మహాదేవాయ చిత్రాయ విచిత్రాయ చ వై నమః ప్రధానాయాప్రమేయాయ కార్యాయ కారణాయ చ
మహాదేవునికి, విచిత్రమైనవారికి, అనేక రూపాలున్నవారికి, ప్రధానునికి, కొలవలేని వారికి, కారణమైనవారికి, ఫలితమైనవారికి నమస్కారం.
పురుషాయ నమస్ తే ఽస్తు పురుషేచ్ఛాకరాయ చ నమః పురుషసంయోగప్రధానగుణకారిణే
పురుషునికి నమస్కారం. పురుషుని సంకల్పాన్ని నెరవేర్చేవారికి, పురుషుడు మరియు ప్రధాన గుణాన్ని కలిపే వారికి నమస్కారం.
ప్రవర్తకాయ ప్రకృతేః పురుషస్య చ సర్వశః కృతాకృతస్య సత్కర్త్రే ఫలసంయోగదాయ చ
ప్రకృతి, పురుషులకు ప్రతి విధంగా ప్రారంభకుడైనవారికి, చేసినదానికి, చేయని దానికి కర్త అయినవారికి, ఫలితాన్ని కలిపే వారికి నమస్కారం.
కాలజ్ఞాయ చ సర్వేషాం నమో నియమకారిణే నమో వైషమ్యకర్త్రే చ గుణానాం వృత్తిదాయ చ
అందరికీ కాలాన్ని తెలిసినవారికి, నియమించే వారికి నమస్కారం. వైవిధ్యాన్ని కలిగించే వారికి, గుణాలకు క్రియలు ప్రసాదించే వారికి నమస్కారం.
నమస్ తే దేవదేవేశ నమస్ తే భూతభావన శివ సౌమ్యముఖో ద్రష్టుం భవ సౌమ్యో హి నః ప్రభో
దేవతలలో ప్రభువైన ప్రభూ! భూతాలను సృష్టించే ప్రభూ! శివా, మృదువైన ముఖంతో మాకు కనబడేలా దయచూపుము ప్రభూ, నీకు నమస్కారం.
ఏవం స భగవాన్ దేవో జగత్పతిర్ ఉమాపతిః స్తూయమానః సురైః సర్వైర్ అమరాన్ ఇదమ్ అబ్రవీత్
అలా అందరు దేవతలు స్తుతించినప్పుడు, జగత్పతి, ఉమాపతి అయిన ఆ భగవంతుడు అమరులకు ఇలా పలికాడు.
ద్రష్టుం సుఖశ్ చ సౌమ్యశ్ చ దేవానామ్ అస్మి భోః సురాః వరం వరయత క్షిప్రం దాతాస్మి తమ్ అసంశయమ్
దేవతలారా! నేను సులభంగా దర్శించదగినవాడిని, మృదువైనవాడిని. మీరు కోరిన వరాన్ని కోరండి, నేను వెంటనే మీకు నిర్ధాయంగా ఇస్తాను.
తతస్ తే ప్రణతాః సర్వే సురా ఊచుస్ త్రిలోచనమ్
అంతటా దేవతలు అందరూ నమస్కరించి, త్రినేత్రుడిని ఉద్దేశించి ఇలా పలికారు.
తవైవ భగవన్ హస్తే వర ఏషో ఽవతిష్ఠతామ్ యదా కార్యం తదా నస్ త్వం దాస్యసే వరమ్ ఈప్సితమ్
భగవంతుడా! ఈ వరం నీ చేతిలోనే ఉండనివ్వు. అవసరం వచ్చినప్పుడు, మేము కోరిన వరాన్ని నువ్వు మాకు ఇస్తావు.
ఏవమ్ అస్త్వ్ ఇతి తాన్ ఉక్త్వా విసృజ్య చ సురాన్ హరః లోకాంశ్ చ ప్రమథైః సార్ధం వివేశ భవనం స్వకమ్
అలా 'అవును' అని చెప్పి, దేవతలను పంపించి, హరుడు ప్రమథగణాలతో పాటు తన లోకాలకు వెళ్ళాడు.
యస్ తు హరోత్సవమ్ అద్భుతమ్ ఏనం గాయతి దైవతవిప్రసమక్షమ్ సో ఽప్రతిరూపగణేశసమానో దేహవిపర్యయమ్ ఏత్య సుఖీ స్యాత్
ఎవరైనా హరిదేవుని ఈ అద్భుత ఉత్సవాన్ని దేవతలు, బ్రాహ్మణుల సమక్షంలో పాడితే, అతడు అపూర్వమైన గణాధిపతితో సమానంగా, శరీరం విడిచిన తరువాత సుఖంగా ఉంటాడు.
విప్రవర్యాః స్తవం హీమం శృణుయాద్ వా పఠేచ్ చ యః స సర్వలోకగో దేవైః పూజ్యతే ఽమరరాడ్ ఇవ
మహాబ్రాహ్మణులారా! ఈ స్తోత్రాన్ని ఎవరైనా వినినా, చదివినా, అతడిని అన్ని లోకాలలో దేవతలు గౌరవిస్తారు, అమరుల రాజు వలె.
ప్రవిష్టే భవనం దేవే సూపవిష్టే వరాసనే స వక్రో మన్మథః క్రూరో దేవం వేద్ధుమనా భవత్
దేవుడు ఇంట్లోకి ప్రవేశించి, ఉత్తమ ఆసనంపై కూర్చున్నప్పుడు, వంకర మనస్సు కలిగిన క్రూరమైన మన్మథుడు దేవునిని గాయపర్చాలని సంకల్పించాడు.
తమ్ అనాచారసంయుక్తం దురాత్మానం కులాధమమ్ లోకాన్ సర్వాన్ పీడయన్తం సర్వాఙ్గావరణాత్మకమ్
అతడు దుష్టుడు, చెడు ఆచారాలు కలవాడు, తన వంశంలో అతి నీచుడు, అన్ని లోకాలకూ బాధ కలిగించేవాడు, తన రూపం మొత్తం అవరణంగా ఉండేది.
ఋషీణాం విఘ్నకర్తారం నియమానాం వ్రతైః సహ చక్రాహ్వయస్య రూపేణ రత్యా సహ సమాగతమ్
అతడు ఋషుల వ్రతాలకు, నియమాలకు అడ్డంకులు కలిగించేవాడు. చక్రధారి రూపంలో, రతితో కలిసి అక్కడ ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
అథాతతాయినం విప్రా వేద్ధుకామం సురేశ్వరః నయనేన తృతీయేన సావజ్ఞం సమవైక్షత
ఆ సమయంలో, బ్రాహ్మణులారా, ఆ దుర్మార్గుడిని దండించాలనే ఉద్దేశంతో దేవతాధిపతి తన మూడవ కన్నుతో, అవమానంగా అతనిని చూశాడు.
తతో ఽస్య నేత్రజో వహ్నిర్ జ్వాలామాలాసహస్రవాన్ సహసా రతిభర్తారమ్ అదహత్ సపరిచ్ఛదమ్
ఆ వెంటనే, ఆ దేవుని కన్ను నుండి వేలాది అగ్ని మాలలతో కూడిన అగ్ని పుట్టి, రతికి భర్తను అతని సేవకులతో పాటు కాల్చేసింది.
స దహ్యమానః కరుణమ్ ఆర్తో ఽక్రోశత విస్వరమ్ ప్రసాదయంశ్ చ తం దేవం పపాత ధరణీతలే
అతడు కాలిపోతూ, బాధతో, దయనీయంగా అరవుతూ, ఆ దేవునిని క్షమించమని వేడుకుంటూ భూమిపై పడిపోయాడు.
అథ సో ఽగ్నిపరీతాఙ్గో మన్మథో లోకతాపనః పపాత సహసా మూర్ఛాం క్షణేన సమపద్యత
ఆ తరువాత, లోకాలకు బాధ కలిగించే మన్మథుడు అగ్నిలో కాలిపోయి, ఒక్కసారిగా అపస్మారంలో పడిపోయాడు.
పత్నీ తు కరుణం తస్య విలలాప సుదుఃఖితా దేవీం దేవం చ దుఃఖార్తా అయాచత్ కరుణావతీ
అయితే, అతని భార్య తీవ్ర దుఃఖంతో, దయనీయంగా విలపిస్తూ, బాధతో దేవతను, దేవునిని కరుణతో ప్రార్థించింది.
తస్యాశ్ చ కరుణాం జ్ఞాత్వా దేవౌ తౌ కరుణాత్మకౌ ఊచతుస్ తాం సమాలోక్య సమాశ్వాస్య చ దుఃఖితామ్
ఆమె హృదయంలోని దయను గ్రహించిన ఆ ఇద్దరు కరుణామయులు ఆమెను చూసి, ఆమెను ఓదార్చి, మాటలు చెప్పారు.
దగ్ధ ఏవ ధ్రువం భద్రే నాస్యోత్పత్తిర్ ఇహేష్యతే అశరీరో ఽపి తే భద్రే కార్యం సర్వం కరిష్యతి
భద్రే! అతడు ఖచ్చితంగా కాలిపోయాడు, ఇక ఇక్కడ జన్మించడు. అయినా, శరీరం లేకపోయినా, భద్రే! అతడు తన పనులన్నీ చేయగలడు.
యదా తు విష్ణుర్ భగవాన్ వసుదేవసుతః శుభే తదా తస్య సుతో యశ్ చ పతిస్ తే సంభవిష్యతి
శుభే! వసుదేవుని కుమారుడైన విష్ణువు జన్మించినప్పుడు, అతని కుమారుడు నీకు భర్తగా అవతరిస్తాడు.
తతః సా తు వరం లబ్ధ్వా కామపత్నీ శుభాననా జగామేష్టం తదా దేశం ప్రీతియుక్తా గతక్లమా
ఆ తరువాత, వరం పొందిన కాముని భార్య, కాంతిమంతమైన ముఖంతో, ఆనందంగా, అలసట లేకుండా తాను కోరిన ప్రదేశానికి వెళ్లింది.
దగ్ధ్వా కామం తతో విప్రాః స తు దేవో వృషధ్వజః రేమే తత్రోమయా సార్ధం ప్రహృష్టస్ తు హిమాచలే
బ్రాహ్మణులారా! ఆ దేవుడు వృషధ్వజుడు, కాముని కాల్చిన తరువాత, హిమాచల పర్వతంపై ఉమాతో కలిసి ఆనందంగా విహరించాడు.
కన్దరేషు చ రమ్యేషు పద్మినీషు గుహాసు చ నిర్ఝరేషు చ రమ్యేషు కర్ణికారవనేషు చ
అందమైన గుహల్లో, పద్మాలతో నిండిన సరస్సుల్లో, గుహల్లో, సుందరమైన జలపాతాల్లో, కర్ణికారవనాల్లో ఆయన ఆనందంగా విహరించాడు.
నదీతీరేషు కాన్తేషు కింనరాచరితేషు చ శృఙ్గేషు శైలరాజస్య తడాగేషు సరఃసు చ
కిన్నరులు సంచరించే అందమైన నదీ తీరాల్లో, పర్వతరాజు శిఖరాల్లో, సరస్సుల్లో, తడాగాల్లో ఆయన ఆనందంగా విహరించాడు.
వనరాజిషు రమ్యాసు నానాపక్షిరుతేషు చ తీర్థేషు పుణ్యతోయేషు మునీనామ్ ఆశ్రమేషు చ
అనేక పక్షుల గానంతో మధురంగా ఉండే అడవుల్లో, పవిత్ర జలాలతో కూడిన తీర్థాల్లో, ఋషుల ఆశ్రమాల్లో ఆయన ఆనందంగా విహరించాడు.
ఏతేషు పుణ్యేషు మనోహరేషు దేశేషు విద్యాధరభూషితేషు గన్ధర్వయక్షామరసేవితేషు రేమే స దేవ్యా సహితస్ త్రినేత్రః
ఈ పవిత్రమైన, మనోహరమైన ప్రదేశాల్లో, విద్యాధరులు అలంకరించిన చోట, గంధర్వులు, యక్షులు, అమరులు సేవ చేస్తున్నప్పుడు, త్రినేత్రుడు ఆ దేవితో కలిసి ఆనందంగా విహరించాడు.
దేవైః సహేన్ద్రైర్ మునియక్షసిద్ధైర్ గన్ధర్వవిద్యాధరదైత్యముఖ్యైః అన్యైశ్ చ సర్వైర్ వివిధైర్ వృతో ఽసౌ తస్మిన్ నగే హర్షమ్ అవాప శంభుః
ఇంద్రుడు, దేవతలు, మునులు, యక్షులు, సిద్ధులు, గంధర్వులు, విద్యాధరులు, ముఖ్యమైన దైత్యులు, ఇంకా అనేక రకాల జీవులతో చుట్టుముట్టబడి, ఆ శంభుడు ఆ పర్వతంపై ఆనందాన్ని పొందాడు.