భగవన్ దేవదేవేశ నేహ వత్స్యామి భూధరే అన్యం కురు మమావాసం భువనేషు మహాద్యుతే
దేవదేవేశ్వరా, భూధరంపై నేను ఇక ఉండను. మహాతేజస్వీ, భువనాల్లో నాకు ఇంకొక నివాసాన్ని ఏర్పరచు.
సదా త్వమ్ ఉచ్యమానా వై మయా వాసార్థమ్ ఈశ్వరి అన్యం న రోచితవతీ వాసం వై దేవి కర్హిచిత్
ఈశ్వరి, నివాసం గురించి నేను ఎప్పుడైనా నీతో మాట్లాడినప్పుడు, నీవు మరే చోట నివసించాలనుకోలేదు, దేవి.
ఇదానీం స్వయమ్ ఏవ త్వం వాసమ్ అన్యత్ర శోభనే కస్మాన్ మృగయసే దేవి బ్రూహి తన్ మే శుచిస్మితే
ఇప్పుడు, శోభనమైనవాడా, నీవే స్వయంగా ఇంకొక నివాసాన్ని వెతుకుతున్నావు. దేవి, ఎందుకు వెతుకుతున్నావో, పవిత్రమైన చిరునవ్వుతో చెప్పు.
గృహం గతాస్మి దేవేశ పితుర్ అద్య మహాత్మనః దృష్ట్వా చ తత్ర మే మాతా విజనే లోకభావనే
దేవతాధిపతీ, ఈ రోజు నేను నా మహాత్ముడైన తండ్రి ఇంటికి వెళ్లాను. అక్కడ నా తల్లి, ఏకాంతంలో, లోక విషయాల గురించి నాతో మాట్లాడింది.
ఆసనాదిభిర్ అభ్యర్చ్య సా మామ్ ఏవమ్ అభాషత ఉమే తవ సదా భర్తా దరిద్రః క్రీడనైః శుభే
ఆమె నన్ను ఆసనాది సత్కారాలతో పూజించి, ఇలా చెప్పింది: 'ఓ ఉమా, నీ భర్త ఎప్పుడూ వినోదాల్లో దరిద్రుడే, శుభే.'
క్రీడతే నహి దేవానాం క్రీడా భవతి తాదృశీ యత్ కిల త్వం మహాదేవ గణైశ్ చ వివిధైస్ తథా రమసే తద్ అనిష్టం హి మమ మాతుర్ వృషధ్వజ
ఆయన ఆటలు ఆడుతున్నాడు కానీ, దేవతల ఆటలు అలాంటివి కావు. ఓ మహాదేవా, నీవు గణాలతో కలసి విహరిస్తున్న తీరు, నా తల్లికి ఇష్టం లేదు, వృషధ్వజా.
తతో దేవః ప్రహస్యాహ దేవీం హాసయితుం ప్రభుః
అప్పుడు దేవుడు చిరునవ్వుతో, దేవిని నవ్వించాలనే ఉద్దేశంతో ఆమెతో ఇలా అన్నాడు.
ఏవమ్ ఏవ న సందేహః కస్మాన్ మన్యుర్ అభూత్ తవ కృత్తివాసా హ్య్ అవాసాశ్ చ శ్మశాననిలయశ్ చ హ
అవును, ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. నీవు ఎందుకు కోపపడ్డావు? కట్టివాసుడు నిజంగా దుస్తులు లేకుండా, శ్మశానంలోనే నివసిస్తాడు కదా.
అనికేతో హ్య్ అరణ్యేషు పర్వతానాం గుహాసు చ విచరామి గణైర్ నగ్నైర్ వృతో ఽమ్భోజవిలోచనే
నాకు ఎక్కడా స్థిరమైన ఇల్లు లేదు. నేను అరణ్యాల్లో, కొండల గుహల్లో నా గణులతో, వారు అందరూ దుస్తులు లేకుండా ఉండగా, తిరుగుతూ ఉంటాను, కమలనయన!
మా క్రుధో దేవి మాత్రే త్వం తథ్యం మాతావదత్ తవ నహి మాతృసమో బన్ధుర్ జన్తూనామ్ అస్తి భూతలే
దేవి, నీవు నీ తల్లిపై కోపపడవద్దు. నీ తల్లి నిజమే చెప్పింది. ఈ భూమిపై జీవులకు తల్లిని మించిన బంధువు ఎవరూ లేరు.
న మే ఽస్తి బన్ధుభిః కించిత్ కృత్యం సురవరేశ్వర తథా కురు మహాదేవ యథాహం సుఖమ్ ఆప్నుయామ్
నాకు బంధువులతో ఎలాంటి పని లేదు, దేవతాధిపతీ! నేను సంతోషంగా ఉండేలా నీవు నీ ఇష్టానుసారం చేయు, మహాదేవా!
శ్రుత్వా స దేవ్యా వచనం సురేశస్ తస్యాః ప్రియార్థే స్వగిరిం విహాయ జగామ మేరుం సురసిద్ధసేవితం భార్యాసహాయః స్వగణైశ్ చ యుక్తః
దేవి మాటలు విని, ఆమె కోసం తన కొండను వదిలి, భార్యతో పాటు తన అనుచరులతో, దేవతలు సిద్ధులు సేవించే మేరు పర్వతానికి దేవతాధిపతి వెళ్లాడు.
ప్రాచేతసస్య దక్షస్య కథం వైవస్వతే ఽన్తరే వినాశమ్ అగమద్ బ్రహ్మన్ హయమేధః ప్రజాపతేః
ప్రాచేతసుడు అయిన దక్షుడు చేసిన అశ్వమేధయాగం, వైవస్వతుని కాలంలో ఎలా నాశనం అయింది, బ్రహ్మనూ, ప్రజాపతీ, దయచేసి చెప్పు.
దేవ్యా మన్యుకృతం బుద్ధ్వా క్రుద్ధః సర్వాత్మకః ప్రభుః కథం వినాశితో యజ్ఞో దక్షస్యామితతేజసః మహాదేవేన రోషాద్ వై తన్ నః ప్రబ్రూహి విస్తరాత్
దేవి కోపమే కారణమని తెలుసుకుని, సర్వవ్యాపకుడైన ప్రభువు కోపంతో నిండిపోయాడు. అపారమైన తేజస్సు గల దక్షుని యజ్ఞాన్ని మహాదేవుడు ఎలా నాశనం చేశాడో, దయచేసి వివరంగా చెప్పు.
వర్ణయిష్యామి వో విప్రా మహాదేవేన వై యథా క్రోధాద్ విధ్వంసితో యజ్ఞో దేవ్యాః ప్రియచికీర్షయా
బ్రాహ్మణులారా! మహాదేవుడు దేవిని సంతోషపెట్టాలనే కోరికతో కోపంతో యజ్ఞాన్ని ఎలా నాశనం చేశాడో నేను మీకు వివరంగా చెప్పబోతున్నాను.
పురా మేరోర్ ద్విజశ్రేష్ఠాః శృఙ్గం త్రైలోక్యపూజితమ్ జ్యోతిఃస్థలం నామ చిత్రం సర్వరత్నవిభూషితమ్
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! ఒకప్పుడు మేరు పర్వతంపై మూడు లోకాలు పూజించే, జ్యోతిష్ఠలం అనే అపూర్వమైన, అన్ని రత్నాలతో అలంకరించబడిన శిఖరం ఉండేది.
అప్రమేయమ్ అనాధృష్యం సర్వలోకనమస్కృతమ్ తత్ర దేవో గిరితటే సర్వధాతువిచిత్రితే
అది కొలవలేని, ఎవ్వరూ సమీపించలేని, అన్ని లోకాలు నమస్కరించే స్థలం. అక్కడ ఆ దేవుడు, అన్ని లోహాలతో మెరిసే ఆ కొండపై కూర్చున్నాడు.
పర్యఙ్క ఇవ విస్తీర్ణ ఉపవిష్టో బభూవ హ శైలరాజసుతా చాస్య నిత్యం పార్శ్వస్థితాభవత్
ఆయన విశాలమైన పీఠంలా కూర్చుని ఉండేవాడు. శైలరాజ కుమార్తె ఎప్పుడూ ఆయన పక్కనే ఉండేది.
ఆదిత్యాశ్ చ మహాత్మానో వసవశ్ చ మహౌజసః తథైవ చ మహాత్మానావ్ అశ్వినౌ భిషజాం వరౌ
అక్కడ మహాత్ములైన ఆదిత్యులు, మహాబలశాలులు అయిన వసువులు, అలాగే గొప్ప వైద్యులైన అశ్వినీదేవతలు కూడా ఉన్నారు.
తథా వైశ్రవణో రాజా గుహ్యకైః పరివారితః యక్షాణామ్ ఈశ్వరః శ్రీమాన్ కైలాసనిలయః ప్రభుః
అలాగే, గుహ్యకులతో చుట్టుముట్టబడిన వైశ్రవణుడు, యక్షుల అధిపతి, కైలాసనివాసి అయిన ప్రభువు కూడా అక్కడ ఉన్నాడు.
ఉపాసతే మహాత్మానమ్ ఉశనా చ మహామునిః సనత్కుమారప్రముఖాస్ తథైవ పరమర్షయః
మహాముని ఉశనుడు, సనత్కుమారుడు, ఇతర ప్రముఖ ఋషులు ఆ మహాత్ముని సేవించేవారు.
అఙ్గిరఃప్రముఖాశ్ చైవ తథా దేవర్షయో ఽపి చ విశ్వావసుశ్ చ గన్ధర్వస్ తథా నారదపర్వతౌ
అంగిరసుడు మరియు ఇతర ప్రముఖ దేవర్షులు, విశ్వావసు గంధర్వుడు, నారదుడు, పర్వతుడు కూడా అక్కడ ఉన్నారు.
అప్సరోగణసంఘాశ్ చ సమాజగ్ముర్ అనేకశః వవౌ సుఖశివో వాయుర్ నానాగన్ధవహః శుచిః
అనేకమంది అప్సరసలు సమూహాలుగా అక్కడ చేరారు. వివిధ రకాల సువాసనలు పంచే, మృదువుగా, శుభ్రంగా వీసే గాలి అక్కడ వీచింది.
సర్వర్తుకుసుమోపేతః పుష్పవన్తో ఽభవన్ ద్రుమాః తథా విద్యాధరాః సాధ్యాః సిద్ధాశ్ చైవ తపోధనాః
అన్ని ఋతువుల పువ్వులతో చెట్లు అలంకరించబడ్డాయి. అలాగే విద్యాధరులు, సాధ్యులు, సిద్ధులు, తపస్సు సంపాదించినవారు అక్కడ ఉన్నారు.
మహాదేవం పశుపతిం పర్యుపాసత తత్ర వై భూతాని చ తథాన్యాని నానారూపధరాణ్య్ అథ
అక్కడ మహాదేవుడిని, పశుపతిని భక్తితో పూజించారు. అలాగే అక్కడ వివిధ రూపాలలో ఉన్న ఇతర భూతాలను కూడా ఆరాధించారు.
రాక్షసాశ్ చ మహారౌద్రాః పిశాచాశ్ చ మహాబలాః బహురూపధరా ధృష్టా నానాప్రహరణాయుధాః
అక్కడ భయంకరమైన రాక్షసులు, గొప్ప బలమున్న పిశాచులు, అనేక రూపాలుతో, ధైర్యంగా,色色 ఆయుధాలు ధరించి ఉన్నారు.
దేవస్యానుచరాస్ తత్ర తస్థుర్ వైశ్వానరోపమాః నన్దీశ్వరశ్ చ భగవాన్ దేవస్యానుమతే స్థితః
అక్కడ దేవుని సేవకులు అగ్ని వంటి ప్రకాశంతో నిలబడి ఉన్నారు. నందీశ్వరుడు కూడా భగవంతుని అనుమతితో అక్కడ ఉన్నాడు.
ప్రగృహ్య జ్వలితం శూలం దీప్యమానం స్వతేజసా గఙ్గా చ సరితాం శ్రేష్ఠా సర్వతీర్థజలోద్భవా
అతడు తాను వెలిగే తేజస్సుతో మెరిసే త్రిశూలాన్ని పట్టుకొని ఉన్నాడు. అలాగే, అన్ని తీర్థ జలాల నుండి పుట్టిన గంగ, నదులలో శ్రేష్ఠమైనది అక్కడ ఉంది.
పర్యుపాసత తం దేవం రూపిణీ ద్విజసత్తమాః ఏవం స భగవాంస్ తత్ర పూజ్యమానః సురర్షిభిః
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! ఆమె ఆ దేవుని రూపాన్ని భక్తితో పూజించింది. అలా అక్కడ భగవంతుడు దేవతలు, ఋషులచే ఘనంగా పూజింపబడాడు.
దేవైశ్ చ సుమహాభాగైర్ మహాదేవో వ్యతిష్ఠత కస్యచిత్ త్వ్ అథ కాలస్య దక్షో నామ ప్రజాపతిః
అత్యంత భాగ్యశాలైన దేవతలతో కలిసి మహాదేవుడు అక్కడ ఉండగా, ఒక సమయంలో దక్షుడు అనే ప్రజాపతి ప్రత్యక్షమయ్యాడు.