ద్విఃసప్తకైర్ వివస్వాంస్ తు అంశుమాన్ పఞ్చభిస్ త్రిభిః వివస్వాన్ ఇవ పర్జన్యో వరుణశ్ చార్యమా తథా
వివస్వాన్ పద్నాలుగు కిరణాలతో, అంషుమాన్ ఐదు మూడు కిరణాలతో వెలిగిపోతారు. పర్జన్యుడు, వరుణుడు, ఆర్యమన్ కూడా వివస్వాన్ లాగా ప్రకాశిస్తారు.
మిత్రవద్ భగవాంస్ త్వష్టా సహస్రేణ శతేన చ ఇన్ద్రస్ తు ద్విగుణైః షడ్భిర్ ధాతైకాదశభిః శతైః
త్వష్టా మిత్రునిలా వెయ్యి వంద కిరణాలతో వెలిగిపోతాడు. ఇంద్రుడు పన్నెండు కిరణాలతో, ధాతా పదకొండు వందల కిరణాలతో ప్రకాశిస్తాడు.
సహస్రేణ తు మిత్రో వై పూషా తు నవభిః శతైః ఉత్తరోపక్రమే ఽర్కస్య వర్ధన్తే రశ్మయస్ తథా
మిత్రుడు వెయ్యి కిరణాలతో, పూషణుడు తొమ్మిది వందల కిరణాలతో వెలిగిపోతారు. ఉత్తరయాణంలో సూర్యుని కిరణాలు అలాగే పెరుగుతాయి.
దక్షిణోపక్రమే భూయో హ్రసన్తే సూర్యరశ్మయః ఏవం రశ్మిసహస్రం తు సూర్యలోకాద్ అనుగ్రహమ్
దక్షిణాయణంలో సూర్యుని కిరణాలు మళ్లీ తగ్గిపోతాయి. ఇలా సూర్యలోకంలోనుండి వెయ్యి కిరణాలు అనుగ్రహంగా వస్తాయి.
ఏవం నామ్నాం చతుర్వింశద్ ఏక ఏషాం ప్రకీర్తితః విస్తరేణ సహస్రం తు పునర్ అన్యత్ ప్రకీర్తితమ్
ఇలా వీరి ఇరవై నాలుగు పేర్లు విస్తృతంగా చెప్పబడ్డాయి. మరో వెయ్యి పేర్లు కూడా ప్రకటించబడ్డాయి.
యే తన్నామసహస్రేణ స్తువన్త్య్ అర్కం ప్రజాపతే తేషాం భవతి కిం పుణ్యం గతిశ్ చ పరమేశ్వర
ప్రజాపతీ, ఆ వెయ్యి పేర్లతో సూర్యుణ్ని స్తుతించే వారికి ఎలాంటి పుణ్యం, పరమగతి లభిస్తాయో చెప్పండి.
శృణుధ్వం మునిశార్దూలాః సారభూతం సనాతనమ్ అలం నామసహస్రేణ పఠన్న్ ఏవం స్తవం శుభమ్
మునిశార్దూలులారా, శాశ్వతమైన సారాంశాన్ని వినండి. ఈ శుభమైన వెయ్యి పేర్ల స్తోత్రాన్ని పఠించడం చాలును.
యాని నామాని గుహ్యాని పవిత్రాణి శుభాని చ తాని వః కీర్తయిష్యామి శృణుధ్వం భాస్కరస్య వై
గుప్తమైన, పవిత్రమైన, మంగళకరమైన ఆ పేర్లను నేను మీకు చెప్పబోతున్నాను. భాస్కరుని పేర్లు వినండి.
వికర్తనో వివస్వాంశ్ చ మార్తణ్డో భాస్కరో రవిః లోకప్రకాశకః శ్రీమాంల్ లోకచక్షుర్ మహేశ్వరః
వికర్తనుడు, వివస్వాన్, మార్తాండుడు, భాస్కరుడు, రవి, లోకాలను ప్రకాశింపజేసేవాడు, మహిమగలవాడు, లోకానికి కన్ను, మహేశ్వరుడు.
లోకసాక్షీ త్రిలోకేశః కర్తా హర్తా తమిస్రహా తపనస్ తాపనశ్ చైవ శుచిః సప్తాశ్వవాహనః
లోకాల సాక్షి, మూడు లోకాల అధిపతి, సృష్టికర్త, సంహారకుడు, చీకటి తొలగించేవాడు, తపనుడు, తాపనుడు, పవిత్రుడు, ఏడు గుర్రాలపై ప్రయాణించేవాడు.
గభస్తిహస్తో బ్రహ్మా చ సర్వదేవనమస్కృతః ఏకవింశతి ఇత్య్ ఏష స్తవ ఇష్టః సదా రవేః
కిరణాలు చేతులుగా ఉన్నవాడు, బ్రహ్మ, సమస్త దేవతలు నమస్కరించేవాడు—ఈ ఇరవై ఒక పేర్లు రవికి ఇష్టమైన స్తోత్రంగా పరిగణించబడతాయి.
శరీరారోగ్యదశ్ చైవ ధనవృద్ధియశస్కరః స్తవరాజ ఇతి ఖ్యాతస్ త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః
శరీర ఆరోగ్యాన్ని ఇచ్చేవాడు, ధనాన్ని, యశస్సును పెంచేవాడు, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందిన స్తోత్రరాజు అని పిలవబడతాడు.
య ఏతేన ద్విజశ్రేష్ఠా ద్విసంధ్యే ఽస్తమనోదయే స్తౌతి సూర్యం శుచిర్ భూత్వా సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఉదయం, సాయంత్రం, సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయం సమయాల్లో పవిత్రంగా ఉండి సూర్యుణ్ని స్తుతించే వాడు అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.
మానసం వాచికం వాపి దేహజం కర్మజం తథా ఏకజప్యేన తత్ సర్వం నశ్యత్య్ అర్కస్య సంనిధౌ
మనసులో, వాక్కులో, శరీరంలో, కర్మలో కలిగిన దోషాలు—all అవి సూర్యుని సమక్షంలో ఒక్కసారి జపించినా నశిస్తాయి.
ఏకజప్యశ్ చ హోమశ్ చ సంధ్యోపాసనమ్ ఏవ చ ధూపమన్త్రార్ఘ్యమన్త్రశ్ చ బలిమన్త్రస్ తథైవ చ
ఒక మంత్రాన్ని జపించడం, హోమం చేయడం, సాయంకాలంలో ఉపాసన, ధూపానికి మంత్రాలు, అర్ఘ్యానికి మంత్రాలు, బలికి మంత్రాలు — ఇవన్నీ కూడా అలాగే చేయాలి.
అన్నప్రదానే దానే చ ప్రణిపాతే ప్రదక్షిణే పూజితో ఽయం మహామన్త్రః సర్వపాపహరః శుభః
అన్నదానం, దానం, నమస్కారం, ప్రదక్షిణలో కూడా ఈ మహామంత్రాన్ని పూజిస్తారు. ఇది అన్ని పాపాలను తొలగించి మంగళాన్ని ఇస్తుంది.
తస్మాద్ యూయం ప్రయత్నేన స్తవేనానేన వై ద్విజాః స్తువీధ్వం వరదం దేవం సర్వకామఫలప్రదమ్
కాబట్టి మీరు అందరూ శ్రద్ధతో ఈ స్తోత్రంతో అన్ని కోరికలకు ఫలితాన్ని ఇచ్చే వరదాయిని దేవుని స్తుతించండి.
నిర్గుణః శాశ్వతో దేవస్ త్వయా ప్రోక్తో దివాకరః పునర్ ద్వాదశధా జాతః శ్రుతో ఽస్మాభిస్ త్వయోదితః
నీవు చెప్పిన నిర్గుణుడు, శాశ్వతుడు అయిన దేవుడు, సూర్యునిగా మళ్లీ పన్నెండు రూపాలలో జన్మించాడు అని మేము నీ మాటల ద్వారా విన్నాము.
స కథం తేజసో రశ్మిః స్త్రియా గర్భే మహాద్యుతిః సంభూతో భాస్కరో జాతస్ తత్ర నః సంశయో మహాన్
ఆ తేజస్సు, కాంతిరశ్ములు, గొప్ప ప్రకాశం ఒక మహిళ గర్భంలో ఎలా ఉత్పన్నమయ్యాయి? దీనిపై మాకు గొప్ప సందేహం ఉంది.
దక్షస్య హి సుతాః శ్రేష్ఠా బభూవుః షష్టిః శోభనాః అదితిర్ దితిర్ దనుశ్ చైవ వినతాద్యాస్ తథైవ చ
దక్షుడికి అరవై మంది అద్భుతమైన కుమార్తెలు ఉండేవారు. అందులో అదితి, దితి, దను, వినతా మొదలైనవారు ఉన్నారు.
దక్షస్ తాః ప్రదదౌ కన్యాః కశ్యపాయ త్రయోదశ అదితిర్ జనయామ్ ఆస దేవాంస్ త్రిభువనేశ్వరాన్
దక్షుడు ఆ పదమూడు కుమార్తెలను కశ్యపునికి ఇచ్చాడు. అదితి త్రిభువనాధిపతులైన దేవతలను జన్మనిచ్చింది.
దైత్యాన్ దితిర్ దనుశ్ చోగ్రాన్ దానవాన్ బలదర్పితాన్ వినతాద్యాస్ తథా చాన్యాః సుషువుః స్థానుజఙ్గమాన్
దితి, దను భయంకరమైన, బలవంతమైన దానవులను ప్రసవించారు. వినతా మరియు ఇతరులు స్థావరజంగమజీవులను కనారు.
తస్యాథ పుత్రదౌహిత్రైః పౌత్రదౌహిత్రకాదిభిః వ్యాప్తమ్ ఏతజ్ జగత్ సర్వం తేషాం తాసాం చ వై మునే
ఓ మునీశ్వరా! వారి కుమారులు, మనవలు, వారి సంతానం వల్ల ఈ లోకమంతా నిండిపోయింది.
తేషాం కశ్యపపుత్రాణాం ప్రధానా దేవతాగణాః సాత్త్వికా రాజసాశ్ చాన్యే తామసాశ్ చ గణాః స్మృతాః
కశ్యపుని కుమారులలో ముఖ్యమైన దేవతా గణాలు సాత్వికులు, మరికొంత మంది రాజసులు, ఇంకొంత మంది తామసులు అని చెప్పబడింది.
దేవాన్ యజ్ఞభుజశ్ చక్రే తథా త్రిభువనేశ్వరాన్ స్రష్టా బ్రహ్మవిదాం శ్రేష్ఠః పరమేష్ఠీ ప్రజాపతిః
బ్రహ్మవిద్యలో ప్రావీణ్యుడైన సృష్టికర్త ప్రజాపతి, యజ్ఞఫలాలను అనుభవించే దేవతలను, త్రిభువనాధిపతులను సృష్టించాడు.
తాన్ అబాధన్త సహితాః సాపత్న్యాద్ దైత్యదానవాః తతో నిరాకృతాన్ పుత్రాన్ దైతేయైర్ దానవైస్ తథా
దైత్యులు, దానవులు తమ సపత్నులతో కలిసి వారిని ఎదుర్కొన్నారు. ఆ తరువాత దైత్యులు, దానవులు వారి కుమారులను వెళ్లగొట్టారు.
హతం త్రిభువనం దృష్ట్వా అదితిర్ మునిసత్తమాః ఆచ్ఛినద్ యజ్ఞభాగాంశ్ చ క్షుధా సంపీడితాన్ భృశమ్
త్రిభువనం నాశనమైపోయినదాన్ని చూసి, అదితి, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా! ఆకలితో బాధపడుతూ యజ్ఞభాగాలను తగ్గించింది.
ఆరాధనాయ సవితుః పరం యత్నం ప్రచక్రమే ఏకాగ్రా నియతాహారా పరం నియమమ్ ఆస్థితా తుష్టావ తేజసాం రాశిం గగనస్థం దివాకరమ్
సవితృదేవుని ఆరాధించేందుకు, అదితి ఏకాగ్రతతో, నియమంగా ఆహారం తీసుకుంటూ, కఠిన నియమాలు పాటిస్తూ, ఆకాశంలో వెలిగే సూర్యుని తేజస్సును స్తుతించింది.
నమస్ తుభ్యం పరం సూక్ష్మం సుపుణ్యం బిభ్రతే ఽతులమ్ ధామ ధామవతామ్ ఈశం ధామాధారం చ శాశ్వతమ్
నీకు నమస్కారం. నీవు అత్యంత సూక్ష్మమైన, పవిత్రమైన, అపూర్వమైన తేజస్సును ధరించేవాడవు. తేజోమయులలో అధిపతి, తేజస్సుకు ఆధారమైన శాశ్వతుడవు.
జగతామ్ ఉపకారాయ త్వామ్ అహం స్తౌమి గోపతే ఆదదానస్య యద్ రూపం తీవ్రం తస్మై నమామ్య్ అహమ్
లోకాలకోసం ఉపకారం కోసం, ఓ గోపాలకా! నేను నిన్ను స్తుతిస్తున్నాను. నీవు తీసుకునే సమయంలో ధరించే ఆ ఘనమైన రూపానికి నేను నమస్కరిస్తున్నాను.