప్రతి
అలా అన్ని గుణాలతో భూమిని పాలిస్తూ, ఆ రాజుకు హరిను ఆరాధించాలనే సంకల్పం కలిగింది.
కథమ్ ఆరాధయిష్యామి దేవదేవం జనార్దనమ్ కస్మిన్ క్షేత్రే ఽథవా తీర్థే నదీతీరే తథాశ్రమే
నేను దేవతలకు దేవుడైన జనార్దనుని ఎలా ఆరాధించాలి? ఏ ప్రదేశంలో, ఏ తీర్థంలో, నది ఒడ్డునా, లేక ఆశ్రమంలోనా?
ఏవం చిన్తాపరః సో ఽథ నిరీక్ష్య మనసా మహీమ్ ఆలోక్య సర్వతీర్థాని క్షేత్రాణ్య్ అథ పురాణ్య్ అపి
అలా ఆలోచనల్లో మునిగిపోయి, మనసులో భూమిని పరిశీలిస్తూ, అన్ని తీర్థాలు, క్షేత్రాలు, పురాతన ప్రదేశాలను చూశాడు.
తాని సర్వాణి సంత్యజ్య జగామాయతనం పునః విఖ్యాతం పరమం క్షేత్రం ముక్తిదం పురుషోత్తమమ్
అవి అన్నింటిని వదిలిపెట్టి, మళ్లీ ప్రసిద్ధమైన, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే, పురుషోత్తముడి క్షేత్రానికి వెళ్లాడు.
స గత్వా తత్ క్షేత్రవరం సమృద్ధబలవాహనః అయజచ్ చాశ్వమేధేన విధివద్ భూరిదక్షిణః
ఆ గొప్ప క్షేత్రానికి చేరుకొని, విస్తారమైన బలగాలు, సంపదలతో, నియమానుసారం అశ్వమేధ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించి, విరివిగా దానాలు ఇచ్చాడు.
కారయిత్వా మహోత్సేధం ప్రాసాదం చైవ విశ్రుతమ్ తత్ర సంకర్షణం కృష్ణం సుభద్రాం స్థాప్య వీర్యవాన్
అతడు అద్భుతమైన, ప్రసిద్ధమైన గోపురాన్ని నిర్మించి, అక్కడ శక్తిశాలి అయిన వాడు సంకర్షణుడు, కృష్ణుడు, సుభద్రను ప్రతిష్ఠించాడు.
పఞ్చతీర్థం చ విధివత్ కృత్వా తత్ర మహీపతిః స్నానం దానం తపో హోమం దేవతాప్రేక్షణం తథా
రాజు అక్కడ విధానంగా ఐదు పవిత్ర స్నానస్థలాలను ఏర్పాటుచేసి, స్నానం, దానం, తపస్సు, హోమం, దేవతారాధన వంటి కార్యాలు నిర్వహించాడు.
భక్త్యా చారాధ్య విధివత్ ప్రత్యహం పురుషోత్తమమ్ ప్రసాదాద్ దేవదేవస్య తతో మోక్షమ్ అవాప్తవాన్
భక్తితో, నియమంగా ప్రతిరోజూ పురుషోత్తముడిని ఆరాధించి, దేవతలలో దేవుడి అనుగ్రహంతో మోక్షాన్ని పొందాడు.
మార్కణ్డేయం చ కృష్ణం చ దృష్ట్వా రామం చ భో ద్విజాః సాగరే చేన్ద్రద్యుమ్నాఖ్యే స్నాత్వా మోక్షం లభేద్ ధ్రువమ్
ఓ ద్విజులారా, మార్కండేయుడు, కృష్ణుడు, రాముడిని దర్శించి, ఇంద్రద్యూమ్నుని పేరుతో ఉన్న సముద్రంలో స్నానం చేసినవాడు తప్పకుండా మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
కస్మాత్ స నృపతిః పూర్వమ్ ఇన్ద్రద్యుమ్నో జగత్పతిః జగామ పరమం క్షేత్రం ముక్తిదం పురుషోత్తమమ్
ఆ రాజైన ఇంద్రద్యూమ్నుడు, జగత్పతిగా, మునుపు మోక్షాన్ని ప్రసాదించే పురుషోత్తమ క్షేత్రానికి ఎందుకు వెళ్లాడు?
గత్వా తత్ర సురశ్రేష్ఠ కథం స నృపసత్తమః వాజిమేధేన విధివద్ ఇష్టవాన్ పురుషోత్తమమ్
అక్కడికి వెళ్లిన ఆ దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ రాజులలో గొప్పవాడు యజ్ఞశాలలో నిబంధనల ప్రకారం అశ్వమేధ యాగంతో పరమాత్మను ఎలా పూజించాడు?
కథం స సర్వఫలదే క్షేత్రే పరమదుర్లభే ప్రాసాదం కారయామ్ ఆస చేష్టం త్రైలోక్యవిశ్రుతమ్
అన్ని ఫలితాలు ఇచ్చే, చాలా అరుదైన ఆ క్షేత్రంలో, మూడు లోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందిన దేవాలయాన్ని అతడు ఎలా నిర్మించాడు?
కథం స కృష్ణం రామం చ సుభద్రాం చ ప్రజాపతే నిర్మమే రాజశార్దూలః క్షేత్రం రక్షితవాన్ కథమ్
ప్రజాపతీ, ఆ రాజులలో సింహుడైనవాడు కృష్ణుడు, రాముడు, సుభద్రను ఎలా ప్రతిష్ఠించి, ఆ క్షేత్రాన్ని ఎలా కాపాడాడు?
కథం తత్ర మహీపాలః ప్రాసాదే భువనోత్తమే స్థాపయామ్ ఆస మతిమాన్ కృష్ణాదీంస్ త్రిదశార్చితాన్
ఆ బుద్ధిమంతుడైన మహారాజు, ఆ లోకాల్లో అతి ఉత్తమమైన దేవాలయంలో దేవతలు పూజించే కృష్ణుడు మొదలైనవారిని ఎలా ప్రతిష్ఠించాడు?
ఏతత్ సర్వం సురశ్రేష్ఠ విస్తరేణ యథాతథమ్ వక్తుమ్ అర్హస్య్ అశేషేణ చరితం తస్య ధీమతః
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ ధీమంతుని చరిత్రను పూర్తిగా, వివరంగా, యథాతథంగా చెప్పాలి.
న తృప్తిమ్ అధిగచ్ఛామస్ తవ వాక్యామృతేన వై శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామహే బ్రహ్మన్ పరం కౌతూహలం హి నః
నీ మాటల అమృతంతో మాకు తృప్తి కలగడం లేదు; బ్రహ్మన్, మేము ఇంకా వినాలని కోరుకుంటున్నాం, ఎందుకంటే మాకు ఎంతో ఆసక్తి ఉంది.
సాధు సాధు ద్విజశ్రేష్ఠా యత్ పృచ్ఛధ్వం పురాతనమ్ సర్వపాపహరం పుణ్యం భుక్తిముక్తిప్రదం శుభమ్
ద్విజులలో శ్రేష్ఠులారా, మీరు పాత విషయాన్ని అడిగినది ఎంతో శుభం, అది అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది, పుణ్యాన్ని, భోగాన్ని, మోక్షాన్ని ఇస్తుంది.
వక్ష్యామి తస్య చరితం యథావృత్తం కృతే యుగే శృణుధ్వం మునిశార్దూలాః ప్రయతాః సంయతేన్ద్రియాః
మునిశ్రేష్ఠులారా, నేను అతని చరిత్రను కృతయుగంలో జరిగినట్లుగా చెప్పబోతున్నాను; మీరు శ్రద్ధతో, ఇంద్రియాలను నియంత్రించి వినండి.
అవన్తీ నామ నగరీ మాలవే భువి విశ్రుతా బభూవ తస్య నృపతేః పృథివీ కకుదోపమా
మాలవదేశంలో అవంతి అనే నగరం ప్రసిద్ధిగా ఉండేది; ఆ రాజు భూమిపై శిఖరంలా గొప్పవాడయ్యాడు.
హృష్టపుష్టజనాకీర్ణా దృఢప్రాకారతోరణా దృఢయన్త్రార్గలద్వారా పరిఖాభిర్ అలంకృతా
ఆ నగరం ఆనందంగా, సంపన్నంగా ఉన్న ప్రజలతో నిండిపోయి, బలమైన ప్రాకారాలు, గోపురాలు, గట్టి తాళాలు, ద్వారాలు, చుట్టూ గల కాలువలతో అలంకరించబడి ఉండేది.
నానావణిక్సమాకీర్ణా నానాభాణ్డసువిక్రియా రథ్యాపణవతీ రమ్యా సువిభక్తచతుష్పథా
వివిధరకాల వ్యాపారులతో, రకరకాల మంచి వస్తువులను అమ్మేవారితో, అందమైన వీధులు, అంగడులు, సరిగా విభజించిన చౌరస్తాలతో ఆ నగరం కళకళలాడేది.
గృహగోపురసంబాధా వీథీభిః సమలంకృతా రాజహంసనిభైః శుభ్రైశ్ చిత్రగ్రీవైర్ మనోహరైః
ఇళ్ళు, గోపురాలతో నిండిన ఆ నగర వీధులు అలంకరించబడి, రాజహంసలవంటి తెల్లటి, రంగురంగుల మెడలతో ఆకర్షణీయంగా ఉండేవి.
అనేకశతసాహస్రైః ప్రాసాదైః సమలంకృతా యజ్ఞోత్సవప్రముదితా గీతవాదిత్రనిస్వనా
అనేక లక్షల ప్రాసాదాలతో అలంకరించబడి, యజ్ఞోత్సవాలతో ఆనందంగా, పాటలు, వాద్యాల ధ్వనులతో మారుమోగేది.
నానావర్ణపతాకాభిర్ ధ్వజైశ్ చ సమలంకృతా హస్త్యశ్వరథసంకీర్ణా పదాతిగణసంకులా
వివిధ రంగుల జెండాలు, ధ్వజాలతో అలంకరించబడి, ఏనుగులు, కుదిరాళ్లు, రథాలు, కాలాళ్లతో కిక్కిరిసిపోయి ఉండేది.
నానాయోధసమాకీర్ణా నానాజనపదైర్ యుతా బ్రాహ్మణైః క్షత్రియైర్ వైశ్యైః శూద్రైశ్ చైవ ద్విజాతిభిః
వివిధ యోధులతో నిండి, అనేక ప్రాంతాల ప్రజలతో కలసి, బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు, ద్విజాతులు అక్కడ నివసించేవారు.
సమృద్ధా సా మునిశ్రేష్ఠా విద్వద్భిః సమలంకృతా న తత్ర మలినాః సన్తి న మూర్ఖా నాపి నిర్ధనాః
మునిశ్రేష్ఠులారా, ఆ నగరం సంపన్నంగా, పండితులతో అలంకరించబడి ఉండేది; అక్కడ మురికివారు, మూర్ఖులు, దరిద్రులు ఎవరూ ఉండరు.
న రోగిణో న హీనాఙ్గా న ద్యూతవ్యసనాన్వితాః సదా హృష్టాః సుమనసో దృశ్యన్తే పురుషాః స్త్రియః
అక్కడ రోగులు, వికలాంగులు, జూదానికి అలవాటుపడినవారు ఎవరూ ఉండరు; ఎప్పుడూ ఆనందంగా, మంచితనంతో పురుషులు, స్త్రీలు కనిపించేవారు.
క్రీడన్తి స్మ దివా రాత్రౌ హృష్టాస్ తత్ర పృథక్ పృథక్ సువేషాః పురుషాస్ తత్ర దృశ్యన్తే మృష్టకుణ్డలాః
అక్కడ వారు పగలు, రాత్రి వేర్వేరుగా ఆనందంగా ఆడుకుంటూ, చక్కగా అలంకరించుకున్న, మెరిసే కుండలాలు ధరించిన పురుషులు కనిపించేవారు.