హ్రస్వో ఽతిమాత్రో రక్తాక్షో హరిచ్ఛ్మశ్రుర్ విభీషణః ఊర్ధ్వకేశో ఽతిరోమాఙ్గః శోణకర్ణస్ తథైవ చ
ఆయన చిన్నవాడైనా, మహాప్రమాణంగా ఉండి, కళ్లూ ఎర్రగా, పసుపు గడ్డంతో, భయంకరంగా, జుట్టు పైకి నిక్కబొడుచుకుని, శరీరం వెంట్రుకలతో నిండిపోయి, చెవులు కూడా ఎర్రగా మెరుస్తూ ఉన్నాడు.
కరాలకృష్ణవర్ణశ్ చ రక్తవాసాస్ తథైవ చ తం యజ్ఞం స మహాసత్త్వో ఽదహత్ కక్షమ్ ఇవానలః
ఆయన ముఖం కరాళంగా, నల్లగా, ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి, ఆ మహాశక్తివంతుడు ఆ యజ్ఞాన్ని ఎండిన గడ్డి కాల్చిన అగ్నిలా దహనం చేశాడు.
దేవాశ్ చ ప్రద్రుతాః సర్వే గతా భీతా దిశో దశ తేన తస్మిన్ విచరతా విక్రమేణ తదా తు వై
అప్పుడు అన్ని దేవతలు భయంతో పది దిక్కులకూ పారిపోయారు. అతడు అలా భీకరంగా సంచరిస్తుండగా అందరూ భయపడిపోయారు.
పృథివీ వ్యచలత్ సర్వా సప్తద్వీపా సమన్తతః మహాభూతే ప్రవృత్తే తు దేవలోకభయంకరే
ఆ మహాశక్తి భయంకరంగా ప్రవర్తించగా, ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమంతా కంపించిపోయింది. దేవలోకానికీ భయాన్ని కలిగించింది.
తదా చాహం మహాదేవమ్ అబ్రవం ప్రతిపూజయన్ భవతే ఽపి సురాః సర్వే భాగం దాస్యన్తి వై ప్రభో
అప్పుడు నేను మహాదేవుని గౌరవంగా నమస్కరించి, 'ప్రభూ! అన్ని దేవతలు మీకూ భాగం ఇస్తారు' అని చెప్పాను.
క్రియతాం ప్రతిసంహారః సర్వదేవేశ్వర త్వయా ఇమాశ్ చ దేవతాః సర్వా ఋషయశ్ చ సహస్రశః
'సర్వదేవేశ్వరా! మీరు ఆజ్ఞాపిస్తే, ఉపసంహారం జరగాలి. ఈ దేవతలూ, వేలాది ఋషులూ...' అని ప్రార్థించాను.
తవ క్రోధాన్ మహాదేవ న శాన్తిమ్ ఉపలేభిరే యశ్ చైష పురుషో జాతః స్వేదజస్ తే సురర్షభ
మహాదేవా! నీ కోపంతోనే ఈ వ్యక్తి పుట్టాడు. దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవు నీవు. నీ కోపం వల్ల వారికి శాంతి కలగలేదు. ఈ వ్యక్తి నీ చెమట నుండి జన్మించాడు.
జ్వరో నామైష ధర్మజ్ఞ లోకేషు ప్రచరిష్యతి ఏకీభూతస్య న హ్య్ అస్య ధారణే తేజసః ప్రభో
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడా! ఇతడిని జ్వరం అని అంటారు. ఇతడు లోకాలన్నింటిలో సంచరిస్తాడు. ఒకటిగా కలిసినప్పుడు ఇతని తేజస్సును ఎవరూ తట్టుకోలేరు, ప్రభూ.
సమర్థా సకలా పృథ్వీ బహుధా సృజ్యతామ్ అయమ్ ఇత్య్ ఉక్తః స మయా దేవో భాగే చాపి ప్రకల్పితే
ఈ భూమంతా సామర్థ్యవంతమే. ఇతడు అనేక రూపాల్లో సృష్టించబడాలని నేను ఆ దేవునితో చెప్పాను. అంతేగాక, కొంత భాగాన్ని కూడా నిర్ణయించాను.
భగవాన్ మాం తథేత్య్ ఆహ దేవదేవః పినాకధృక్ పరాం చ ప్రీతిమ్ అగమత్ స స్వయం చ పినాకధృక్
దేవతల దేవుడు, పినాకిని ధరించిన భగవంతుడు, "అలా జరగాలి" అని నాతో అన్నాడు. ఆ పినాకధారి స్వయంగా పరమానందాన్ని పొందాడు.
దక్షో ఽపి మనసా దేవం భవం శరణమ్ అన్వగాత్ ప్రాణాపానౌ సమారుధ్య చక్షుఃస్థానే ప్రయత్నతః
దక్షుడు కూడా మనసులో భవుడైన దేవుని ఆశ్రయంగా తీసుకున్నాడు. ప్రాణాయామంతో శ్వాసను నియంత్రించి, కళ్లను ఒకేచోట స్థిరపరిచి, ఎంతో శ్రమతో ధ్యానం చేశాడు.
విధార్య సర్వతో దృష్టిం బహుదృష్టిర్ అమిత్రజిత్ స్మితం కృత్వాబ్రవీద్ వాక్యం బ్రూహి కిం కరవాణి తే
అతడు తన చూపును అన్ని వైపులా నిలిపి, అనేక కళ్ళతో శత్రువులను జయించినవాడు. చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు: "చెప్పు, నీకోసం నేను ఏమి చేయాలి?"
శ్రావితే చ మహాఖ్యానే దేవానాం పితృభిః సహ తమ్ ఉవాచాఞ్జలిం కృత్వా దక్షో దేవం ప్రజాపతిః భీతః శఙ్కితచిత్తస్ తు సబాష్పవదనేక్షణః
దేవతలు మరియు పితృదేవతలు ఆ గొప్ప కథను విన్నప్పుడు, ప్రాణికుల పాలకుడైన దక్షుడు, భయంతో, అనుమానంతో, కన్నీళ్లతో కూడిన ముఖంతో, చేతులు జోడించి ఆ దేవునితో ఇలా అన్నాడు.
యది ప్రసన్నో భగవాన్ యది వాహం తవ ప్రియః యది చాహమ్ అనుగ్రాహ్యో యది దేయో వరో మమ
భగవంతుడు నాతో సంతోషంగా ఉంటే, నేను నీకు ప్రియుడనైతే, నన్ను అనుగ్రహించాలనుకుంటే, నాకు వరం ఇవ్వాలనుకుంటే—
యద్ భక్ష్యం భక్షితం పీతం త్రాసితం యచ్ చ నాశితమ్ చూర్ణీకృతాపవిద్ధం చ యజ్ఞసంభారమ్ ఈదృశమ్
ఏదైనా భోజనం తినబడినా, త్రాగబడినా, భయపెట్టి పారదోపెట్టినా, నాశనం చేసినా, పొడి చేసి పారేసినా— ఇలాంటి యజ్ఞ సామగ్రి—
దీర్ఘకాలేన మహతా ప్రయత్నేన చ సంచితమ్ న చ మిథ్యా భవేన్ మహ్యం త్వత్ప్రసాదాన్ మహేశ్వర
ఎంతో కాలంగా, ఎంతో శ్రమతో కూడి కూడబెట్టినవి ఇవి. మహేశ్వరా! నీ కృపతో ఇవన్నీ నాకు వృథా కాకూడదు.
తథాస్త్వ్ ఇత్య్ ఆహ భగవాన్ భగనేత్రహరో హరః ధర్మాధ్యక్షం మహాదేవం త్ర్యమ్బకం చ ప్రజాపతిః
"అలా జరగాలి" అని భగవంతుడు, భగనేత్రహరుడు అయిన హరుడు అన్నాడు. ప్రాణికుల పాలకుడు ధర్మాధ్యక్షుడైన మహాదేవుని, త్రినేత్రుడిని స్తుతించాడు.
జానుభ్యామ్ అవనీం గత్వా దక్షో లబ్ధ్వా భవాద్ వరమ్ నామ్నాం చాష్టసహస్రేణ స్తుతవాన్ వృషభధ్వజమ్
దక్షుడు మోకాళ్లతో భూమిని తాకి, భవుడి నుండి వరం పొంది, వృషభధ్వజుడిని ఎనిమిది వేల పేర్లతో స్తుతించాడు.
ఏవం దృష్ట్వా తదా దక్షః శంభోర్ వీర్యం ద్విజోత్తమాః ప్రాఞ్జలిః ప్రణతో భూత్వా సంస్తోతుమ్ ఉపచక్రమే
ద్విజులలో శ్రేష్ఠులారా! అప్పుడు దక్షుడు శంభువుయొక్క శక్తిని చూసి, చేతులు జోడించి, వంగి, స్తుతించటం ప్రారంభించాడు.
నమస్ తే దేవదేవేశ నమస్ తే ఽన్ధకసూదన దేవేన్ద్ర త్వం బలశ్రేష్ఠ దేవదానవపూజిత
దేవతల దేవా, దేవేంద్రా, అంధకాసురుని సంహారకుడా! నీకు నమస్కారం. నీవు బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు, దేవతలు, దానవులు నిన్ను పూజిస్తారు.
సహస్రాక్ష విరూపాక్ష త్ర్యక్ష యక్షాధిపప్రియ సర్వతఃపాణిపాదస్ త్వం సర్వతోక్షిశిరోముఖః
నీవు వేల కన్నులతో, వింత కన్నులతో, మూడు కన్నులతో, యక్షాధిపతికి ప్రియుడవు. నీకు అన్ని వైపులా చేతులు, కాళ్లు, ముఖాలు, కళ్ళు, తలలు ఉన్నాయి.
సర్వతఃశ్రుతిమాంల్ లోకే సర్వమ్ ఆవృత్య తిష్ఠసి శఙ్కుకర్ణో మహాకర్ణః కుమ్భకర్ణో ఽర్ణవాలయః
ప్రపంచంలో అన్ని వైపులా వినగలవాడు నీవు. నీవు అన్నింటినీ వ్యాపించి నిలిచివున్నావు. శంఖాకారమైన చెవులు, పెద్ద చెవులు, కుంభాకార చెవులు కలిగి, సముద్రంతో చుట్టబడి ఉన్నావు.
గజేన్ద్రకర్ణో గోకర్ణః శతకర్ణో నమో ఽస్తు తే శతోదరః శతావర్తః శతజిహ్వః సనాతనః
ఏనుగు చెవులు, ఆవు చెవులు, వంద చెవులు కలవాడవు నీవు. నీకు వంద పొత్తిళ్లు, వంద వలయాలు, వంద నాలుకలు ఉన్నాయి. నీవు శాశ్వతుడవు.
గాయన్తి త్వాం గాయత్రిణో అర్చయన్త్య్ అర్కమ్ అర్కిణః దేవదానవగోప్తా చ బ్రహ్మా చ త్వం శతక్రతుః
గాయత్రీ మంత్రాన్ని పాడేవారు నిన్ను కీర్తిస్తారు. సూర్యుని ఆరాధించేవారు నిన్ను పూజిస్తారు. నీవే దేవతలు, దానవులను కాపాడేవాడు, నీవే బ్రహ్మ, నీవే శతక్రతువు (ఇంద్రుడు).
మూర్తిమాంస్ త్వం మహామూర్తిః సముద్రః సరసాం నిధిః త్వయి సర్వా దేవతా హి గావో గోష్ఠ ఇవాసతే
ఓ మహామూర్తీ! నీవే మూర్తిగా ప్రాప్తుడవు, నీవే సముద్రం, నీలోనే అన్నీ నదులూ కలిసిపోతాయి. దేవతలందరూ నీలోనే, గోశాలలో గోవులు ఉండినట్లు, నివసిస్తున్నారు.
త్వత్తః శరీరే పశ్యామి సోమమ్ అగ్నిజలేశ్వరమ్ ఆదిత్యమ్ అథ విష్ణుం చ బ్రహ్మాణం సబృహస్పతిమ్
నీ శరీరంలోనే నేను సోముని, అగ్నిని, జలాధిపతిని, ఆదిత్యుణ్ణి, విష్ణువును, బ్రహ్మను, బృహస్పతిని చూస్తున్నాను.
క్రియా కరణకార్యే చ కర్తా కారణమ్ ఏవ చ అసచ్ చ సదసచ్ చైవ తథైవ ప్రభవావ్యయౌ
కార్యాల్లో, సాధనాల్లో, ఫలితాల్లో నీవే చేయువాడు, నీవే కారణం. నీవే ఉన్నదీ, లేనదీ, నీవే ఆది, నీవే నశించని స్వరూపం.
నమో భవాయ శర్వాయ రుద్రాయ వరదాయ చ పశూనాం పతయే చైవ నమో ఽస్త్వ్ అన్ధకఘాతినే
భవా, శర్వా, రుద్రా, వరమిచ్చేవాడా, పశువుల అధిపతీ, అంధకుడిని సంహరించినవాడా! నీకు నమస్కారం.
త్రిజటాయ త్రిశీర్షాయ త్రిశూలవరధారిణే త్ర్యమ్బకాయ త్రినేత్రాయ త్రిపురఘ్నాయ వై నమః
మూడు జటలుగలవాడా, మూడు తలలుగలవాడా, ఉత్తమ త్రిశూలాన్ని ధరించినవాడా, త్రయంబకా, మూడు కళ్లుగలవాడా, త్రిపురాసురులను సంహరించినవాడా! నీకు నమస్కారం.
నమశ్ చణ్డాయ ముణ్డాయ విశ్వచణ్డధరాయ చ దణ్డినే శఙ్కుకర్ణాయ దణ్డిదణ్డాయ వై నమః
చండా, ముండా, విశ్వాన్ని కదిలించే చండశక్తిని ధరించినవాడా, దండాన్ని పట్టుకున్నవాడా, శంఖాకారమైన చెవులు కలవాడా, దండాన్ని ఊపే వాడా! నీకు నమస్కారం.