సర్వేషాం చైవ లోకానామ్ ఆదిర్ భూర్లోక ఉచ్యతే తమ్ అహం ధారయామ్య్ ఏకః స్వేచ్ఛయా న తవాజ్ఞయా
అన్ని లోకాల్లో భూమి ఆధారం అని అంటారు. నేను ఒక్కడే నా సంకల్పంతో దాన్ని మోయుచున్నాను. నీ ఆజ్ఞ వల్ల కాదు.
తస్మిన్ ధృతే సర్వలోకాః సర్వే తిష్ఠన్తి శాశ్వతాః తస్మాద్ అహం వసామీహ సతతం న తవాజ్ఞయా
ఆ భూమి నిలబడినంత కాలం అన్ని శాశ్వత లోకాలు నిలబడతాయి. అందుకే నేను ఇక్కడ ఎప్పుడూ ఉంటాను. నీ ఆజ్ఞ వల్ల కాదు.
తతో ఽభివ్యాహృతో దక్షో రుద్రేణామితతేజసా స్వాయంభువీం తనుం త్యక్త్వా ఉత్పన్నో మానుషేష్వ్ ఇహ
ఆ అనంతమైన తేజస్సుతో కూడిన రుద్రుడు పిలిచిన తరువాత, దక్షుడు తన స్వాయంభువ శరీరాన్ని వదిలిపెట్టి, ఇక్కడ మనుష్యులలో జన్మించాడు.
యదా గృహపతిర్ దక్షో యజ్ఞానామ్ ఈశ్వరః ప్రభుః సమస్తేనేహ యజ్ఞేన సో ఽయజద్ దైవతైః సహ
ఇక్కడ గృహస్థుల అధిపతిగా, యజ్ఞాల యజమానుడిగా ఉన్న దక్షుడు, సమస్త దేవతలతో కలిసి గొప్ప యజ్ఞాన్ని నిర్వహించాడు.
అథ దేవీ సతీ యత్ తే ప్రాప్తే వైవస్వతే ఽన్తరే మేనాయాం తామ్ ఉమాం దేవీం జనయామ్ ఆస శైలరాట్
తర్వాత, వైవస్వత మన్వంతరంలో, మేన అనే ఆమె శైలరాజు కుమార్తె అయిన ఉమాదేవిని ప్రసవించింది.
సా తు దేవీ సతీ పూర్వమ్ ఆసీత్ పశ్చాద్ ఉమాభవత్ సహవ్రతా భవస్యైషా నైతయా ముచ్యతే భవః
ఆ దేవి మొదట సతీగా ఉండి, తరువాత ఉమగా మారింది. భవునికి ఆమె సహచరిగా ఎల్లప్పుడూ ఉంటూ, భవుడు ఆమె వల్ల ఎప్పుడూ విడిపోడు.
యావద్ ఇచ్ఛతి సంస్థానం ప్రభుర్ మన్వన్తరేష్వ్ ఇహ మారీచం కశ్యపం దేవీ యథాదితిర్ అనువ్రతా
ప్రభువు ఎన్ని మన్వంతరాలు కావాలనుకుంటే అంతవరకు, ఆ దేవి మరీచిని అనుసరించేది, అదితి కశ్యపుని అనుసరించినట్లే.
సార్ధం నారాయణం శ్రీస్ తు మఘవన్తం శచీ యథా విష్ణుం కీర్తిర్ ఉషా సూర్యం వసిష్ఠం చాప్య్ అరున్ధతీ
శ్రీదేవి నారాయణునితో, శచీ మఘవంతునితో, కీర్తి విష్ణువుతో, ఉషా సూర్యునితో, అరుంధతి వశిష్ఠునితో ఉన్నట్లు.
నైతాంస్ తు విజహత్య్ ఏతా భర్తౄన్ దేవ్యః కథంచన ఏవం ప్రాచేతసో దక్షో జజ్ఞే వై చాక్షుషే ఽన్తరే
ఈ దేవతలు ఎలాంటి పరిస్థితిలోనైనా తమ భర్తలను విడిచిపెట్టవు. ఇలాగే ప్రాచేతసుడు అయిన దక్షుడు చాక్షుష మన్వంతరంలో జన్మించాడు.
ప్రాచీనబర్హిషః పౌత్రః పుత్రశ్ చాపి ప్రచేతసామ్ దశభ్యస్ తు ప్రచేతోభ్యో మారిషాయాం పునర్ నృప
అతడు ప్రాచీనబర్హి మనవడు, ప్రాచేతసుల కుమారుడు. పది ప్రాచేతసులు మరియు మారిష నుండి మళ్లీ జన్మించాడు.
జజ్ఞే రుద్రాభిశాపేన ద్వితీయమ్ ఇతి నః శ్రుతమ్ భృగ్వాదయస్ తు తే సర్వే జజ్ఞిరే వై మహర్షయః
రుద్రుని శాపం వల్ల అతడు రెండవసారి జన్మించాడని మేము విన్నాము. అలాగే భృగువును మొదలుకొని మిగతా మహర్షులు కూడా జన్మించారు.
ఆద్యే త్రేతాయుగే పూర్వం మనోర్ వైవస్వతస్య హ దేవస్య మహతో యజ్ఞే వారుణీం బిభ్రతస్ తనుమ్
మొదటి త్రేతాయుగంలో, వైవస్వత మనువు చేసిన మహాయజ్ఞంలో, ఆ దేవుడు వారుణి రూపాన్ని ధరించాడు.
ఇత్య్ ఏషో ఽనుశయో హ్య్ ఆసీత్ తయోర్ జాత్యన్తరే గతః ప్రజాపతేశ్ చ దక్షస్య త్ర్యమ్బకస్య చ ధీమతః
ఇలా, జన్మాంతరంలోకి వెళ్ళినప్పుడు, ప్రజాపతి దక్షుడు మరియు జ్ఞానవంతుడైన త్ర్యంబకునికి ఈ విచారం కలిగింది.
తస్మాన్ నానుశయః కార్యో వరేష్వ్ ఇహ కదాచన జాత్యన్తరగతస్యాపి భావితస్య శుభాశుభైః జన్తోర్ న భూతయే ఖ్యాతిస్ తన్ న కార్యం విజానతా
కాబట్టి, ఇక్కడ ఎలాంటి ఎంపికల విషయంలోనూ మనస్సులో విచారం పెట్టుకోవద్దు. జన్మాంతరంలోకి వెళ్ళినా, మంచి చెడు ఫలితాలు వచ్చినా, అది జీవికి ఉపయోగపడదు. అందువల్ల జ్ఞానులు అలా చేయరాదు.
కథం రోషేణ సా పూర్వం దక్షస్య దుహితా సతీ త్యక్త్వా దేహం పునర్ జాతా గిరిరాజగృహే ప్రభో
ప్రభూ! దక్షుని కుమార్తె అయిన సతీ, కోపంతో తన శరీరాన్ని వదిలి, మళ్లీ గిరిరాజు ఇంటిలో ఎలా జన్మించింది?
దేహాన్తరే కథం తస్యాః పూర్వదేహో బభూవ హ భవేన సహ సంయోగః సంవాదశ్ చ తయోః కథమ్
ఆమెకు కొత్త శరీరం వచ్చినప్పుడు, పూర్వ శరీరం ఎలా ఉండేది? భవునితో ఆమెకు ఏ విధంగా కలయిక, సంభాషణ జరిగింది?
స్వయంవరః కథం వృత్తస్ తస్మిన్ మహతి జన్మని వివాహశ్ చ జగన్నాథ సర్వాశ్చర్యసమన్వితః
ఆ గొప్ప జన్మలో స్వయంవరం ఎలా జరిగింది? ఆ అద్భుతమైన వివాహం ఎలా జరిగింది, జగన్నాథా?
తత్ సర్వం విస్తరాద్ బ్రహ్మన్ వక్తుమ్ అర్హసి సాంప్రతమ్ శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామహే పుణ్యాం కథాం చాతిమనోహరామ్
బ్రహ్మన్! ఈ సంగతులన్నీ విస్తారంగా చెప్పాలి. మేము ఈ పవిత్రమైన, అతి మనోహరమైన కథను వినాలని ఆశిస్తున్నాము.
శృణుధ్వం మునిశార్దూలాః కథాం పాపప్రణాశినీమ్ ఉమాశంకరయోః పుణ్యాం సర్వకామఫలప్రదామ్
మునిశార్దూలులారా! ఉమా, శంకరుల కథను వినండి. ఇది పాపాలను తొలగిస్తుంది, పుణ్యాన్ని ఇస్తుంది, అన్ని కోరికలను తీర్చుతుంది.
కదాచిత్ స్వగృహాత్ ప్రాప్తం కశ్యపం ద్విపదాం వరమ్ అపృచ్ఛద్ ధిమవాన్ వృత్తం లోకే ఖ్యాతికరం హితమ్
ఒకసారి, తన ఇంటికి వచ్చిన ద్విపదులలో శ్రేష్ఠుడైన కశ్యపుని, హిమవంతుడు, లోకంలో ప్రసిద్ధి చెందిన మంగళకరమైన సంఘటన గురించి అడిగాడు.
కేనాక్షయాశ్ చ లోకాః స్యుః ఖ్యాతిశ్ చ పరమా మునే తథైవ చార్చనీయత్వం సత్సు తత్ కథయస్వ మే
ఓ మునీశ్వరా, ఏ విధానంతో లోకాలు నశించకుండా నిలిచిపోతాయో, గొప్ప పేరు, మంచివాళ్లలో పూజకు అర్హత ఎలా కలుగుతుందో నాకు చెప్పు.
అపత్యేన మహాబాహో సర్వమ్ ఏతద్ అవాప్యతే మమాఖ్యాతిర్ అపత్యేన బ్రహ్మణా ఋషిభిః సహ
ఓ మహాబాహువా, ఇవన్నీ సంతానంతోనే సాధ్యమవుతాయి. నా పేరు, బ్రహ్మా మరియు ఋషుల కీర్తి కూడా సంతానంతోనే వచ్చింది.
కిం న పశ్యసి శైలేన్ద్ర యతో మాం పరిపృచ్ఛసి వర్తయిష్యామి యచ్ చాపి యథాదృష్టం పురాచల
ఓ పర్వతాధిపతీ, నన్ను ఎందుకు అడుగుతున్నావో నీకు కనబడడం లేదా? నేను చూచినదాన్ని నీకు వివరంగా చెబుతాను, ఓ పురాతన పర్వతా.
వారాణసీమ్ అహం గచ్ఛన్న్ అపశ్యం సంస్థితం దివి విమానం సునవం దివ్యమ్ అనౌపమ్యం మహర్ధిమత్
ఓ వరణాసి వైపు వెళ్ళేటప్పుడు, ఆకాశంలో ఒక అపూర్వమైన, ప్రకాశవంతమైన, మహిమాన్వితమైన దేవాలయాన్ని చూచాను.
తస్యాధస్తాద్ ఆర్తనాదం గర్తస్థానే శృణోమ్య్ అహమ్ తమ్ అహం తపసా జ్ఞాత్వా తత్రైవాన్తర్హితః స్థితః
దాని కింద, ఒక గుహలో, నేను బాధతో కూడిన అరుపు విన్నాను. తపస్సుతో ఆ విషయం గ్రహించి, అక్కడే దాగి ఉండిపోయాను.
అథాగాత్ తత్ర శైలేన్ద్ర విప్రో నియమవాఞ్ శుచిః తీర్థాభిషేకపూతాత్మా పరే తపసి సంస్థితః
ఆ సమయంలో, ఓ పర్వతాధిపతీ, అక్కడికి ఒక బ్రాహ్మణుడు వచ్చాడు. అతడు నియమంగా, పవిత్రంగా, తీర్థస్నానాలతో శుద్ధుడై, గొప్ప తపస్సులో స్థిరంగా ఉన్నాడు.
అథ స వ్రజమానస్ తు వ్యాఘ్రేణాభీషితో ద్విజః వివేశ తం తదా దేశం స గర్తో యత్ర భూధర
ఆ బ్రాహ్మణుడు వెళ్ళుతున్నప్పుడు, ఒక పులి భయపెట్టి, ఆ గుహ ఉన్న చోటికి ప్రవేశించాడు, ఓ పర్వతమా.
గర్తాయాం వీరణస్తమ్బే లమ్బమానాంస్ తదా మునీన్ అపశ్యద్ ఆర్తో దుఃఖార్తాంస్ తాన్ అపృచ్ఛచ్ చ స ద్విజః
ఆ గుహలో, ఒక వృక్షపు కంబంపై తలకిందుగా వేలాడుతూ, బాధతో ఉన్న మునులను అతడు చూచాడు. ఆ బ్రాహ్మణుడు వారిని అడిగాడు.
కే యూయం వీరణస్తమ్బే లమ్బమానా హ్య్ అధోముఖాః దుఃఖితాః కేన మోక్షశ్ చ యుష్మాకం భవితానఘాః
మీరు ఎవరు? ఈ వృక్షపు కంబంపై తలకిందుగా వేలాడుతూ, ఎందుకు బాధపడుతున్నారు? ఏ విధంగా మీరు విముక్తి పొందగలుగుతారు, పాపరహితులారా?
వయం తే కృతపుణ్యస్య పితరః సపితామహాః ప్రపితామహాశ్ చ క్లిశ్యామస్ తవ దుష్టేన కర్మణా
మేము నీ తండ్రులు, తాతలు, పరతాతలు. మేము మంచి పనులు చేసినవాళ్లం. కానీ నీ చెడ్డ కార్యం వల్ల ఇక్కడ బాధపడుతున్నాం.