నాహం దేవో న దైత్యో వా న చ భోక్తుమ్ ఇహాగతః నైవ ద్రష్టుం చ దేవేన్ద్రా న చ కౌతూహలాన్వితాః
నేను దేవుడిని కాదు, దానవుడిని కాదు, ఇక్కడ భోజనం చేయడానికి రాలేదు. దేవేంద్రులారా, చూడడానికి లేదా ఆసక్తితో కూడా రాలేదు.
దక్షయజ్ఞవినాశార్థం సంప్రాప్తో ఽహం సురోత్తమాః వీరభద్రేతి విఖ్యాతో రుద్రకోపాద్ వినిఃసృతః
సురోత్తములారా! దక్షుని యజ్ఞాన్ని నాశనం చేయడానికి నేను వచ్చాను. నేను రుద్రుడి కోపంతో పుట్టిన వీరభద్రుడిగా ప్రసిద్ధి పొందాను.
భద్రకాలీ చ విఖ్యాతా దేవ్యాః క్రోధాద్ వినిర్గతా ప్రేషితా దేవదేవేన యజ్ఞాన్తికమ్ ఉపాగతా
భద్రకాళి అనే పేరుతో ప్రసిద్ధమైన ఆ దేవిని కోపంతో దేవి నుండి పుట్టింది. దేవదేవుడు ఆమిని పంపి యజ్ఞస్థలానికి రప్పించాడు.
శరణం గచ్ఛ రాజేన్ద్ర దేవదేవమ్ ఉమాపతిమ్ వరం క్రోధో ఽపి దేవస్య న వరః పరిచారకైః
రాజేంద్రా! దేవదేవుడు, ఉమాపతిని ఆశ్రయించు. ఎందుకంటే, ఆయన కోపాన్ని కూడా ఆయన సేవకులు తట్టుకోలేరు.
నిఖాతోత్పాటితైర్ యూపైర్ అపవిద్ధైస్ తతస్ తతః ఉత్పతద్భిః పతద్భిశ్ చ గృధ్రైర్ ఆమిషగృధ్నుభిః
యజ్ఞస్థంభాలు పెకిలిపోయి, చుట్టూ చెల్లాచెదురుగా పడిపోయాయి. మాంసం కోసం తహతహలాడుతున్న గద్దలు ఎగిరిపడి అక్కడ తిరుగుతున్నాయి.
పక్షవాతవినిర్ధూతైః శివారుతవినాదితైః స తస్య యజ్ఞో నృపతేర్ బాధ్యమానస్ తదా గణైః
ఆ గద్దల రెక్కల గాలితో దుమ్ము ఎగిరిపోతూ, శివుని గణాల అరుపులతో ఆ రాజు యజ్ఞం అల్లకల్లోలంగా మారింది.
ఆస్థాయ మృగరూపం వై ఖమ్ ఏవాభ్యపతత్ తదా తం తు యజ్ఞం తథారూపం గచ్ఛన్తమ్ ఉపలభ్య సః
అప్పుడు ఆ యజ్ఞం మృగరూపం తీసుకుని, ఆకాశంలోకి దూకింది. ఆ యజ్ఞం అలా రూపం మార్చుకుని పారిపోతున్నదాన్ని గమనించి,
ధనుర్ ఆదాయ బాణం చ తదర్థమ్ అగమత్ ప్రభుః తతస్ తస్య గణేశస్య క్రోధాద్ అమితతేజసః
ఆ ప్రభావంతుడు తన ధనుస్సు, బాణాన్ని తీసుకుని దాని కోసం వెళ్ళాడు. అప్పుడు ఆ గణాధిపతికి అపారమైన కోపం కలిగింది.
లలాటాత్ ప్రసృతో ఘోరః స్వేదబిన్దుర్ బభూవ హ తస్మిన్ పతితమాత్రే చ స్వేదబిన్దౌ తదా భువి
ఆయన నుదుటి నుండి ఒక భయంకరమైన చెమటబొట్టు బయటకు వచ్చింది. ఆ చెమటబొట్టు భూమిపై పడిన వెంటనే,
ప్రాదుర్భూతో మహాన్ అగ్నిర్ జ్వలత్కాలానలోపమః తత్రోదపద్యత తదా పురుషో ద్విజసత్తమాః
అక్కడ ఒక గొప్ప అగ్ని, కాలాంతకాగ్నిలా మండుతూ ప్రकटమైంది. ఆ అగ్నిలోంచి, ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఒక పురుషుడు జన్మించాడు.
హ్రస్వో ఽతిమాత్రో రక్తాక్షో హరిచ్ఛ్మశ్రుర్ విభీషణః ఊర్ధ్వకేశో ఽతిరోమాఙ్గః శోణకర్ణస్ తథైవ చ
ఆయన చిన్నవాడైనా, మహాప్రమాణంగా ఉండి, కళ్లూ ఎర్రగా, పసుపు గడ్డంతో, భయంకరంగా, జుట్టు పైకి నిక్కబొడుచుకుని, శరీరం వెంట్రుకలతో నిండిపోయి, చెవులు కూడా ఎర్రగా మెరుస్తూ ఉన్నాడు.
కరాలకృష్ణవర్ణశ్ చ రక్తవాసాస్ తథైవ చ తం యజ్ఞం స మహాసత్త్వో ఽదహత్ కక్షమ్ ఇవానలః
ఆయన ముఖం కరాళంగా, నల్లగా, ఎర్ర వస్త్రాలు ధరించి, ఆ మహాశక్తివంతుడు ఆ యజ్ఞాన్ని ఎండిన గడ్డి కాల్చిన అగ్నిలా దహనం చేశాడు.
దేవాశ్ చ ప్రద్రుతాః సర్వే గతా భీతా దిశో దశ తేన తస్మిన్ విచరతా విక్రమేణ తదా తు వై
అప్పుడు అన్ని దేవతలు భయంతో పది దిక్కులకూ పారిపోయారు. అతడు అలా భీకరంగా సంచరిస్తుండగా అందరూ భయపడిపోయారు.
పృథివీ వ్యచలత్ సర్వా సప్తద్వీపా సమన్తతః మహాభూతే ప్రవృత్తే తు దేవలోకభయంకరే
ఆ మహాశక్తి భయంకరంగా ప్రవర్తించగా, ఏడు ద్వీపాలతో కూడిన భూమంతా కంపించిపోయింది. దేవలోకానికీ భయాన్ని కలిగించింది.
తదా చాహం మహాదేవమ్ అబ్రవం ప్రతిపూజయన్ భవతే ఽపి సురాః సర్వే భాగం దాస్యన్తి వై ప్రభో
అప్పుడు నేను మహాదేవుని గౌరవంగా నమస్కరించి, 'ప్రభూ! అన్ని దేవతలు మీకూ భాగం ఇస్తారు' అని చెప్పాను.
క్రియతాం ప్రతిసంహారః సర్వదేవేశ్వర త్వయా ఇమాశ్ చ దేవతాః సర్వా ఋషయశ్ చ సహస్రశః
'సర్వదేవేశ్వరా! మీరు ఆజ్ఞాపిస్తే, ఉపసంహారం జరగాలి. ఈ దేవతలూ, వేలాది ఋషులూ...' అని ప్రార్థించాను.
తవ క్రోధాన్ మహాదేవ న శాన్తిమ్ ఉపలేభిరే యశ్ చైష పురుషో జాతః స్వేదజస్ తే సురర్షభ
మహాదేవా! నీ కోపంతోనే ఈ వ్యక్తి పుట్టాడు. దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవు నీవు. నీ కోపం వల్ల వారికి శాంతి కలగలేదు. ఈ వ్యక్తి నీ చెమట నుండి జన్మించాడు.
జ్వరో నామైష ధర్మజ్ఞ లోకేషు ప్రచరిష్యతి ఏకీభూతస్య న హ్య్ అస్య ధారణే తేజసః ప్రభో
ధర్మాన్ని బాగా తెలిసినవాడా! ఇతడిని జ్వరం అని అంటారు. ఇతడు లోకాలన్నింటిలో సంచరిస్తాడు. ఒకటిగా కలిసినప్పుడు ఇతని తేజస్సును ఎవరూ తట్టుకోలేరు, ప్రభూ.
సమర్థా సకలా పృథ్వీ బహుధా సృజ్యతామ్ అయమ్ ఇత్య్ ఉక్తః స మయా దేవో భాగే చాపి ప్రకల్పితే
ఈ భూమంతా సామర్థ్యవంతమే. ఇతడు అనేక రూపాల్లో సృష్టించబడాలని నేను ఆ దేవునితో చెప్పాను. అంతేగాక, కొంత భాగాన్ని కూడా నిర్ణయించాను.
భగవాన్ మాం తథేత్య్ ఆహ దేవదేవః పినాకధృక్ పరాం చ ప్రీతిమ్ అగమత్ స స్వయం చ పినాకధృక్
దేవతల దేవుడు, పినాకిని ధరించిన భగవంతుడు, "అలా జరగాలి" అని నాతో అన్నాడు. ఆ పినాకధారి స్వయంగా పరమానందాన్ని పొందాడు.
దక్షో ఽపి మనసా దేవం భవం శరణమ్ అన్వగాత్ ప్రాణాపానౌ సమారుధ్య చక్షుఃస్థానే ప్రయత్నతః
దక్షుడు కూడా మనసులో భవుడైన దేవుని ఆశ్రయంగా తీసుకున్నాడు. ప్రాణాయామంతో శ్వాసను నియంత్రించి, కళ్లను ఒకేచోట స్థిరపరిచి, ఎంతో శ్రమతో ధ్యానం చేశాడు.
విధార్య సర్వతో దృష్టిం బహుదృష్టిర్ అమిత్రజిత్ స్మితం కృత్వాబ్రవీద్ వాక్యం బ్రూహి కిం కరవాణి తే
అతడు తన చూపును అన్ని వైపులా నిలిపి, అనేక కళ్ళతో శత్రువులను జయించినవాడు. చిరునవ్వుతో ఇలా అన్నాడు: "చెప్పు, నీకోసం నేను ఏమి చేయాలి?"
శ్రావితే చ మహాఖ్యానే దేవానాం పితృభిః సహ తమ్ ఉవాచాఞ్జలిం కృత్వా దక్షో దేవం ప్రజాపతిః భీతః శఙ్కితచిత్తస్ తు సబాష్పవదనేక్షణః
దేవతలు మరియు పితృదేవతలు ఆ గొప్ప కథను విన్నప్పుడు, ప్రాణికుల పాలకుడైన దక్షుడు, భయంతో, అనుమానంతో, కన్నీళ్లతో కూడిన ముఖంతో, చేతులు జోడించి ఆ దేవునితో ఇలా అన్నాడు.
యది ప్రసన్నో భగవాన్ యది వాహం తవ ప్రియః యది చాహమ్ అనుగ్రాహ్యో యది దేయో వరో మమ
భగవంతుడు నాతో సంతోషంగా ఉంటే, నేను నీకు ప్రియుడనైతే, నన్ను అనుగ్రహించాలనుకుంటే, నాకు వరం ఇవ్వాలనుకుంటే—
యద్ భక్ష్యం భక్షితం పీతం త్రాసితం యచ్ చ నాశితమ్ చూర్ణీకృతాపవిద్ధం చ యజ్ఞసంభారమ్ ఈదృశమ్
ఏదైనా భోజనం తినబడినా, త్రాగబడినా, భయపెట్టి పారదోపెట్టినా, నాశనం చేసినా, పొడి చేసి పారేసినా— ఇలాంటి యజ్ఞ సామగ్రి—
దీర్ఘకాలేన మహతా ప్రయత్నేన చ సంచితమ్ న చ మిథ్యా భవేన్ మహ్యం త్వత్ప్రసాదాన్ మహేశ్వర
ఎంతో కాలంగా, ఎంతో శ్రమతో కూడి కూడబెట్టినవి ఇవి. మహేశ్వరా! నీ కృపతో ఇవన్నీ నాకు వృథా కాకూడదు.
తథాస్త్వ్ ఇత్య్ ఆహ భగవాన్ భగనేత్రహరో హరః ధర్మాధ్యక్షం మహాదేవం త్ర్యమ్బకం చ ప్రజాపతిః
"అలా జరగాలి" అని భగవంతుడు, భగనేత్రహరుడు అయిన హరుడు అన్నాడు. ప్రాణికుల పాలకుడు ధర్మాధ్యక్షుడైన మహాదేవుని, త్రినేత్రుడిని స్తుతించాడు.
జానుభ్యామ్ అవనీం గత్వా దక్షో లబ్ధ్వా భవాద్ వరమ్ నామ్నాం చాష్టసహస్రేణ స్తుతవాన్ వృషభధ్వజమ్
దక్షుడు మోకాళ్లతో భూమిని తాకి, భవుడి నుండి వరం పొంది, వృషభధ్వజుడిని ఎనిమిది వేల పేర్లతో స్తుతించాడు.
ఏవం దృష్ట్వా తదా దక్షః శంభోర్ వీర్యం ద్విజోత్తమాః ప్రాఞ్జలిః ప్రణతో భూత్వా సంస్తోతుమ్ ఉపచక్రమే
ద్విజులలో శ్రేష్ఠులారా! అప్పుడు దక్షుడు శంభువుయొక్క శక్తిని చూసి, చేతులు జోడించి, వంగి, స్తుతించటం ప్రారంభించాడు.
నమస్ తే దేవదేవేశ నమస్ తే ఽన్ధకసూదన దేవేన్ద్ర త్వం బలశ్రేష్ఠ దేవదానవపూజిత
దేవతల దేవా, దేవేంద్రా, అంధకాసురుని సంహారకుడా! నీకు నమస్కారం. నీవు బలవంతులలో శ్రేష్ఠుడు, దేవతలు, దానవులు నిన్ను పూజిస్తారు.