నరకో ఽయం మహాభాగ గర్తరూపేణ సంస్థితః త్వం చాపి వీరణస్తమ్బస్ త్వయి లమ్బామహే వయమ్
ఇది నరకం, ఓ భాగ్యశాలీ. ఇది గుహ రూపంలో ఉంది. నీవే వృక్షపు కంబం; మేమంతా నీవిపైనే వేలాడుతున్నాం.
యావత్ త్వం జీవసే విప్ర తావద్ ఏవ వయం స్థితాః మృతే త్వయి గమిష్యామో నరకం పాపచేతసః
నీవు బ్రాహ్మణుడా, బతికినంత కాలం మేము ఇక్కడే ఉంటాం. నీవు చనిపోతే, మేము పాపంతో నరకానికి వెళ్ళిపోతాం.
యది త్వం దారసంయోగం కృత్వాపత్యం గుణోత్తరమ్ ఉత్పాదయసి తేనాస్మాన్ ముచ్యేమ వయమ్ ఏనసః
నీవు భార్యతో సంయోగం చేసి, మంచి గుణాలున్న కుమారుణ్ణి కనుగలిగితే, ఆ సంతానంతో మేము ఈ పాపం నుంచి విముక్తి పొందుతాము.
నాన్యేన తపసా పుత్ర తీర్థానాం చ ఫలేన చ ఏతత్ కురు మహాబుద్ధే తారయస్వ పితౄన్ భయాత్
ఇది వేరే తపస్సుతో కానీ, తీర్థయాత్రల ఫలితంతో కానీ సాధ్యపడదు, కుమారా. దీనిని నీవు చేయి, ఓ జ్ఞానవంతుడా, నీ పితృదేవతలను భయంనుంచి రక్షించు.
స తథేతి ప్రతిజ్ఞాయ ఆరాధ్య వృషభధ్వజమ్ పితౄన్ గర్తాత్ సముద్ధృత్య గణపాన్ ప్రచకార హ
అతడు అంగీకరించి, వృషభధ్వజుడిని భక్తితో ఆరాధించి, తన పితృదేవతలను గుహ నుండి బయటకు తీయగా, గణపతిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.
స్వయం రుద్రస్య దయితః సువేశో నామ నామతః సంమతో బలవాంశ్ చైవ రుద్రస్య గణపో ఽభవత్
ఆయనే రుద్రునికి ప్రియమైనవాడు, సువేశుడు అనే పేరుతో, అందరికీ గౌరవించబడుతూ, బలవంతుడై, రుద్రుని గణపతిగా అయ్యాడు.
తస్మాత్ కృత్వా తపో ఘోరమ్ అపత్యం గుణవద్ భృశమ్ ఉత్పాదయస్వ శైలేన్ద్ర సుతాం త్వం వరవర్ణినీమ్
కాబట్టి, ఓ పర్వతాధిపతీ, నీవు కఠినమైన తపస్సు చేసి, నీ కుమార్తె అయిన శుభవర్ణురాలితో గొప్ప గుణాలున్న కుమారుణ్ణి కనాలి.
స ఏవమ్ ఉక్త్వా ఋషిణా శైలేన్ద్రో నియమస్థితః తపశ్ చకారాప్య్ అతులం యేన తుష్టిర్ అభూన్ మమ
ఋషి చెప్పినట్లు, పర్వతాధిపతి నియమంగా ఉండి, అపూర్వమైన తపస్సు చేసి, దాని వలన నేను సంతృప్తి చెందాను.
తదా తమ్ ఉత్పపాతాహం వరదో ఽస్మీతి చాబ్రవమ్ బ్రూహి తుష్టో ఽస్మి శైలేన్ద్ర తపసానేన సువ్రత
అప్పుడు నేను అతని ఎదుట ప్రత్యక్షమై, 'నేను వరాలిచ్చేవాడిని' అని చెప్పాను. 'ఓ పర్వతాధిపతి! నీ తపస్సుతో నేను సంతోషించాను, మంచి వ్రతధారా! నీ కోరికను చెప్పు' అని అన్నాను.
భగవన్ పుత్రమ్ ఇచ్ఛామి గుణైః సర్వైర్ అలంకృతమ్ ఏవం వరం ప్రయచ్ఛస్వ యది తుష్టో ఽసి మే ప్రభో
'భగవంతుడా! అన్ని గుణాలతో అలంకరించబడిన కుమారుడు నాకు కావాలి. నీవు నిజంగా నాతో సంతోషంగా ఉంటే, ఈ వరాన్ని నాకు దయచేసి ఇవ్వు ప్రభూ!' అని అడిగాడు.
తస్య తద్ వచనం శ్రుత్వా గిరిరాజస్య భో ద్విజాః తదా తస్మై వరం చాహం దత్తవాన్ మనసేప్సితమ్
ఆ పర్వతరాజు మాటలు విని, ఓ ద్విజులారా! నేను అతనికి మనసులో కోరుకున్న వరాన్ని అప్పుడే అనుగ్రహించాను.
కన్యా భవిత్రీ శైలేన్ద్ర తపసానేన సువ్రత యస్యాః ప్రభావాత్ సర్వత్ర కీర్తిమ్ ఆప్స్యసి శోభనామ్
నీ తపస్సు వల్ల, ఓ పర్వతరాజా! నీకు ఒక కుమార్తె జన్మిస్తుంది, మంచి వ్రతధారా! ఆమె ప్రభావంతో నీవు అన్ని చోట్ల మంచి పేరును పొందుతావు.
అర్చితః సర్వదేవానాం తీర్థకోటిసమావృతః పావనశ్ చైవ పుణ్యేన దేవానామ్ అపి సర్వతః
ఆమెను అన్ని దేవతలు పూజిస్తారు, అనేక తీర్థస్థలాలు ఆమె చుట్టూ ఉంటాయి, పుణ్యంతో పవిత్రురాలై, దేవతలందరూ ఆమెను ఎక్కడైనా గౌరవిస్తారు.
జ్యేష్ఠా చ సా భవిత్రీ తే అన్యే చాత్ర తతః శుభే
ఆమె నీ పెద్ద కుమార్తె అవుతుంది, ఓ శుభలక్షణా! ఆమె తరువాత మరికొందరు కూడా జన్మిస్తారు.
సో ఽపి కాలేన శైలేన్ద్రో మేనాయామ్ ఉదపాదయత్ అపర్ణామ్ ఏకపర్ణాం చ తథా చైవైకపాటలామ్
కాలక్రమంలో పర్వతరాజు మేనాదేవిలో అపర్ణ, ఏకపర్ణ, అలాగే ఏకపాటల అనే కుమార్తెలను పొందాడు.
న్యగ్రోధమ్ ఏకపర్ణం తు పాటలం చైకపాటలామ్ అశిత్వా త్వ్ ఏకపర్ణాం తు అనికేతస్ తపో ఽచరత్
న్యగ్రోధ, ఏకపర్ణ, పాటల, అలాగే ఏకపాటల అనే కుమార్తెలు జన్మించాయి. ఏకపర్ణను మాత్రమే భోజనం చేసి, అనికేత అనే కుమార్తె తపస్సు చేసింది.
శతం వర్షసహస్రాణాం దుశ్చరం దేవదానవైః ఆహారమ్ ఏకపర్ణం తు ఏకపర్ణా సమాచరత్
వంద వేల సంవత్సరాలు, దేవతలు, దానవులకు కూడా కష్టమైన తపస్సును, ఏకపర్ణ కుమార్తె ఒక్క ఆకును మాత్రమే ఆహారంగా తీసుకుంటూ ఆచరించింది.
పాటలేన తథైకేన విదధే చైకపాటలా పూర్ణే వర్షసహస్రే తు ఆహారం తాః ప్రచక్రతుః
ఏకపాటల కూడా ఒక్క పాటల ఆకుతో తపస్సు చేసింది. వెయ్యేళ్లు పూర్తయ్యాక, వారు అంతా అలాంటి ఆహారాన్ని తీసుకున్నారు.
అపర్ణా తు నిరాహారా తాం మాతా ప్రత్యభాషత నిషేధయన్తీ చో మేతి మాతృస్నేహేన దుఃఖితా
అపర్ణ అయితే ఏ ఆహారమూ తీసుకోలేదు. ఆమె తల్లి, తల్లిగారి ప్రేమతో బాధపడుతూ, 'తిను' అని ఆపుతూ అపర్ణను పలికింది.
సా తథోక్తా తయా మాత్రా దేవీ దుశ్చరచారిణీ తేనైవ నామ్నా లోకేషు విఖ్యాతా సురపూజితా
తల్లి అలా చెప్పిన తర్వాత, ఆ దేవి కఠిన తపస్సు చేసినవాడిగా, అదే పేరుతో లోకాల్లో ప్రసిద్ధి చెందింది, దేవతలు ఆమెను పూజించసాగారు.
ఏతత్ తు త్రికుమారీకం జగత్ స్థావరజఙ్గమమ్ ఏతాసాం తపసాం వృత్తం యావద్ భూమిర్ ధరిష్యతి
ఇది ఆ ముగ్గురు కుమార్తెల తపస్సు కథ. భూమి మీద స్థావరజంగమములన్నీ ఉన్నంతవరకు, వీరి తపస్సు నిలిచి ఉంటుంది.
తపఃశరీరాస్ తాః సర్వాస్ తిస్రో యోగం సమాశ్రితాః సర్వాశ్ చైవ మహాభాగాస్ తథా చ స్థిరయౌవనాః
ఆ ముగ్గురు తపస్సుతో తమ శరీరాలను తీర్చుకున్నారు, యోగాన్ని ఆశ్రయించారు. వారు అందరూ మహాభాగ్యవంతులు, ఎప్పటికీ యవ్వనంతో ఉంటారు.
తా లోకమాతరశ్ చైవ బ్రహ్మచారిణ్య ఏవ చ అనుగృహ్ణన్తి లోకాంశ్ చ తపసా స్వేన సర్వదా
వారు లోకమాతలు, ఎప్పటికీ బ్రహ్మచారిణులు. తమ తపస్సుతో ఎల్లప్పుడూ లోకాలను కాపాడుతున్నారు.
ఉమా తాసాం వరిష్ఠా చ జ్యేష్ఠా చ వరవర్ణినీ మహాయోగబలోపేతా మహాదేవమ్ ఉపస్థితా
వారిలో ఉమా అత్యుత్తమురాలు, పెద్దదానిగా, అద్భుతమైన వర్ణంతో, గొప్ప యోగబలంతో మహాదేవుని ఆశ్రయించింది.
దత్తకశ్ చోశనా తస్య పుత్రః స భృగునన్దనః ఆసీత్ తస్యైకపర్ణా తు దేవలం సుషువే సుతమ్
దత్తకుడు, ఉశనా అని కూడా పిలవబడే వాడు, భృగునందనుడా! అతని కుమారుడు. ఏకపర్ణ తన కుమారుడిగా దేవలుని ప్రసవించింది.
యా తు తాసాం కుమారీణాం తృతీయా హ్య్ ఏకపాటలా పుత్రం సా తమ్ అలర్కస్య జైగీషవ్యమ్ ఉపస్థితా
ఆ ముగ్గురు కుమార్తెలలో మూడవదైన ఏకపాటల, అలర్కునికి కుమారుడిని ప్రసవించింది. అతను జైగీషవ్యుడిగా ప్రసిద్ధి పొందాడు.
తస్యాశ్ చ శఙ్ఖలిఖితౌ స్మృతౌ పుత్రావ్ అయోనిజౌ ఉమా తు యా మయా తుభ్యం కీర్తితా వరవర్ణినీ
ఆమెకు గర్భంలో పుట్టని ఇద్దరు కుమారులు, శంఖుడు, లిఖితుడు జన్మించారు. నేను నీకు వివరించిన ఆ మహిమాన్వితమైన ఉమాదేవి కూడా ఆమెకే పుట్టింది, ఓ సుందరివా!
అథ తస్యాస్ తపోయోగాత్ త్రైలోక్యమ్ అఖిలం తదా ప్రధూపితమ్ ఇహాలక్ష్య వచస్ తామ్ అహమ్ అబ్రవమ్
ఆమె చేసిన కఠినమైన తపస్సు వల్ల అప్పట్లో మూడు లోకాలు మొత్తం దహించబడ్డాయి. ఇది ఇక్కడ చూచి, నేను ఆమెతో ఇలా చెప్పాను.
దేవి కిం తపసా లోకాంస్ తాపయిష్యసి శోభనే త్వయా సృష్టమ్ ఇదం సర్వం మా కృత్వా తద్ వినాశయ
దేవీ! నీ తపస్సుతో లోకాలను ఎందుకు బాధ పెడుతున్నావు, ఓ కాంతివతివా? ఈ సృష్టి అంతా నువ్వే సృష్టించావు. దయచేసి, దీన్ని నాశనం చేయకు.
త్వం హి ధారయసే లోకాన్ ఇమాన్ సర్వాన్ స్వతేజసా బ్రూహి కిం తే జగన్మాతః ప్రార్థితం సంప్రతీహ నః
నువ్వే నీ తేజస్సుతో ఈ లోకాలన్నింటినీ నిలబెడుతున్నావు. ఓ జగన్మాతా! నీకు ఇప్పుడు మేము ఏమి చేయాలని కోరుకుంటున్నావో చెప్పు.