పూర్వాగతేన గన్తవ్యం మార్గేణ వరవర్ణిని న మే సురాః ప్రయచ్ఛన్తి భాగం యజ్ఞస్య ధర్మతః
చక్కని వర్ణమున్నవాడివి! ముందుగా నిర్ణయించిన మార్గంలోనే వెళ్లాలి. దేవతలు నాకు ధర్మబద్ధంగా యజ్ఞంలో భాగం ఇవ్వడం లేదు.
భగవన్ సర్వదేవేషు ప్రభావాభ్యధికో గుణైః అజేయశ్ చాప్య్ అధృష్యశ్ చ తేజసా యశసా శ్రియా
ప్రభూ! అందరు దేవతల్లో నువ్వు శక్తి, గుణాలలో అత్యుత్తమవాడివి. నిన్నెవరూ జయించలేరు, ఎవరూ దగ్గరపడలేరు. నీ తేజస్సు, కీర్తి, వైభవం అపారంగా ఉంది.
అనేన తు మహాభాగ ప్రతిషేధేన భాగతః అతీవ దుఃఖమ్ ఆపన్నా వేపథుశ్ చ మహాన్ అయమ్
మహాభాగే! ఈ యజ్ఞంలో భాగం ఇవ్వకపోవడం వల్ల నాకు ఎంతో బాధ కలిగింది. నా మనసు బాగా వణికిపోతోంది.
కిం నామ దానం నియమం తపో వా కుర్యామ్ అహం యేన పతిర్ మమాద్య లభేత భాగం భగవాన్ అచిన్త్యో యజ్ఞస్య చేన్ద్రాద్యమరైర్ విచిత్రమ్
ప్రభూ! నేను ఏ దానం, నియమం, తపస్సు చేయాలి? ఇవాళ నా భర్తకు ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతల మధ్య యజ్ఞంలో భాగం లభించాలంటే ఏది చేయాలి?
అహం విజానామి విశాలనేత్రే ధ్యానేన సర్వే చ విదన్తి సన్తః తవాద్య మోహేన సహేన్ద్రదేవా లోకత్రయం సర్వమ్ అథో వినష్టమ్
విపులమైన కళ్లవాడివి! నేను ధ్యానం ద్వారా తెలుసుకున్నాను, మంచి వారు అందరూ తెలుసుకున్నారు. కానీ నీవు, ఇంద్రుడు, ఇతర దేవతలు మోహంతో ఉన్నందున ఈ రోజు మూడు లోకాలు నాశనం అయ్యాయి.
మామ్ అధ్వరేశం నితరాం స్తువన్తి రథంతరం సామ గాయన్తి మహ్యమ్ మాం బ్రాహ్మణా బ్రహ్మమన్త్రైర్ యజన్తి మమాధ్వర్యవః కల్పయన్తే చ భాగమ్
నన్ను యజ్ఞాధిపతిగా స్తుతిస్తున్నారు. రథంతర సామవేదాన్ని నాకు పాడుతున్నారు. బ్రాహ్మణులు బ్రహ్మ మంత్రాలతో నన్ను ఆరాధిస్తున్నారు. నా ఋత్వికులు నాకు యజ్ఞభాగం సిద్ధం చేస్తున్నారు.
వికత్థసే ప్రాకృతవత్ సర్వస్త్రీజనసంసది స్తౌషి గర్వాయసే చాపి స్వమ్ ఆత్మానం న సంశయః
నీవు సర్వస్త్రీల సమాజంలో ఒక సాధారణ మనిషిలా గొప్పగా మాట్లాడుతున్నావు. గర్వంతో నిన్ను నువ్వే పొగిడుకుంటున్నావు. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
నాత్మానం స్తౌమి దేవేశి యథా త్వమ్ అనుగచ్ఛసి సంస్రక్ష్యామి వరారోహే భాగార్థే వరవర్ణిని
దేవతల దేవీ! నేను నన్ను నువ్వు చేసినట్టు పొగిడుకోను. వరవర్ణినీ! యజ్ఞభాగం కోసం నేను నిన్ను కాపాడతాను.
ఇత్య్ ఉక్త్వా భగవాన్ పత్నీమ్ ఉమాం ప్రాణైర్ అపి ప్రియామ్ సో ఽసృజద్ భగవాన్ వక్త్రాద్ భూతం క్రోధాగ్నిసంభవమ్
అలా తన ప్రాణాలకు ప్రియమైన భార్య ఉమాదేవిని ఉద్దేశించి భగవంతుడు చెప్పి, తన నోటి నుండి కోపాగ్నిలో పుట్టిన ఓ భూతాన్ని సృష్టించాడు.
తమ్ ఉవాచ మఖం గచ్ఛ దక్షస్య త్వం మహేశ్వరః నాశయాశు క్రతుం తస్య దక్షస్య మదనుజ్ఞయా
ఆయన ఆ భూతానికి ఇలా అన్నాడు: నీవు దక్షుని యజ్ఞానికి వెళ్ళు. నా అనుమతితో అతని యజ్ఞాన్ని వెంటనే నాశనం చేయి.
తతో రుద్రప్రయుక్తేన సింహవేషేణ లీలయా దేవ్యా మన్యుకృతం జ్ఞాత్వా హతో దక్షస్య స క్రతుః
ఆ సమయంలో రుద్రుని ఆజ్ఞతో సింహ రూపంలో లీలగా అవతరించిన దేవి కోపంతో దక్షుని యజ్ఞాన్ని నాశనం చేసినదాన్ని తెలుసుకున్నాడు.
మన్యునా చ మహాభీమా భద్రకాలీ మహేశ్వరీ ఆత్మనః కర్మసాక్షిత్వే తేన సార్ధం సహానుగా
ఆ కోపంతో కూడిన మహాభయంకరమైన భద్రకాళి మహేశ్వరి తన అనుచరులతో కలిసి తానే చేసిన పనికి సాక్షిగా నిలిచింది.
స ఏష భగవాన్ క్రోధః ప్రేతావాసకృతాలయః వీరభద్రేతి విఖ్యాతో దేవ్యా మన్యుప్రమార్జకః
ఈయనే ఆ భగవంతుడైన కోప స్వరూపుడు, ప్రేతలయాన్ని నివాసంగా చేసుకున్న వాడు, దేవి కోపాన్ని శాంతిపరిచిన వాడు, వీరభద్రుడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.
సో ఽసృజద్ రోమకూపేభ్య ఆత్మనైవ గణేశ్వరాన్ రుద్రానుగాన్ గణాన్ రౌద్రాన్ రుద్రవీర్యపరాక్రమాన్
తర్వాత తన శరీరంలోని రోమకూపాల నుంచి రుద్రుని శక్తి, పరాక్రమంతో కూడిన రౌద్ర గణాధిపతులను, రుద్రుని అనుచరులను సృష్టించాడు.
రుద్రస్యానుచరాః సర్వే సర్వే రుద్రపరాక్రమాః తే నిపేతుస్ తతస్ తూర్ణం శతశో ఽథ సహస్రశః
అందరూ రుద్రుని అనుచరులే, అందరూ రుద్రుని పరాక్రమంతో కూడినవారే. వారు వందల కొద్దీ, వేల కొద్దీ అక్కడ వేగంగా అవతరించారు.
తతః కిలకిలాశబ్ద ఆకాశం పూరయన్న్ ఇవ సమభూత్ సుమహాన్ విప్రాః సర్వరుద్రగణైః కృతః
ఆ తరువాత రుద్రుని గణాలందరి గర్జనతో ఆకాశం నిండిపోయినట్టు ఒక గొప్ప శబ్దం పుట్టింది, మహర్షులారా.
తేన శబ్దేన మహతా త్రస్తాః సర్వే దివౌకసః పర్వతాశ్ చ వ్యశీర్యన్త చకమ్పే చ వసుంధరా
ఆ మహా శబ్దానికి భయపడి ఆకాశవాసులందరూ వణికిపోయారు; పర్వతాలు చీలిపోయాయి, భూమి itself కంపించిపోయింది.
మరుతశ్ చ వవుః క్రూరాశ్ చుక్షుభే వరుణాలయః అగ్నయో వై న దీప్యన్తే న చాదీప్యత భాస్కరః
వాయువులు బలంగా వీశాయి, వరుణుని లోకం కలతకు గురైంది, అగ్నులు వెలిగిపోలేదు, సూర్యుడు కూడా ప్రకాశించలేదు.
గ్రహా నైవ ప్రకాశన్తే నక్షత్రాణి న తారకాః ఋషయో న ప్రభాసన్తే న దేవా న చ దానవాః
గ్రహాలు, నక్షత్రాలు, తారలు ఏవీ వెలిగిపోలేదు; ఋషులు, దేవతలు, దానవులు కూడా ప్రకాశించలేదు.
ఏవం హి తిమిరీభూతే నిర్దహన్తి గణేశ్వరాః ప్రభఞ్జన్త్య్ అపరే యూపాన్ ఘోరాన్ ఉత్పాటయన్తి చ
అలా చుట్టూ చీకటి వ్యాపించినప్పుడు, గణాధిపతులు అన్నింటినీ దహించసాగారు; మరికొందరు భయంకరమైన యూపాలను విరిగేసి, పీకేసారు.
ప్రణదన్తి తథా చాన్యే వికుర్వన్తి తథా పరే త్వరితం వై ప్రధావన్తి వాయువేగా మనోజవాః
కొంతమంది గర్జించారు, మరికొందరు విచిత్రమైన శబ్దాలు చేశారు, ఇంకొందరు వాయువుల వేగంతో, మనస్సు వేగంతో అక్కడక్కడ పరుగెత్తారు.
చూర్ణ్యన్తే యజ్ఞపాత్రాణి యజ్ఞస్యాయతనాని చ శీర్యమాణాన్య్ అదృశ్యన్త తారా ఇవ నభస్తలాత్
యజ్ఞ పాత్రలు, యజ్ఞ స్థలాలు చూర్ణమయ్యాయి; అవి విరిగిపోతూ ఆకాశంలో నుంచి తారలు కనబడకుండా పోయినట్టు అదృశ్యమయ్యాయి.
దివ్యాన్నపానభక్ష్యాణాం రాశయః పర్వతోపమాః క్షీరనద్యస్ తథా చాన్యా ఘృతపాయసకర్దమాః
పర్వతాలంత పెద్ద divine అన్నపానాలు, పాలు పొంగే నదులు, నెయ్యి, పాయసం, పెరుగు నదులు అక్కడ కనిపించాయి.
మధుమణ్డోదకా దివ్యాః ఖణ్డశర్కరవాలుకాః షడ్రసాన్ నివహన్త్య్ అన్యా గుడకుల్యా మనోరమాః
తేనెలతో కూడిన పవిత్ర జలాలు, సక్కర పొడి తడులు, అన్ని రుచులతో కూడిన మధురమైన గుడ్డ నాళాలు అక్కడ ప్రవహించాయి.
ఉచ్చావచాని మాంసాని భక్ష్యాణి వివిధాని చ యాని కాని చ దివ్యాని లేహ్యచోష్యాణి యాని చ
ఎత్తు తక్కువైన మాంసాలు, వివిధ రకాల భోజ్యాలు, లేపించదగినవి, మింగదగినవి, అన్ని రకాల దివ్యమైన పదార్థాలు అక్కడ ఉన్నాయి.
భుఞ్జన్తి వివిధైర్ వక్త్రైర్ విలుమ్పన్తి క్షిపన్తి చ రుద్రకోపా మహాకోపాః కాలాగ్నిసదృశోపమాః
వారు అనేక నోళ్లతో ఆహారాన్ని తిన్నారు, దోచుకున్నారు, చెల్లాచెదురుగా విసిరేశారు; రుద్రుని కోపంతో, వారి ఆగ్రహం కాలాగ్ని లా ఉగ్రంగా ఉంది.
భక్షయన్తో ఽథ శైలాభా భీషయన్తశ్ చ సర్వతః క్రీడన్తి వివిధాకారాశ్ చిక్షిపుః సురయోషితః
పర్వతాల్లా భయంకరంగా తినుతూ, చుట్టూ అందరిని భయపెట్టుతూ, వారు అనేక రూపాల్లో ఆడుకుంటూ, స్వర్గస్త్రీలను విసిరేశారు.
ఏవం గణాశ్ చ తైర్ యుక్తో వీరభద్రః ప్రతాపవాన్ రుద్రకోపప్రయుక్తశ్ చ సర్వదేవైః సురక్షితమ్
అలా ఆ గణాలతో కూడిన వీరభద్రుడు, రుద్రుని కోపంతో శక్తిని పొందిన వాడు, సమస్త దేవతల రక్షణతో ఉన్నాడు.
తం యజ్ఞమ్ అదహచ్ ఛీఘ్రం భద్రకాల్యాః సమీపతః చక్రుర్ అన్యే తథా నాదాన్ సర్వభూతభయంకరాన్
ఆ యజ్ఞాన్ని భద్రకాళి సమీపంలో వెంటనే ధ్వంసం చేశారు. మరికొందరు భయంకరమైన శబ్దాలు చేసి, అన్ని జీవులకూ భయాన్ని కలిగించారు.
ఛిత్త్వా శిరో ఽన్యే యజ్ఞస్య వ్యనదన్త భయంకరమ్ తతః శక్రాదయో దేవా దక్షశ్ చైవ ప్రజాపతిః ఊచుః ప్రాఞ్జలయో భూత్వా కథ్యతాం కో భవాన్ ఇతి
మరికొందరు ఆ యజ్ఞానికి తలని కోసి, భయపెట్టే అరుపులు వేశారు. అప్పుడు ఇంద్రుడు, ఇతర దేవతలు, ప్రజాపతి దక్షుడు చేతులు జోడించి, 'మీరు ఎవరో చెప్పండి' అని అడిగారు.