సర్వోపభోగసహితే వాసః కస్య న రోచతే శ్రేష్ఠత్వం కస్య దేశస్య కిం చాన్యద్ అధికం తతః
అన్ని సౌఖ్యాలు ఉన్న చోట నివసించాలనుకోని వారు ఎవరు ఉంటారు? దానికంటే గొప్ప దేశం ఏముంటుంది? దానికంటే మించినది ఇంకేముంది?
ఆస్తే యత్ర స్వయం దేవో ముక్తిదః పురుషోత్తమః ధన్యాస్ తే విబుధప్రఖ్యా యే వసన్త్య్ ఉత్కలే నరాః
కుదుర్చే స్వయంగా ముక్తిని ఇచ్చే దేవుడు ఉన్న చోట, ఉత్తకళలో నివసించే, దేవతలకు సమానంగా పేరుగాంచిన మనుష్యులు నిజంగా ధన్యులు.
తీర్థరాజజలే స్నాత్వా పశ్యన్తి పురుషోత్తమమ్ స్వర్గే వసన్తి తే మర్త్యా న తే యాన్తి యమాలయే
తీర్థరాజు జలంలో స్నానం చేసి, పురుషోత్తముని దర్శిస్తారు. వారు స్వర్గంలో నివసిస్తారు, యమలోకం చేరరు.
యే వసన్త్య్ ఉత్కలే క్షేత్రే పుణ్యే శ్రీపురుషోత్తమే సఫలం జీవితం తేషామ్ ఉత్కలానాం సుమేధసామ్
ఉత్తకళలో పవిత్రమైన శ్రీపురుషోత్తమ క్షేత్రంలో నివసించే వారు, ఆ ఉత్తకళలోని జ్ఞానులు వారి జీవితం సార్థకమవుతుంది.
యే పశ్యన్తి సురశ్రేష్ఠం ప్రసన్నాయతలోచనమ్ చారుభ్రూకేశముకుటం చారుకర్ణావతంసకమ్
ఎవరైతే దేవతలలో శ్రేష్ఠుడైన వాడిని, ప్రశాంతంగా విస్తారమైన కళ్లతో, అందమైన కనుబొమ్మలు, జుట్టు, కిరీటం, ఆకర్షణీయమైన చెవి అలంకారాలతో ఉన్న వాడిని చూస్తారో,
చారుస్మితం చారుదన్తం చారుకుణ్డలమణ్డితమ్ సునాసం సుకపోలం చ సులలాటం సులక్షణమ్
అందమైన నవ్వుతో, ముత్యాల్లాంటి పళ్లు, మెరిసే కుండలాలతో అలంకరించబడిన చెవులు, సుందరమైన ముక్కు, ఆకర్షణీయమైన చెక్కలు, మంచి నుదురు, శుభలక్షణాలతో ఉన్న వాడిని చూస్తారు.
త్రైలోక్యానన్దజననం కృష్ణస్య ముఖపఙ్కజమ్
మూడు లోకాలకు ఆనందాన్ని కలిగించే కృష్ణుని పద్మముఖాన్ని చూస్తారు.
పురా కృతయుగే విప్రాః శక్రతుల్యపరాక్రమః బభూవ నృపతిః శ్రీమాన్ ఇన్ద్రద్యుమ్న ఇతి శ్రుతః
పురాతన కాలంలో, కృతయుగంలో, ఓ బ్రాహ్మణులారా, ఇంద్రునికి సమానమైన పరాక్రమంతో ప్రసిద్ధి చెందిన శ్రీమంతుడు అయిన ఇంద్రద్యూమ్నుడు అనే రాజు ఉండేవాడు.
సత్యవాదీ శుచిర్ దక్షః సర్వశాస్త్రవిశారదః రూపవాన్ సుభగః శూరో దాతా భోక్తా ప్రియంవదః
అతడు ఎప్పుడూ సత్యం మాట్లాడేవాడు, పవిత్రుడు, నైపుణ్యంతో కూడినవాడు, అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణుడు, అందగాడు, అదృష్టవంతుడు, ధైర్యవంతుడు, దాత, సుఖభోగి, మధురంగా మాట్లాడేవాడు.
యష్టా సమస్తయజ్ఞానాం బ్రహ్మణ్యః సత్యసంగరః ధనుర్వేదే చ వేదే చ శాస్త్రే చ నిపుణః కృతీ
అతడు అన్ని యజ్ఞాలను నిర్వహించేవాడు, బ్రాహ్మణ భక్తుడు, సత్యానికి కట్టుబడినవాడు, ధనుర్వేదంలో, వేదాల్లో, ఇతర శాస్త్రాలలో నైపుణ్యం కలవాడు, కార్యసిద్ధి కలిగినవాడు.
వల్లభో నరనారీణాం పౌర్ణమాస్యాం యథా శశీ ఆదిత్య ఇవ దుష్ప్రేక్ష్యః శత్రుసంఘభయంకరః
అతడు పురుషులకైనా, స్త్రీలకైనా ప్రియమైనవాడు, పౌర్ణమి చంద్రుడిలా ప్రకాశించే వాడు; సూర్యుడిలా చూడటానికి కష్టమైనవాడు, శత్రువులకు భయంకరుడైనవాడు.
వైష్ణవః సత్త్వసంపన్నో జితక్రోధో జితేన్ద్రియః అధ్యేతా యోగసాంఖ్యానాం ముముక్షుర్ ధర్మతత్పరః
అతడు వైష్ణవుడు, సద్గుణాలతో నిండినవాడు, కోపాన్ని, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, యోగం, సాంఖ్య శాస్త్రాలు అభ్యసించినవాడు, మోక్షాన్ని కోరేవాడు, ధర్మంలో నిబద్ధుడైనవాడు.
ఏవం స పాలయన్ పృథ్వీం రాజా సర్వగుణాకరః తస్య బుద్ధిః సముత్పన్నా హరేర్ ఆరాధనం ప్రతి
అలా అన్ని గుణాలతో భూమిని పాలిస్తూ, ఆ రాజుకు హరిను ఆరాధించాలనే సంకల్పం కలిగింది.
కథమ్ ఆరాధయిష్యామి దేవదేవం జనార్దనమ్ కస్మిన్ క్షేత్రే ఽథవా తీర్థే నదీతీరే తథాశ్రమే
నేను దేవతలకు దేవుడైన జనార్దనుని ఎలా ఆరాధించాలి? ఏ ప్రదేశంలో, ఏ తీర్థంలో, నది ఒడ్డునా, లేక ఆశ్రమంలోనా?
ఏవం చిన్తాపరః సో ఽథ నిరీక్ష్య మనసా మహీమ్ ఆలోక్య సర్వతీర్థాని క్షేత్రాణ్య్ అథ పురాణ్య్ అపి
అలా ఆలోచనల్లో మునిగిపోయి, మనసులో భూమిని పరిశీలిస్తూ, అన్ని తీర్థాలు, క్షేత్రాలు, పురాతన ప్రదేశాలను చూశాడు.
తాని సర్వాణి సంత్యజ్య జగామాయతనం పునః విఖ్యాతం పరమం క్షేత్రం ముక్తిదం పురుషోత్తమమ్
అవి అన్నింటిని వదిలిపెట్టి, మళ్లీ ప్రసిద్ధమైన, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే, పురుషోత్తముడి క్షేత్రానికి వెళ్లాడు.
స గత్వా తత్ క్షేత్రవరం సమృద్ధబలవాహనః అయజచ్ చాశ్వమేధేన విధివద్ భూరిదక్షిణః
ఆ గొప్ప క్షేత్రానికి చేరుకొని, విస్తారమైన బలగాలు, సంపదలతో, నియమానుసారం అశ్వమేధ యజ్ఞాన్ని నిర్వహించి, విరివిగా దానాలు ఇచ్చాడు.
కారయిత్వా మహోత్సేధం ప్రాసాదం చైవ విశ్రుతమ్ తత్ర సంకర్షణం కృష్ణం సుభద్రాం స్థాప్య వీర్యవాన్
అతడు అద్భుతమైన, ప్రసిద్ధమైన గోపురాన్ని నిర్మించి, అక్కడ శక్తిశాలి అయిన వాడు సంకర్షణుడు, కృష్ణుడు, సుభద్రను ప్రతిష్ఠించాడు.
పఞ్చతీర్థం చ విధివత్ కృత్వా తత్ర మహీపతిః స్నానం దానం తపో హోమం దేవతాప్రేక్షణం తథా
రాజు అక్కడ విధానంగా ఐదు పవిత్ర స్నానస్థలాలను ఏర్పాటుచేసి, స్నానం, దానం, తపస్సు, హోమం, దేవతారాధన వంటి కార్యాలు నిర్వహించాడు.
భక్త్యా చారాధ్య విధివత్ ప్రత్యహం పురుషోత్తమమ్ ప్రసాదాద్ దేవదేవస్య తతో మోక్షమ్ అవాప్తవాన్
భక్తితో, నియమంగా ప్రతిరోజూ పురుషోత్తముడిని ఆరాధించి, దేవతలలో దేవుడి అనుగ్రహంతో మోక్షాన్ని పొందాడు.
మార్కణ్డేయం చ కృష్ణం చ దృష్ట్వా రామం చ భో ద్విజాః సాగరే చేన్ద్రద్యుమ్నాఖ్యే స్నాత్వా మోక్షం లభేద్ ధ్రువమ్
ఓ ద్విజులారా, మార్కండేయుడు, కృష్ణుడు, రాముడిని దర్శించి, ఇంద్రద్యూమ్నుని పేరుతో ఉన్న సముద్రంలో స్నానం చేసినవాడు తప్పకుండా మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
కస్మాత్ స నృపతిః పూర్వమ్ ఇన్ద్రద్యుమ్నో జగత్పతిః జగామ పరమం క్షేత్రం ముక్తిదం పురుషోత్తమమ్
ఆ రాజైన ఇంద్రద్యూమ్నుడు, జగత్పతిగా, మునుపు మోక్షాన్ని ప్రసాదించే పురుషోత్తమ క్షేత్రానికి ఎందుకు వెళ్లాడు?
గత్వా తత్ర సురశ్రేష్ఠ కథం స నృపసత్తమః వాజిమేధేన విధివద్ ఇష్టవాన్ పురుషోత్తమమ్
అక్కడికి వెళ్లిన ఆ దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ రాజులలో గొప్పవాడు యజ్ఞశాలలో నిబంధనల ప్రకారం అశ్వమేధ యాగంతో పరమాత్మను ఎలా పూజించాడు?
కథం స సర్వఫలదే క్షేత్రే పరమదుర్లభే ప్రాసాదం కారయామ్ ఆస చేష్టం త్రైలోక్యవిశ్రుతమ్
అన్ని ఫలితాలు ఇచ్చే, చాలా అరుదైన ఆ క్షేత్రంలో, మూడు లోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందిన దేవాలయాన్ని అతడు ఎలా నిర్మించాడు?
కథం స కృష్ణం రామం చ సుభద్రాం చ ప్రజాపతే నిర్మమే రాజశార్దూలః క్షేత్రం రక్షితవాన్ కథమ్
ప్రజాపతీ, ఆ రాజులలో సింహుడైనవాడు కృష్ణుడు, రాముడు, సుభద్రను ఎలా ప్రతిష్ఠించి, ఆ క్షేత్రాన్ని ఎలా కాపాడాడు?
కథం తత్ర మహీపాలః ప్రాసాదే భువనోత్తమే స్థాపయామ్ ఆస మతిమాన్ కృష్ణాదీంస్ త్రిదశార్చితాన్
ఆ బుద్ధిమంతుడైన మహారాజు, ఆ లోకాల్లో అతి ఉత్తమమైన దేవాలయంలో దేవతలు పూజించే కృష్ణుడు మొదలైనవారిని ఎలా ప్రతిష్ఠించాడు?
ఏతత్ సర్వం సురశ్రేష్ఠ విస్తరేణ యథాతథమ్ వక్తుమ్ అర్హస్య్ అశేషేణ చరితం తస్య ధీమతః
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా, ఆ ధీమంతుని చరిత్రను పూర్తిగా, వివరంగా, యథాతథంగా చెప్పాలి.
న తృప్తిమ్ అధిగచ్ఛామస్ తవ వాక్యామృతేన వై శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామహే బ్రహ్మన్ పరం కౌతూహలం హి నః
నీ మాటల అమృతంతో మాకు తృప్తి కలగడం లేదు; బ్రహ్మన్, మేము ఇంకా వినాలని కోరుకుంటున్నాం, ఎందుకంటే మాకు ఎంతో ఆసక్తి ఉంది.
సాధు సాధు ద్విజశ్రేష్ఠా యత్ పృచ్ఛధ్వం పురాతనమ్ సర్వపాపహరం పుణ్యం భుక్తిముక్తిప్రదం శుభమ్
ద్విజులలో శ్రేష్ఠులారా, మీరు పాత విషయాన్ని అడిగినది ఎంతో శుభం, అది అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది, పుణ్యాన్ని, భోగాన్ని, మోక్షాన్ని ఇస్తుంది.
వక్ష్యామి తస్య చరితం యథావృత్తం కృతే యుగే శృణుధ్వం మునిశార్దూలాః ప్రయతాః సంయతేన్ద్రియాః
మునిశ్రేష్ఠులారా, నేను అతని చరిత్రను కృతయుగంలో జరిగినట్లుగా చెప్పబోతున్నాను; మీరు శ్రద్ధతో, ఇంద్రియాలను నియంత్రించి వినండి.