దక్షస్ తాః ప్రదదౌ కన్యాః కశ్యపాయ త్రయోదశ అదితిర్ జనయామ్ ఆస దేవాంస్ త్రిభువనేశ్వరాన్
దక్షుడు ఆ పదమూడు కుమార్తెలను కశ్యపునికి ఇచ్చాడు. అదితి త్రిభువనాధిపతులైన దేవతలను జన్మనిచ్చింది.
దైత్యాన్ దితిర్ దనుశ్ చోగ్రాన్ దానవాన్ బలదర్పితాన్ వినతాద్యాస్ తథా చాన్యాః సుషువుః స్థానుజఙ్గమాన్
దితి, దను భయంకరమైన, బలవంతమైన దానవులను ప్రసవించారు. వినతా మరియు ఇతరులు స్థావరజంగమజీవులను కనారు.
తస్యాథ పుత్రదౌహిత్రైః పౌత్రదౌహిత్రకాదిభిః వ్యాప్తమ్ ఏతజ్ జగత్ సర్వం తేషాం తాసాం చ వై మునే
ఓ మునీశ్వరా! వారి కుమారులు, మనవలు, వారి సంతానం వల్ల ఈ లోకమంతా నిండిపోయింది.
తేషాం కశ్యపపుత్రాణాం ప్రధానా దేవతాగణాః సాత్త్వికా రాజసాశ్ చాన్యే తామసాశ్ చ గణాః స్మృతాః
కశ్యపుని కుమారులలో ముఖ్యమైన దేవతా గణాలు సాత్వికులు, మరికొంత మంది రాజసులు, ఇంకొంత మంది తామసులు అని చెప్పబడింది.
దేవాన్ యజ్ఞభుజశ్ చక్రే తథా త్రిభువనేశ్వరాన్ స్రష్టా బ్రహ్మవిదాం శ్రేష్ఠః పరమేష్ఠీ ప్రజాపతిః
బ్రహ్మవిద్యలో ప్రావీణ్యుడైన సృష్టికర్త ప్రజాపతి, యజ్ఞఫలాలను అనుభవించే దేవతలను, త్రిభువనాధిపతులను సృష్టించాడు.
తాన్ అబాధన్త సహితాః సాపత్న్యాద్ దైత్యదానవాః తతో నిరాకృతాన్ పుత్రాన్ దైతేయైర్ దానవైస్ తథా
దైత్యులు, దానవులు తమ సపత్నులతో కలిసి వారిని ఎదుర్కొన్నారు. ఆ తరువాత దైత్యులు, దానవులు వారి కుమారులను వెళ్లగొట్టారు.
హతం త్రిభువనం దృష్ట్వా అదితిర్ మునిసత్తమాః ఆచ్ఛినద్ యజ్ఞభాగాంశ్ చ క్షుధా సంపీడితాన్ భృశమ్
త్రిభువనం నాశనమైపోయినదాన్ని చూసి, అదితి, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా! ఆకలితో బాధపడుతూ యజ్ఞభాగాలను తగ్గించింది.
ఆరాధనాయ సవితుః పరం యత్నం ప్రచక్రమే ఏకాగ్రా నియతాహారా పరం నియమమ్ ఆస్థితా తుష్టావ తేజసాం రాశిం గగనస్థం దివాకరమ్
సవితృదేవుని ఆరాధించేందుకు, అదితి ఏకాగ్రతతో, నియమంగా ఆహారం తీసుకుంటూ, కఠిన నియమాలు పాటిస్తూ, ఆకాశంలో వెలిగే సూర్యుని తేజస్సును స్తుతించింది.
నమస్ తుభ్యం పరం సూక్ష్మం సుపుణ్యం బిభ్రతే ఽతులమ్ ధామ ధామవతామ్ ఈశం ధామాధారం చ శాశ్వతమ్
నీకు నమస్కారం. నీవు అత్యంత సూక్ష్మమైన, పవిత్రమైన, అపూర్వమైన తేజస్సును ధరించేవాడవు. తేజోమయులలో అధిపతి, తేజస్సుకు ఆధారమైన శాశ్వతుడవు.
జగతామ్ ఉపకారాయ త్వామ్ అహం స్తౌమి గోపతే ఆదదానస్య యద్ రూపం తీవ్రం తస్మై నమామ్య్ అహమ్
లోకాలకోసం ఉపకారం కోసం, ఓ గోపాలకా! నేను నిన్ను స్తుతిస్తున్నాను. నీవు తీసుకునే సమయంలో ధరించే ఆ ఘనమైన రూపానికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
గ్రహీతుమ్ అష్టమాసేన కాలేనామ్బుమయం రసమ్ బిభ్రతస్ తవ యద్ రూపమ్ అతితీవ్రం నతాస్మి తత్
ఎనిమిది నెలలు నీరు రూపంలో రసాన్ని గ్రహించేందుకు నీవు ధరించే ఆ అత్యంత ఘనమైన రూపానికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.
సమేతమ్ అగ్నిసోమాభ్యాం నమస్ తస్మై గుణాత్మనే యద్ రూపమ్ ఋగ్యజుఃసామ్నామ్ ఐక్యేన తపతే తవ
అగ్ని, సోములతో కలిసిన, గుణాలతో నిండిన నీ రూపానికి నమస్కారం. ఋగ్వేద, యజుర్వేద, సామవేదాల ఐక్యంతో నీవు ప్రకాశించే ఆ రూపానికి నేను వందనం.
విశ్వమ్ ఏతత్ త్రయీసంజ్ఞం నమస్ తస్మై విభావసో యత్ తు తస్మాత్ పరం రూపమ్ ఓం ఇత్య్ ఉక్త్వాభిసంహితమ్ అస్థూలం స్థూలమ్ అమలం నమస్ తస్మై సనాతన
ఈ మూడు వేదాల మూలమైన, 'ఓం' అనే మంత్రంతో ఆహ్వానించబడే, సూక్ష్మమైనదీ, స్థూలమైనదీ, నిర్మలమైనదీ అయిన శాశ్వత ప్రకాశమూర్తికి నా వందనాలు.
ఏవం సా నియతా దేవీ చక్రే స్తోత్రమ్ అహర్నిశమ్ నిరాహారా వివస్వన్తమ్ ఆరిరాధయిషుర్ ద్విజాః
అలా ఆ అచంచలమైన దేవి, ఉపవాసంగా ఉండి, వివస్వంతుడిని ప్రసన్నం చేసుకోవాలని కోరుతూ, రాత్రింబవళ్ళు స్తోత్రాలు రచించింది.
తతః కాలేన మహతా భగవాంస్ తపనో ద్విజాః ప్రత్యక్షతామ్ అగాత్ తస్యా దాక్షాయణ్యా ద్విజోత్తమాః
అంతటితో, చాలా కాలం తర్వాత, మహిమగల సూర్యుడు, దక్ష కుమార్తె అయిన ఆమె ఎదుట ప్రత్యక్షమయ్యాడు.
సా దదర్శ మహాకూటం తేజసో ఽమ్బరసంవృతమ్ భూమౌ చ సంస్థితం భాస్వజ్జ్వాలాభిర్ అతిదుర్దృశమ్ తం దృష్ట్వా చ తతో దేవీ సాధ్వసం పరమం గతా
ఆమె భూమిపై నిలిచిన, వెలుగుతో కప్పబడిన గొప్ప తేజస్సును చూచి, అది అగ్నిజ్వాలలతో ప్రకాశిస్తూ చూడటానికి చాలా కష్టంగా ఉండగా, ఆ దేవి అత్యంత భయానికి లోనైంది.
జగదాద్య ప్రసీదేతి న త్వాం పశ్యామి గోపతే ప్రసాదం కురు పశ్యేయం యద్ రూపం తే దివాకర భక్తానుకమ్పక విభో త్వద్భక్తాన్ పాహి మే సుతాన్
ప్రపంచానికి ఆదిగా ఉన్న ప్రభూ! నేను నిన్ను చూడలేకపోతున్నాను, దయచేసి ప్రసన్నమై నీ స్వరూపాన్ని నాకు కనిపించనివ్వు. భక్తులకు కరుణ చూపే సూర్యదేవా! నా పిల్లలను కాపాడుము.
తతః స తేజసస్ తస్మాద్ ఆవిర్భూతో విభావసుః అదృశ్యత తదాదిత్యస్ తప్తతామ్రోపమః ప్రభుః
ఆ వెలుగులో నుండి ప్రకాశవంతమైన సూర్యుడు ప్రత్యక్షమై, కరిగిన తామ్రంలా మెరిసే రూపంతో కనిపించాడు.
తతస్ తాం ప్రణతాం దేవీం తస్యాసందర్శనే ద్విజాః ప్రాహ భాస్వాన్ వృణుష్వైకం వరం మత్తో యమ్ ఇచ్ఛసి
ఆమె నమస్కరించి, ఆయనను చూడలేక ఉండగా, ఆ ప్రకాశవంతుడు ఇలా అన్నాడు: 'నువ్వు కోరిన ఒక వరాన్ని అడుగు.'
ప్రణతా శిరసా సా తు జానుపీడితమేదినీ ప్రత్యువాచ వివస్వన్తం వరదం సముపస్థితమ్
ఆమె తలవంచి, మోకాళ్ళతో భూమిని తాకుతూ, తన ముందుకు వచ్చిన వరదాత అయిన వివస్వంతునితో ఇలా చెప్పింది.
దేవ ప్రసీద పుత్రాణాం హృతం త్రిభువనం మమ యజ్ఞభాగాశ్ చ దైతేయైర్ దానవైశ్ చ బలాధికైః
దేవా! దయచేసి ప్రసన్నమవ్వు. నా కుమారులు మూడు లోకాలను కోల్పోయారు. యజ్ఞఫలాలు కూడా దైత్యులు, దానవులు లాంటి శత్రువుల చేతిలో పోయాయి.
తన్నిమిత్తం ప్రసాదం త్వం కురుష్వ మమ గోపతే అంశేన తేషాం భ్రాతృత్వం గత్వా తాన్ నాశయే రిపూన్
ఈ కారణంగా, ప్రభూ! నీవు నా కొరకు దయచూపి, నీ భాగాన్ని తీసుకుని నా కుమారులకు అన్నయ్యగా జన్మించి, వారి శత్రువులను నాశనం చేయుము.
యథా మే తనయా భూయో యజ్ఞభాగభుజః ప్రభో భవేయుర్ అధిపాశ్ చైవ త్రైలోక్యస్య దివాకర
ప్రభూ! నా కుమారులు మళ్లీ యజ్ఞఫలాలు పొందుతూ, మూడు లోకాలకు పాలకులవుతారని ఆశిస్తున్నాను.
తథానుకల్పం పుత్రాణాం సుప్రసన్నో రవే మమ కురు ప్రసన్నార్తిహర కార్యం కర్తా త్వమ్ ఉచ్యతే
సూర్యదేవా! నా కుమారుల కోరికను నీవు నెరవేర్చు. బాధను తొలగించేవాడివి నీవే. ఈ కార్యాన్ని నీవే చేయగలవు.
తతస్ తామ్ ఆహ భగవాన్ భాస్కరో వారితస్కరః ప్రణతామ్ అదితిం విప్రాః ప్రసాదసుముఖో విభుః
అంతటితో, అంధకారాన్ని తొలగించే భాస్కరుడు, నమస్కరించిన అదితిని, కరుణతో కూడిన ముఖంతో ఉద్దేశించి ఇలా అన్నాడు.
సహస్రాంశేన తే గర్భః సంభూయాహమ్ అశేషతః త్వత్పుత్రశత్రూన్ దక్షో ఽహం నాశయామ్య్ ఆశు నిర్వృతః
నాకు ఉన్న వేలవంతు భాగంలో ఒక భాగంతో నీ గర్భంలో ప్రవేశించి, నీ కుమారుల శత్రువులను త్వరగా నాశనం చేస్తాను.
ఇత్య్ ఉక్త్వా భగవాన్ భాస్వాన్ అన్తర్ధానమ్ ఉపాగతః నివృత్తా సాపి తపసః సంప్రాప్తాఖిలవాఞ్ఛితా
అలా చెప్పిన అనంతరం, భాస్కరుడు అంతర్ధానమయ్యాడు. ఆమె తపస్సును మానేసి, తాను కోరుకున్నవన్నీ పొందింది.
తతో రశ్మిసహస్రాత్ తు సుషుమ్నాఖ్యో రవేః కరః తతః సంవత్సరస్యాన్తే తత్కామపూరణాయ సః
ఆ తర్వాత, సూర్యుని వేల కిరణాల మధ్య 'సుషుమ్న' అనే కిరణం ప్రవేశించి, సంవత్సరాంతంలో ఆమె కోరికను నెరవేర్చింది.
నివాసం సవితా చక్రే దేవమాతుస్ తదోదరే కృచ్ఛ్రచాన్ద్రాయణాదీంశ్ చ సా చక్రే సుసమాహితా
అప్పుడు సూర్యుడు దేవతామాత గర్భంలో నివాసముండగా, ఆమె కృచ్చ్ర, చాంద్రాయణ వంటి కఠిన వ్రతాలను ఏకాగ్రతతో ఆచరించింది.
శుచినా ధారయామ్య్ ఏనం దివ్యం గర్భమ్ ఇతి ద్విజాః తతస్ తాం కశ్యపః ప్రాహ కించిత్కోపప్లుతాక్షరమ్
ఆమె పవిత్రతతో ఆ దివ్య గర్భాన్ని ధరించి, 'ఈ దివ్య శిశువును నేను భరిస్తున్నాను' అని చెప్పింది. అప్పుడు కశ్యపుడు కొంత కోపంతో ఆమెను ఉద్దేశించి మాట్లాడాడు.