ఉపాసతే మహాత్మానమ్ ఉశనా చ మహామునిః సనత్కుమారప్రముఖాస్ తథైవ పరమర్షయః
మహాముని ఉశనుడు, సనత్కుమారుడు, ఇతర ప్రముఖ ఋషులు ఆ మహాత్ముని సేవించేవారు.
అఙ్గిరఃప్రముఖాశ్ చైవ తథా దేవర్షయో ఽపి చ విశ్వావసుశ్ చ గన్ధర్వస్ తథా నారదపర్వతౌ
అంగిరసుడు మరియు ఇతర ప్రముఖ దేవర్షులు, విశ్వావసు గంధర్వుడు, నారదుడు, పర్వతుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
అప్సరోగణసంఘాశ్ చ సమాజగ్ముర్ అనేకశః వవౌ సుఖశివో వాయుర్ నానాగన్ధవహః శుచిః
అనేకమంది అప్సరసలు సమూహాలుగా అక్కడ చేరారు. వివిధ రకాల సువాసనలు పంచే, మృదువుగా, శుభ్రంగా వీసే గాలి అక్కడ వీచింది.
సర్వర్తుకుసుమోపేతః పుష్పవన్తో ఽభవన్ ద్రుమాః తథా విద్యాధరాః సాధ్యాః సిద్ధాశ్ చైవ తపోధనాః
అన్ని ఋతువుల పువ్వులతో చెట్లు అలంకరించబడ్డాయి. అలాగే విద్యాధరులు, సాధ్యులు, సిద్ధులు, తపస్సు సంపాదించినవారు అక్కడ ఉన్నారు.
మహాదేవం పశుపతిం పర్యుపాసత తత్ర వై భూతాని చ తథాన్యాని నానారూపధరాణ్య్ అథ
అక్కడ మహాదేవుడిని, పశుపతిని భక్తితో పూజించారు. అలాగే అక్కడ వివిధ రూపాలలో ఉన్న ఇతర భూతాలను కూడా ఆరాధించారు.
రాక్షసాశ్ చ మహారౌద్రాః పిశాచాశ్ చ మహాబలాః బహురూపధరా ధృష్టా నానాప్రహరణాయుధాః
అక్కడ భయంకరమైన రాక్షసులు, గొప్ప బలమున్న పిశాచులు, అనేక రూపాలుతో, ధైర్యంగా,色色 ఆయుధాలు ధరించి ఉన్నారు.
దేవస్యానుచరాస్ తత్ర తస్థుర్ వైశ్వానరోపమాః నన్దీశ్వరశ్ చ భగవాన్ దేవస్యానుమతే స్థితః
అక్కడ దేవుని సేవకులు అగ్ని వంటి ప్రకాశంతో నిలబడి ఉన్నారు. నందీశ్వరుడు కూడా భగవంతుని అనుమతితో అక్కడ ఉన్నాడు.
ప్రగృహ్య జ్వలితం శూలం దీప్యమానం స్వతేజసా గఙ్గా చ సరితాం శ్రేష్ఠా సర్వతీర్థజలోద్భవా
అతడు తాను వెలిగే తేజస్సుతో మెరిసే త్రిశూలాన్ని పట్టుకొని ఉన్నాడు. అలాగే, అన్ని తీర్థ జలాల నుండి పుట్టిన గంగ, నదులలో శ్రేష్ఠమైనది అక్కడ ఉంది.
పర్యుపాసత తం దేవం రూపిణీ ద్విజసత్తమాః ఏవం స భగవాంస్ తత్ర పూజ్యమానః సురర్షిభిః
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! ఆమె ఆ దేవుని రూపాన్ని భక్తితో పూజించింది. అలా అక్కడ భగవంతుడు దేవతలు, ఋషులచే ఘనంగా పూజింపబడాడు.
దేవైశ్ చ సుమహాభాగైర్ మహాదేవో వ్యతిష్ఠత కస్యచిత్ త్వ్ అథ కాలస్య దక్షో నామ ప్రజాపతిః
అత్యంత భాగ్యశాలైన దేవతలతో కలిసి మహాదేవుడు అక్కడ ఉండగా, ఒక సమయంలో దక్షుడు అనే ప్రజాపతి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
పూర్వోక్తేన విధానేన యక్ష్యమాణో ఽభ్యపద్యత తతస్ తస్య మఖే దేవాః సర్వే శక్రపురోగమాః
మునుపు చెప్పిన విధానాన్ని అనుసరించి యజ్ఞం చేయాలని సంకల్పించాడు. ఆ తరువాత, దక్షుని యజ్ఞానికి ఇంద్రుడు ముందుండి అన్ని దేవతలు హాజరయ్యారు.
స్వర్గస్థానాద్ అథాగమ్య దక్షమ్ ఆపేదిరే తథా తే విమానైర్ మహాత్మానో జ్వలద్భిర్ జ్వలనప్రభాః
ఆ దేవతలు స్వర్గంలో నుండి వచ్చి, దక్షుని వద్దకు చేరుకున్నారు. వారు అగ్నిలా ప్రకాశించే విమానాలలో, మహాత్ములు అక్కడికి వచ్చారు.
దేవస్యానుమతే ఽగచ్ఛన్ గఙ్గాద్వారమ్ ఇతి శ్రుతిః గన్ధర్వాప్సరసాకీర్ణం నానాద్రుమలతావృతమ్
దేవుని అనుమతితో, వారు గంగ ద్వారం వద్దకు వెళ్లారు అని శ్రుతిలో చెప్పబడింది. అక్కడ గంధర్వులు, అప్సరసలు సమూహంగా ఉండగా,色色 వృక్షాలు, లతలు ఆ ప్రాంతాన్ని కప్పివేశాయి.
ఋషిసిద్ధైః పరివృతం దక్షం ధర్మభృతాం వరమ్ పృథివ్యామ్ అన్తరిక్షే చ యే చ స్వర్లోకవాసినః
ఋషులు, సిద్ధులు చుట్టూ ఉండగా, ధర్మాన్ని పాటించే వారిలో శ్రేష్ఠుడైన దక్షుడు అక్కడ ఉన్నాడు. భూమి మీద, మధ్యాకాశంలో, స్వర్గలోకంలో నివసించే వారు అందరూ అక్కడ ఉన్నారు.
సర్వే ప్రాఞ్జలయో భూత్వా ఉపతస్థుః ప్రజాపతిమ్ ఆదిత్యా వసవో రుద్రాః సాధ్యాః సర్వే మరుద్గణాః
అందరూ చేతులు జోడించి ప్రజాపతిని పూజించేందుకు వచ్చారు. ఆదిత్యులు, వసువులు, రుద్రులు, సాధ్యులు, మరుత్ గణాలు అందరూ అక్కడ ఉన్నారు.
విష్ణునా సహితాః సర్వ ఆగతా యజ్ఞభాగినః ఊష్మపా ధూమపాశ్ చైవ ఆజ్యపాః సోమపాస్ తథా
విష్ణువు తోడుగా, యజ్ఞ ఫలితాన్ని పొందే అందరూ వచ్చారు. ఉష్మపులు, ధూమపులు, ఆజ్యపులు, సోమపులు కూడా అక్కడికి చేరుకున్నారు.
అశ్వినౌ మరుతశ్ చైవ నానాదేవగణైః సహ ఏతే చాన్యే చ బహవో భూతగ్రామాస్ తథైవ చ
అశ్వినులు, మరుతులు,色色 దేవతా గణాలతో పాటు, ఇతర అనేక భూత గణాలు కూడా అక్కడికి వచ్చారు.
జరాయుజాణ్డజాశ్ చైవ తథైవ స్వేదజోద్భిదః ఆగతాః సత్త్రిణః సర్వే దేవాః స్త్రీభిః సహర్షిభిః
గర్భంలో, గుడ్డులో, చెమటలో, మొక్కలలో పుట్టిన వారు, అన్ని యజ్ఞకర్తలు, దేవతలు, స్త్రీలు, ఋషులతో కలిసి అక్కడికి వచ్చారు.
విరాజన్తే విమానస్థా దీప్యమానా ఇవాగ్నయః తాన్ దృష్ట్వా మన్యునావిష్టో దధీచిర్ వాక్యమ్ అబ్రవీత్
విమానాలలో నిలబడి, అగ్నిలా ప్రకాశిస్తూ వారు మెరిసిపోతున్నారు. వారిని చూసి, దధీచి కోపంతో ఈ మాటలు అన్నాడు.
అపూజ్యపూజనే చైవ పూజ్యానాం చాప్య్ అపూజనే నరః పాపమ్ అవాప్నోతి మహద్ వై నాత్ర సంశయః
అర్హత లేనివారిని పూజించడం, అర్హులైనవారిని పూజించకపోవడం వల్ల మనిషికి గొప్ప పాపం కలుగుతుంది. ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ఏవమ్ ఉక్త్వా తు విప్రర్షిః పునర్ దక్షమ్ అభాషత
అలా చెప్పిన తరువాత, ఆ బ్రహ్మర్షి మళ్లీ దక్షునితో మాట్లాడాడు.
పూజ్యం చ పశుభర్తారం కస్మాన్ నార్చయసే ప్రభుమ్
పూజకు అర్హుడైన పశుభర్త అయిన ప్రభువును నీవు ఎందుకు పూజించడంలేదు?
సన్తి మే బహవో రుద్రాః శూలహస్తాః కపర్దినః ఏకాదశస్థానగతా నాన్యం విద్మో మహేశ్వరమ్
నా వద్ద అనేక మంది రుద్రులు ఉన్నారు. వారు త్రిశూలాలు పట్టుకుని జటాజూటంతో పదకొండు చోట్ల స్థిరంగా ఉన్నారు. మహేశ్వరుడిని మించిన వేరే గొప్ప ప్రభువును మేము ఎవరినీ తెలియము.
సర్వేషామ్ ఏకమన్త్రో ఽయం మమేశో న నిమన్త్రితః యథాహం శంకరాద్ ఊర్ధ్వం నాన్యం పశ్యామి దైవతమ్ తథా దక్షస్య విపులో యజ్ఞో ఽయం న భవిష్యతి
అందరికీ ఒకే మంత్రం ఉంది. నా ఇష్టదేవుడిని ఆహ్వానించలేదు. నేను చూస్తున్న ప్రకారం శంకరుడిని మించి ఇంకొక దేవుడిని కనిపెట్టలేను. అందువల్ల దక్షుని ఈ గొప్ప యజ్ఞం ఫలించదు.
విష్ణోశ్ చ భాగా వివిధాః ప్రదత్తాస్ తథా చ రుద్రేభ్య ఉత ప్రదత్తాః అన్యే ఽపి దేవా నిజభాగయుక్తా దదామి భాగం న తు శంకరాయ
విష్ణువుకి వివిధ భాగాలు ఇచ్చారు. అలాగే రుద్రులకు కూడా ఇచ్చారు. ఇతర దేవతలకు వారి వాటాలు కేటాయించారు. నేను అందరికీ భాగాలు ఇస్తాను, కాని శంకరుడికి మాత్రం ఇవ్వను.
గతాస్ తు దేవతా జ్ఞాత్వా శైలరాజసుతా తదా ఉవాచ వచనం శర్వం దేవం పశుపతిం పతిమ్
దేవతలు ఇది తెలిసి, ఆ సమయంలో పర్వతరాజు కుమార్తె దగ్గరకు వెళ్లారు. ఆమె శర్వుడైన దేవుని, పశుపతిపతికి ఇలా చెప్పింది.
భగవన్ కుత్ర యాన్త్య్ ఏతే దేవాః శక్రపురోగమాః బ్రూహి తత్త్వేన తత్త్వజ్ఞ సంశయో మే మహాన్ అయమ్
ప్రభూ! ఇంద్రుడు ముందుండి నడిపిస్తున్న ఈ దేవతలు ఎక్కడికి వెళ్తున్నారు? నిజంగా చెప్పండి, సత్యాన్ని తెలిసినవాడవు కదా. నాకు ఈ విషయంలో గొప్ప సందేహం కలిగింది.
దక్షో నామ మహాభాగే ప్రజానాం పతిర్ ఉత్తమః హయమేధేన యజతే తత్ర యాన్తి దివౌకసః
మహాభాగే! దక్షుడు అనే వాడు ప్రజలకన్నా గొప్ప అధిపతి. అతడు అశ్వమేధ యజ్ఞం నిర్వహిస్తున్నాడు. అందుకే ఆ దేవతలు అక్కడికి వెళ్తున్నారు.
యజ్ఞమ్ ఏతం మహాభాగ కిమర్థం నానుగచ్ఛసి కేన వా ప్రతిషేధేన గమనం తే న విద్యతే
మహాభాగే! ఈ యజ్ఞానికి నువ్వు ఎందుకు వెళ్ళడం లేదు? ఏ కారణంతో నీకు వెళ్లటానికి అనుమతి లేదు?
సురైర్ ఏవ మహాభాగే సర్వమ్ ఏతద్ అనుష్ఠితమ్ యజ్ఞేషు మమ సర్వేషు న భాగ ఉపకల్పితః
మహాభాగే! ఈ యజ్ఞాన్ని దేవతలే నిర్వహించారు. నా యజ్ఞాలలో నాకు ఎక్కడా భాగం కేటాయించలేదు.