ఆ కచగ్రహణాద్ దేవి ఆ శాపాన్ నైవ కర్హిచిత్ ఆఖ్యాస్యామి మతం తుభ్యం గమ్యతాం యత్ర వాఞ్ఛితమ్
దేవీ, జుట్టు పట్టినప్పటి నుండి శాపం వచ్చిన దాకా నేను నా నిర్ణయాన్ని నీకు ఎప్పుడూ చెప్పను. నీవు కోరిన చోటికి వెళ్లవచ్చు.
ఇత్య్ ఉక్తా వ్రీడితా సంజ్ఞా జగామ పితృమన్దిరమ్ వత్సరాణాం సహస్రం తు వసమానా పితుర్ గృహే
ఇలా చెప్పబడిన సంజ్ఞా సిగ్గుతో తన తండ్రి ఇంటికి వెళ్లింది. అక్కడ ఆమె వెయ్యేళ్ళు తండ్రి ఇంట్లోనే ఉండింది.
భర్తుః సమీపం యాహీతి పిత్రోక్తా సా పునః పునః ఆగచ్ఛద్ వడవా భూత్వా కురూన్ అథోత్తరాంస్ తతః
తన తండ్రి పదే పదే భర్త దగ్గరకు వెళ్ళమని చెప్పడంతో, ఆమె గుర్రముగా మారి ఉత్తర కురువులకు వెళ్లింది.
తత్ర తేపే తపః సాధ్వీ నిరాహారా ద్విజోత్తమాః పితుః సమీపం యాతాయాం సంజ్ఞాయాం వాక్యతత్పరా
అక్కడ ఆ సతీమంతుడు ఆహారం లేకుండా కఠిన తపస్సు చేసింది. సంజ్ఞా తన తండ్రి వద్దకు వెళ్లినప్పుడు, మాటలకు కట్టుబడి ఉన్న ఛాయ అక్కడే మిగిలింది.
తద్రూపధారిణీ ఛాయా భాస్కరం సముపస్థితా తస్యాం చ భగవాన్ సూర్యః సంజ్ఞేయమ్ ఇతి చిన్తయన్
ఛాయ ఆమె రూపాన్ని ధరించి భాస్కరుని దగ్గరకు వెళ్లింది. భగవంతుడు సూర్యుడు ఆమెను సంజ్ఞా అని భావించి ఆమెతో ఉండాడు.
తథైవ జనయామ్ ఆస ద్వౌ పుత్రౌ కన్యకాం తథా సంజ్ఞా తు పార్థివీ తేషామ్ ఆత్మజానాం తథాకరోత్
అలాగే అతడికి ఆమెతో ఇద్దరు కుమారులు, ఒక కుమార్తె జన్మించారు. కానీ సంజ్ఞా ఆ పిల్లలను భూమికి అప్పగించింది.
స్నేహం న పూర్వజాతానాం తథా కృతవతీ తు సా మనుస్ తత్ క్షాన్తవాంస్ తస్యా యమస్ తస్యా న చక్షమే
ఆమె తరువాత పుట్టిన పిల్లలకు పూర్వపు పిల్లలంత ప్రేమ చూపలేదు. మనువు ఆమెను క్షమించాడు, కానీ యముడు క్షమించలేదు.
బహుధా పీడ్యమానస్ తు పితుః పత్యా సుదుఃఖితః స వై కోపాచ్ చ బాల్యాచ్ చ భావినో ఽర్థస్య వై బలాత్ పదా సంతర్జయామ్ ఆస న తు దేహే న్యపాతయత్
తల్లి, తండ్రి చేత ఎన్నో విధాల బాధపడుతూ, తీవ్రమైన దుఃఖంతో, కోపంతో, బాల్యమూ, విధి బలంతో, తన కాలు చూపి బెదిరించాడు కానీ ఆమె శరీరాన్ని తాకలేదు.
పదా తర్జయసే యస్మాత్ పితుర్ భార్యాం గరీయసీమ్ తస్మాత్ తవైష చరణః పతిష్యతి న సంశయః
నీవు తండ్రి భార్యను, అత్యంత గౌరవనీయురాలిని, కాలుతో బెదిరించావు కాబట్టి, నీ ఈ కాలు తప్పక పడిపోతుంది — ఇందులో సందేహం లేదు.
యమస్ తు తేన శాపేన భృశం పీడితమానసః మనునా సహ ధర్మాత్మా పిత్రే సర్వం న్యవేదయత్
ఆ శాపంతో యముడు ఎంతో బాధపడి, ధర్మాత్ముడైన మనువుతో కలిసి తండ్రికి అన్నీ వివరంగా చెప్పాడు.
స్నేహేన తుల్యమ్ అస్మాసు మాతా దేవ న వర్తతే విసృజ్య జ్యాయసం భక్త్యా కనీయాంసం బుభూషతి
దేవా, మా తల్లి మాకు సమానంగా ప్రేమ చూపడం లేదు. పెద్దవాడిని వదిలేసి, చిన్నవాడిని భక్తితో ఆదరించాలనుకుంటోంది.
తస్యాం మయోద్యతః పాదో న తు దేహే నిపాతితః బాల్యాద్ వా యది వా మోహాత్ తద్ భవాన్ క్షన్తుమ్ అర్హసి
తన శరీరాన్ని తాకకుండా నా కాలు కేవలం పైకి లేపాను. అది బాల్యమా, లేక మూర్ఖత్వమా తెలియదు, భగవంతుడా, మీరు దయచేసి క్షమించాలి.
శప్తో ఽహం తాత కోపేన జనన్యా తనయో యతః తతో మన్యే న జననీమ్ ఇమాం వై తపతాం వర
తండ్రి, నేను ఆమె కుమారుడినే అయినా, తల్లి కోపంతో నన్ను శపించింది. అందుకే తపస్సులో శ్రేష్ఠుడవైనవాడా, ఆమెను నా తల్లిగా భావించటం లేదు.
తవ ప్రసాదాచ్ చరణో భగవన్ న పతేద్ యథా మాతృశాపాద్ అయం మే ఽద్య తథా చిన్తయ గోపతే
భగవంతుడా, మీ కృప వల్ల ఈ రోజు నా తల్లి శాపంతో నా కాలు పడిపోకుండా చూడండి. భూమికి రక్షకుడవు, దయచేసి దీన్ని ఆలోచించండి.
అసంశయం మహత్ పుత్ర భవిష్యత్య్ అత్ర కారణమ్ యేన త్వామ్ ఆవిశత్ క్రోధో ధర్మజ్ఞం ధర్మశీలినమ్
నిస్సందేహంగా, కుమారుడా, దీనికి గొప్ప కారణం ఉంటుంది. నీవు ధర్మాన్ని తెలిసినవాడివి, ధర్మాన్ని ఆచరించే వాడివి అయినా, కోపం నిన్ను ఎలా పట్టుకుందో అది కారణమే.
సర్వేషామ్ ఏవ శాపానాం ప్రతిఘాతో హి విద్యతే న తు మాత్రాభిశప్తానాం క్వచిచ్ ఛాపనివర్తనమ్
ప్రతి శాపానికీ పరిహారం ఉంది. కానీ తల్లి శపించిన వారికి ఎక్కడా శాప విమోచనం ఉండదు.
న శక్యమ్ ఏతన్ మిథ్యా తు కర్తుం మాతుర్ వచస్ తవ కించిత్ తే ఽహం విధాస్యామి పుత్రస్నేహాద్ అనుగ్రహమ్
నీ తల్లి చెప్పిన మాటను అబద్ధం చేయడం నాకు సాధ్యం కాదు. అయినా, నీవు నా కుమారుడివిగా నిన్ను ప్రేమించి, కొంత దయ చూపిస్తాను.
కృమయో మాంసమ్ ఆదాయ ప్రయాస్యన్తి మహీతలమ్ కృతం తస్యా వచః సత్యం త్వం చ త్రాతో భవిష్యసి
పురుగులు మాంసాన్ని తీసుకుని భూమిలోకి వెళ్ళిపోతాయి. ఆమె మాట నిజమైంది. నీవు కూడా రక్షించబడతావు.
ఆదిత్యస్ త్వ్ అబ్రవీచ్ ఛాయాం కిమర్థం తనయేషు వై తుల్యేష్వ్ అప్య్ అధికః స్నేహ ఏకం ప్రతి కృతస్ త్వయా
ఆదిత్యుడు ఛాయను అడిగాడు: 'నీ పిల్లల్లో అందరూ సమానమేనప్పుడు, ఒకరిని మాత్రమే ఎక్కువగా ప్రేమించడానికి కారణం ఏమిటి?'
నూనం నైషాం త్వం జననీ సంజ్ఞా కాపి త్వమ్ ఆగతా నిర్గుణేష్వ్ అప్య్ అపత్యేషు మాతా శాపం న దాస్యతి
నిజంగా నువ్వు వాళ్ల తల్లి కాదనిపిస్తోంది. ఇంకెవరైనా వచ్చి నీవైపునకు చేరినట్టు ఉంది. పిల్లల్లో ఎవరైనా ఎలా ఉన్నా, తల్లి శాపం ఇవ్వదు.
సా తత్పరిహరన్తీ చ శాపాద్ భీతా తదా రవేః కథయామ్ ఆస వృత్తాన్తం స శ్రుత్వా శ్వశురం యయౌ
ఆమె శాపభయంతో దాన్ని తప్పించుకోవాలని ప్రయత్నించి, ఆ సంగతి రవికి చెప్పింది. అది విన్న సూర్యుడు తన మామగారివద్దకు వెళ్లాడు.
స చాపి తం యథాన్యాయమ్ అర్చయిత్వా తదా రవిమ్ నిర్దగ్ధుకామం రోషేణ సాన్త్వయానస్ తమ్ అబ్రవీత్
అతను సూర్యుని యథావిధిగా సత్కరించి, కోపంతో దహించాలనుకుంటున్న అతనిని శాంతపరిచే మాటలు చెప్పాడు.
తవాతితేజసా వ్యాప్తమ్ ఇదం రూపం సుదుఃసహమ్ అసహన్తీ తు తత్ సంజ్ఞా వనే చరతి వై తపః
నీ అపారమైన తేజస్సుతో నిండిన ఈ రూపాన్ని భరించటం చాలా కష్టం. దాన్ని తట్టుకోలేక సంజ్ఞా అరణ్యంలో తపస్సు చేస్తూ తిరుగుతోంది.
ద్రక్ష్యతే తాం భవాన్ అద్య స్వాం భార్యాం శుభచారిణీమ్ రూపార్థం భవతో ఽరణ్యే చరన్తీం సుమహత్ తపః
ఈరోజు నీవు నీ సతీమణిని, నీ రూపం కోసం అరణ్యంలో గొప్ప తపస్సు చేస్తూ ఉన్నవాడిని, దర్శించబోతున్నావు.
శ్రుతం మే బ్రహ్మణో వాక్యం తవ తేజోవరోధనే రూపం నిర్వర్తయామ్య్ అద్య తవ కాన్తం దివస్పతే
నీ తేజస్సును తగ్గించాలనే విషయంలో బ్రహ్మ చెప్పిన మాటలు నేను విన్నాను. ఈ రోజు, దినపతీ, నీకు ఇష్టమైన రూపాన్ని నేను సృష్టిస్తాను.
తతస్ తథేతి తం ప్రాహ త్వష్టారం భగవాన్ రవిః తతో వివస్వతో రూపం ప్రాగ్ ఆసీత్ పరిమణ్డలమ్
అప్పుడు 'అలా జరుగనీ' అని రవి భగవంతుడు త్వష్టకు చెప్పాడు. ఆ తరువాత, వివస్వంతుని రూపం మరింత మృదువుగా మారింది.
విశ్వకర్మా త్వ్ అనుజ్ఞాతః శాకద్వీపే వివస్వతా భ్రమిమ్ ఆరోప్య తత్తేజఃశాతనాయోపచక్రమే
వివస్వంతుడు అనుమతి ఇచ్చిన తరువాత, విశ్వకర్మ శాకద్వీపంలో ఆ తేజస్సును తక్కువ చేయడానికి చక్రంలా తిప్పడం ప్రారంభించాడు.
భ్రమతాశేషజగతాం నాభిభూతేన భాస్వతా సముద్రాద్రివనోపేతా త్వ్ ఆరురోహ మహీ నభః
అన్ని లోకాలు తిరుగుతున్నా, ఆ ప్రకాశాన్ని ఎవరూ ఆపలేకపోయారు. భూమి, సముద్రం, పర్వతాలు, ఆకాశం అన్నీ పైకి ఎగబాకాయి.
గగనం చాఖిలం విప్రాః సచన్ద్రగ్రహతారకమ్ అధోగతం మహాభాగా బభూవాక్షిప్తమ్ ఆకులమ్
మహర్షులారా, చంద్రుడు, గ్రహాలు, నక్షత్రాలతో కూడిన ఆకాశమంతా కిందపడిపోయి, కలతతో నిండిపోయింది.
విక్షిప్తసలిలాః సర్వే బభూవుశ్ చ తథార్ణవాః వ్యభిద్యన్త మహాశైలాః శీర్ణసానునిబన్ధనాః
అన్ని సముద్రాలు కలతపోయాయి. గొప్ప పర్వతాలు, వాటి శిఖరాలు, అడుగులు విరిగిపోయి చీలిపోయాయి.