సమభ్యగాత్ కశ్యపసూనుర్ ఏక ఆదిత్యమధ్యాద్ భగనామధారీ పీనాఙ్గయష్టిః సుకృతాఙ్గహార తేజోబలాజ్ఞాసదృశప్రభావః
కశ్యపుని కుమారుడు అయిన భగ దేవుడు, ఆదిత్యులలో నుండి ఒంటరిగా వచ్చి, బలమైన శరీరంతో, మంగళకరమైన ఆభరణాలు ధరించి, తేజస్సు, బలం, అధికారంలో సమానుడై కనిపించాడు.
దణ్డం సమాగృహ్య కృతాన్త ఆగాద్ ఆరుహ్య భీమం మహిషం జవేన మహామహీధ్రోచ్ఛ్రయపీనగాత్రః స్వర్ణాదిరత్నాఞ్చితచారువేశః
దండాన్ని పట్టుకుని, కృతాంతుడు భయంకరమైన మహిషాన్ని వేగంగా ఎక్కి వచ్చాడు. అతని శరీరం పెద్ద కొండలా, బంగారు, రత్నాలతో అలంకరించబడి మెరిసింది.
సమీరణః సర్వజగద్విభర్తా విమానమ్ ఆరుహ్య సమభ్యగాద్ ధి సంతాపయన్ సర్వసురాసురేశాంస్ తేజోధికస్ తేజసి సంనివిష్టః
ప్రపంచాన్ని పోషించే వాయుదేవుడు తన విమానాన్ని ఎక్కి వచ్చి, తన తేజస్సుతో దేవతలూ, దానవాధిపతులందరినీ అధిగమించాడు.
వహ్నిః సమభ్యేత్య సురేన్ద్రమధ్యే జ్వలన్ ప్రతస్థౌ వరవేశధారీ నానామణిప్రజ్వలితాఙ్గయష్టిర్ జగద్వరం దివ్యవిమానమ్ అగ్ర్యమ్
అగ్నిదేవుడు దేవేంద్రుని మధ్యలో ప్రకాశిస్తూ, అద్భుతమైన రూపంతో, వివిధ రకాల మణులతో మెరిసే అవయవాలతో, లోకాల్లో అగ్రస్థానంలో ఉన్న దివ్యవిమానాన్ని ఎక్కి వచ్చాడు.
ఆరుహ్య సర్వద్రవిణాధిపేశః స రాజరాజస్ త్వరితో ఽభ్యగాచ్ చ ఆప్యాయయన్ సర్వసురాసురేశాన్ కాన్త్యా చ వేశేన చ చారురూపః
సర్వద్రవ్యాధిపతి అయిన కుబేరుడు, రాజరాజు, తన విమానాన్ని ఎక్కి వేగంగా వచ్చి, తన కాంతితో దేవతలూ, దానవాధిపతులందరినీ ఆకర్షించాడు.
జ్వలన్ మహారత్నవిచిత్రరూపం విమానమ్ ఆరుహ్య శశీ సమాయాత్ శ్యామాఙ్గయష్టిః సువిచిత్రవేశః సర్వాఙ్గ ఆబద్ధసుగన్ధిమాల్యః
చంద్రుడు అద్భుతమైన రత్నాలతో తయారైన విమానాన్ని ఎక్కి, మెరిసిపోతూ, నల్లని శరీరంతో, సువాసన గల హారాలతో అలంకరించబడి అక్కడికి వచ్చాడు.
తార్క్ష్యం సమారుహ్య మహీధ్రకల్పం గదాధరో ఽసౌ త్వరితః సమేతః అథాశ్వినౌ చాపి భిషగ్వరౌ ద్వావ్ ఏకం విమానం త్వరయాధిరుహ్య
గదను ధరించిన వాడు, మహా పర్వతంలా ఉన్న తార్క్ష్యునిపై వేగంగా ఎక్కి, అశ్వినీదేవతలు అనే గొప్ప వైద్యులతో కలిసి ఒకే ఆకాశ రథంలో త్వరగా చేరాడు.
మనోహరౌ ప్రజ్వలచారువేశౌ ఆజగ్మతుర్ దేవవరౌ సువీరౌ సహస్రనాగః స్ఫురదగ్నివర్ణం బిభ్రత్ తదానీం జ్వలనార్కతేజాః
ఆ ఇద్దరు ప్రసిద్ధ దేవతలు, ప్రకాశవంతమైన అందమైన రూపంతో, సహస్రం పాములను ధరించి, అగ్ని, సూర్యుని తేజంతో మెరిసిపోతూ, వీరుల్లా అక్కడికి వచ్చారు.
సార్ధం స నాగైర్ అపరైర్ మహాత్మా విమానమ్ ఆరుహ్య సమభ్యగాచ్ చ దితేః సుతానాం చ మహాసురాణాం వహ్న్యర్కశక్రానిలతుల్యభాసామ్
ఆ మహాత్ముడు ఇతర పాములతో కలిసి ఆకాశ రథంలో ఎక్కి, అగ్ని, సూర్యుడు, ఇంద్రుడు, వాయువుతో సమానమైన తేజస్సు కలిగిన దితి కుమారులు మరియు మహాసురుల దగ్గరకు వెళ్లాడు.
వరానురూపం ప్రవిధాయ వేశం వృన్దం సమాగాత్ పురతః సురాణామ్ గన్ధర్వరాజః స చ చారురూపీ దివ్యాఙ్గదో దివ్యవిమానచారీ
తమ స్థాయికి తగిన దుస్తులు ధరించి, ఆ సమూహం దేవతల ముందు చేరింది. గంధర్వుల రాజు, అందమైన రూపంతో, దివ్యాభరణాలతో అలంకరించబడి, ఆకాశ రథంలో సంచరించాడు.
గన్ధర్వసంఘైః సహితో ఽప్సరోభిః శక్రాజ్ఞయా తత్ర సమాజగామ అన్యే చ దేవాస్ త్రిదివాత్ తదానీం పృథక్ పృథక్ చారుగృహీతవేశాః
గంధర్వ సమూహాలతో, అప్సరసలతో కలిసి, ఇంద్రుని ఆజ్ఞతో అక్కడికి వచ్చాడు. మిగతా దేవతలు కూడా స్వర్గం నుండి ఒక్కొక్కరుగా, అందమైన దుస్తులు ధరించి వచ్చారు.
ఆజగ్ముర్ ఆరుహ్య విమానపృష్ఠం గన్ధర్వయక్షోరగకింనరాశ్ చ శచీపతిస్ తత్ర సురేన్ద్రమధ్యే రరాజ రాజాధికలక్ష్యమూర్తిః
గంధర్వులు, యక్షులు, పాములు, కిన్నరులు ఆకాశ రథాలపై ఎక్కి వచ్చారు. అక్కడ దేవతల మధ్య శచీపతి, అందరి రాజులకంటే ప్రత్యేకంగా, ప్రకాశవంతంగా కనిపించాడు.
ఆజ్ఞాబలైశ్వర్యకృతప్రమోదః స్వయంవరం తం సమలంచకార హేతుస్ త్రిలోకస్య జగత్ప్రసూతేర్ మాతా చ తేషాం ససురాసురాణామ్
ఆజ్ఞ, ఐశ్వర్యంతో ఉల్లాసంగా స్వయంవరాన్ని నిర్వహించాడు. ఆమె, మూడు లోకాలకూ జనని, దేవతలు మరియు అసురులకు తల్లి, జగత్తుకు మూలకారణమైనది.
పత్నీ చ శంభోః పురుషస్య ధీమతో గీతా పురాణే ప్రకృతిః పరా యా దక్షస్య కోపాద్ ధిమవద్గృహం సా కార్యార్థమాయాత్ త్రిదివౌకసాం హి
శంభువుకు భార్య, ధీమంతుడు అయిన పురుషునికి సతీమణి, పురాణాలలో పరాప్రకృతి అని పాడబడిన ఆమె, దక్షుని కోపంతో, ధీమంతుని ఇంటిని వదిలి, ధర్మం కోసం స్వర్గవాసుల మధ్యకు వచ్చింది.
విమానపృష్ఠే మణిహేమజుష్టే స్థితా వలచ్చామరవీజితాఙ్గీ సర్వర్తుపుష్పాం సుసుగన్ధమాలాం ప్రగృహ్య దేవీ ప్రసభం ప్రతస్థే
రత్నాలు, బంగారం అలంకరించిన ఆకాశ రథంపై నిలబడి, ఆమెకు వాలువులు ఊదుతూ, అన్ని ఋతువుల పువ్వులతో తయారైన సువాసన గల మాలను తీసుకుని, ఆ దేవి ధైర్యంగా ముందుకు నడిచింది.
మాలాం ప్రగృహ్య దేవ్యాం తు స్థితాయాం దేవసంసది శక్రాద్యైర్ ఆగతైర్ దేవైః స్వయంవర ఉపాగతే
దేవి పువ్వుల మాలను తీసుకుని, దేవతల సభలో నిలబడగా, ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు అక్కడికి వచ్చారు. స్వయంవరం ప్రారంభమైంది.
దేవ్యా జిజ్ఞాసయా శంభుర్ భూత్వా పఞ్చశిఖః శిశుః ఉత్సఙ్గతలసంసుప్తో బభూవ సహసా విభుః
దేవి తెలుసుకోవాలనే ఉద్దేశంతో, శంభుడు ఐదు జటలు ఉన్న చిన్నవాడిగా మారి, ఆమె మడిలో అకస్మాత్తుగా నిద్రపోయాడు.
తతో దదర్శ తం దేవీ శిశుం పఞ్చశిఖం స్థితమ్ జ్ఞాత్వా తం సమవధ్యానాజ్ జగృహే ప్రీతిసంయుతా
అప్పుడు ఆ దేవి ఐదు జటలు ఉన్న ఆ చిన్నవాడిని చూసి, అతడిని అర్హుడని తెలుసుకుని, ఆనందంతో ఎత్తుకుంది.
అథ సా శుద్ధసంకల్పా కాఙ్క్షితం ప్రాప్య సత్పతిమ్ నివృత్తా చ తదా తస్థౌ కృత్వా సా హృది తం విభుమ్
తరువాత, పవిత్రమైన సంకల్పంతో, తాను కోరుకున్న భర్తను పొందిన ఆమె, ఆ ప్రభువును హృదయంలో ఉంచుకుని, మౌనంగా నిలిచింది.
తతో దృష్ట్వా శిశుం దేవా దేవ్యా ఉత్సఙ్గవర్తినమ్ కో ఽయమ్ అత్రేతి సంమన్త్ర్య చుక్రుశుర్ భృశమోహితాః
తరువాత ఆ చిన్నవాడు దేవి మడిలో ఉన్నదాన్ని చూసి, దేవతలు 'ఇక్కడ ఎవరు?' అని ఆలోచించి, ఆశ్చర్యంతో కేకలు వేశారు.
వజ్రమ్ ఆహారయత్ తస్య బాహుమ్ ఉత్క్షిప్య వృత్రహా స బాహుర్ ఉత్థితస్ తస్య తథైవ సమతిష్ఠత
వృత్రుడు తన భుజాన్ని పైకి ఎత్తి, వజ్రాయుధాన్ని సంధించగా, ఆ చిన్నవాడి భుజం కూడా అలాగే పైకి లేచి, స్థిరంగా నిలిచింది.
స్తమ్భితః శిశురూపేణ దేవదేవేన శంభునా వజ్రం క్షేప్తుం న శశాక వృత్రహా చలితుం న చ
శంభువు దేవశక్తితో ఆ చిన్నవాడిని స్థంభింపజేశాడు. వృత్రుడు వజ్రాన్ని విసురలేక, కదలలేకపోయాడు.
భగో నామ తతో దేవ ఆదిత్యః కాశ్యపో బలీ ఉత్క్షిప్య ఆయుధం దీప్తం ఛేత్తుమ్ ఇచ్ఛన్ విమోహితః
ఆ తరువాత భగుడు అనే కాశ్యపునందనుడు, బలవంతుడు, తన ఆయుధాన్ని ఎత్తి, దానిని సంధించాలనుకున్నాడు. కానీ అతడూ మాయలో పడిపోయాడు.
తస్యాపి భగవాన్ బాహుం తథైవాస్తమ్భయత్ తదా బలం తేజశ్ చ యోగశ్ చ తథైవాస్తమ్భయద్ విభుః
అప్పుడు ఆ ప్రభువు అతని భుజాన్ని కూడా అలాగే స్థంభింపజేశాడు. ఆ సమయంలో అతని బలం, తేజస్సు, యోగశక్తిని కూడా ఆ ప్రభువు నిలిపేశాడు.
శిరః ప్రకమ్పయన్ విష్ణుః శంకరం సమవైక్షత అథ తేషు స్థితేష్వ్ ఏవం మన్యుమత్సు సురేషు చ
తల ఊపుతూ విష్ణువు శంకరుణ్ణి చూశాడు. అప్పుడు వారు అక్కడే కోపంతో నిలిచినప్పుడు, మిగతా దేవతలు కూడా అలానే కోపంతో ఉన్నారు.
అహం పరమసంవిగ్నో ధ్యానమ్ ఆస్థాయ సాదరమ్ బుద్ధవాన్ దేవదేవేశమ్ ఉమోత్సఙ్గే సమాస్థితమ్
నేను చాలా కలవరపడి, భక్తితో ధ్యానం చేయడం మొదలుపెట్టాను. అప్పుడు దేవతల దేవుడైన పరమేశ్వరుడు ఉమాదేవి ఒడిలో కూర్చున్నాడని గ్రహించాను.
జ్ఞాత్వాహం పరమేశానం శీఘ్రమ్ ఉత్థాయ సాదరమ్ వవన్దే చరణం శంభోః స్తుతవాంస్ తమ్ అహం ద్విజాః
పరమేశ్వరుణ్ణి గుర్తించి, వెంటనే భక్తితో లేచి, శంభువు పాదాలకు నమస్కరించి, ఆయనను స్తుతించాను, ఓ ద్విజులారా!
పురాణైః సామసంగీతైః పుణ్యాఖ్యైర్ గుహ్యనామభిః అజస్ త్వమ్ అజరో దేవః స్రష్టా విభుః పరాపరమ్
పురాతనమైన సామవేద గీతాలతో, పవిత్రమైన రహస్య నామాలతో నేను ఇలా స్తుతించాను: "నీవు జన్మలేని వాడవు, వృద్ధాప్యం లేని వాడవు, ఓ దేవా! సృష్టికర్తవు, అన్నింటినీ వ్యాపించినవాడవు, వ్యక్తమైనదీ, అవ్యక్తమైనదీ రెండింటినీ మించినవాడవు."
ప్రధానం పురుషో యస్ త్వం బ్రహ్మ ధ్యేయం తద్ అక్షరమ్ అమృతం పరమాత్మా చ ఈశ్వరః కారణం మహత్
నీవే ఆది పురుషుడు, ధ్యానించదగిన అక్షర బ్రహ్మ, అమృత స్వరూపుడు, పరమాత్మ, ఈశ్వరుడు, మహత్తరమైన కారణము.
బ్రహ్మసృక్ ప్రకృతేః స్రష్టా సర్వకృత్ ప్రకృతేః పరః ఇయం చ ప్రకృతిర్ దేవీ సదా తే సృష్టికారణమ్
నీవే బ్రహ్మను సృష్టించినవాడు, ప్రకృతికి మూలమైనవాడు, అన్నింటినీ చేసినవాడు, ప్రకృతిని మించినవాడు. ఈ దేవీ అయిన ప్రకృతే నీకు ఎప్పుడూ సృష్టికి కారణమవుతుంది.