హేమన్తే తామ్రవర్ణాభః శిశిరే లోహితో రవిః ఇతి వర్ణాః సమాఖ్యాతాః సూర్యస్య ఋతుసంభవాః
హేమంతంలో తామ్రవర్ణంగా, శిశిరంలో ఎర్రగా సూర్యుడు కనిపిస్తాడు. ఇలా ఋతువుల వల్ల సూర్యుని రంగులు ఇలా ఉంటాయని చెప్పబడింది.
ఋతుస్వభావవర్ణైశ్ చ సూర్యః క్షేమసుభిక్షకృత్ అథాదిత్యస్య నామాని సామాన్యాని ద్విజోత్తమాః
ఋతువుల స్వభావం, రంగాల వల్ల సూర్యుడు శాంతిని, సమృద్ధిని ఇస్తాడు. ఇప్పుడు, ద్విజులారా! సూర్యుని సాధారణ పేర్లు చెబుతాను.
ద్వాదశైవ పృథక్త్వేన తాని వక్ష్యామ్య్ అశేషతః ఆదిత్యః సవితా సూర్యో మిహిరో ఽర్కః ప్రభాకరః
పన్నెండు పేర్లు వేర్వేరుగా ఉన్నాయి. వాటిని పూర్తిగా చెబుతాను — ఆదిత్యుడు, సవిత, సూర్యుడు, మిహిరుడు, అర్కుడు, ప్రభాకరుడు.
మార్తణ్డో భాస్కరో భానుశ్ చిత్రభానుర్ దివాకరః రవిర్ ద్వాదశభిస్ తేషాం జ్ఞేయః సామాన్యనామభిః
మార్టాండుడు, భాస్కరుడు, భాను, చిత్రభాను, దివాకరుడు, రవి — ఇవే సూర్యుని పన్నెండు సాధారణ పేర్లు.
విష్ణుర్ ధాతా భగః పూషా మిత్రేన్ద్రౌ వరుణో ఽర్యమా వివస్వాన్ అంశుమాంస్ త్వష్టా పర్జన్యో ద్వాదశః స్మృతః
విష్ణువు, ధాత, భగుడు, పూష, మిత్రుడు, ఇంద్రుడు, వరుణుడు, అర్యమ, వివస్వాన్, అంశుమాన్, త్వష్ట, పర్జన్యుడు — వీరిని పన్నెండు మంది అని గుర్తించాలి.
ఇత్య్ ఏతే ద్వాదశాదిత్యాః పృథక్త్వేన వ్యవస్థితాః ఉత్తిష్ఠన్తి సదా హ్య్ ఏతే మాసైర్ ద్వాదశభిః క్రమాత్
ఇలా ఈ పన్నెండు ఆదిత్యులు వేర్వేరుగా స్థిరంగా ఉన్నారు. వారు పన్నెండు నెలల క్రమంలో ఎప్పుడూ ఉదయిస్తుంటారు.
విష్ణుస్ తపతి చైత్రే తు వైశాఖే చార్యమా తథా వివస్వాఞ్ జ్యేష్ఠమాసే తు ఆషాఢే చాంశుమాన్ స్మృతః
చైత్రమాసంలో విష్ణువు ప్రకాశిస్తాడు. వైశాఖంలో ఆర్యమన్, జ్యేష్ఠంలో వివస్వాన్, ఆషాఢంలో అంషుమాన్ గుర్తించబడతారు.
పర్జన్యః శ్రావణే మాసి వరుణః ప్రౌష్ఠసంజ్ఞకే ఇన్ద్ర ఆశ్వయుజే మాసి ధాతా తపతి కార్త్తికే
శ్రావణమాసంలో పర్జన్యుడు, ప్రౌష్ఠపదమాసంలో వరుణుడు, ఆశ్వయుజంలో ఇంద్రుడు, కార్తీకంలో ధాతా ప్రకాశిస్తారు.
మార్గశీర్షే తథా మిత్రః పౌషే పూషా దివాకరః మాఘే భగస్ తు విజ్ఞేయస్ త్వష్టా తపతి ఫాల్గునే
మార్గశీర్షంలో మిత్రుడు, పౌష్యంలో పూషణుడు, మాఘంలో భగుడు, ఫాల్గునంలో త్వష్టా ప్రకాశిస్తారు.
శతైర్ ద్వాదశభిర్ విష్ణూ రశ్మిభిర్ దీప్యతే సదా దీప్యతే గోసహస్రేణ శతైశ్ చ త్రిభిర్ అర్యమా
విష్ణువు ఎప్పుడూ పన్నెండు వందల కిరణాలతో వెలిగిపోతాడు. ఆర్యమన్ వెయ్యి మూడు వందల కిరణాలతో ప్రకాశిస్తాడు.
ద్విఃసప్తకైర్ వివస్వాంస్ తు అంశుమాన్ పఞ్చభిస్ త్రిభిః వివస్వాన్ ఇవ పర్జన్యో వరుణశ్ చార్యమా తథా
వివస్వాన్ పద్నాలుగు కిరణాలతో, అంషుమాన్ ఐదు మూడు కిరణాలతో వెలిగిపోతారు. పర్జన్యుడు, వరుణుడు, ఆర్యమన్ కూడా వివస్వాన్ లాగా ప్రకాశిస్తారు.
మిత్రవద్ భగవాంస్ త్వష్టా సహస్రేణ శతేన చ ఇన్ద్రస్ తు ద్విగుణైః షడ్భిర్ ధాతైకాదశభిః శతైః
త్వష్టా మిత్రునిలా వెయ్యి వంద కిరణాలతో వెలిగిపోతాడు. ఇంద్రుడు పన్నెండు కిరణాలతో, ధాతా పదకొండు వందల కిరణాలతో ప్రకాశిస్తాడు.
సహస్రేణ తు మిత్రో వై పూషా తు నవభిః శతైః ఉత్తరోపక్రమే ఽర్కస్య వర్ధన్తే రశ్మయస్ తథా
మిత్రుడు వెయ్యి కిరణాలతో, పూషణుడు తొమ్మిది వందల కిరణాలతో వెలిగిపోతారు. ఉత్తరయాణంలో సూర్యుని కిరణాలు అలాగే పెరుగుతాయి.
దక్షిణోపక్రమే భూయో హ్రసన్తే సూర్యరశ్మయః ఏవం రశ్మిసహస్రం తు సూర్యలోకాద్ అనుగ్రహమ్
దక్షిణాయణంలో సూర్యుని కిరణాలు మళ్లీ తగ్గిపోతాయి. ఇలా సూర్యలోకంలోనుండి వెయ్యి కిరణాలు అనుగ్రహంగా వస్తాయి.
ఏవం నామ్నాం చతుర్వింశద్ ఏక ఏషాం ప్రకీర్తితః విస్తరేణ సహస్రం తు పునర్ అన్యత్ ప్రకీర్తితమ్
ఇలా వీరి ఇరవై నాలుగు పేర్లు విస్తృతంగా చెప్పబడ్డాయి. మరో వెయ్యి పేర్లు కూడా ప్రకటించబడ్డాయి.
యే తన్నామసహస్రేణ స్తువన్త్య్ అర్కం ప్రజాపతే తేషాం భవతి కిం పుణ్యం గతిశ్ చ పరమేశ్వర
ప్రజాపతీ, ఆ వెయ్యి పేర్లతో సూర్యుణ్ని స్తుతించే వారికి ఎలాంటి పుణ్యం, పరమగతి లభిస్తాయో చెప్పండి.
శృణుధ్వం మునిశార్దూలాః సారభూతం సనాతనమ్ అలం నామసహస్రేణ పఠన్న్ ఏవం స్తవం శుభమ్
మునిశార్దూలులారా, శాశ్వతమైన సారాంశాన్ని వినండి. ఈ శుభమైన వెయ్యి పేర్ల స్తోత్రాన్ని పఠించడం చాలును.
యాని నామాని గుహ్యాని పవిత్రాణి శుభాని చ తాని వః కీర్తయిష్యామి శృణుధ్వం భాస్కరస్య వై
గుప్తమైన, పవిత్రమైన, మంగళకరమైన ఆ పేర్లను నేను మీకు చెప్పబోతున్నాను. భాస్కరుని పేర్లు వినండి.
వికర్తనో వివస్వాంశ్ చ మార్తణ్డో భాస్కరో రవిః లోకప్రకాశకః శ్రీమాంల్ లోకచక్షుర్ మహేశ్వరః
వికర్తనుడు, వివస్వాన్, మార్తాండుడు, భాస్కరుడు, రవి, లోకాలను ప్రకాశింపజేసేవాడు, మహిమగలవాడు, లోకానికి కన్ను, మహేశ్వరుడు.
లోకసాక్షీ త్రిలోకేశః కర్తా హర్తా తమిస్రహా తపనస్ తాపనశ్ చైవ శుచిః సప్తాశ్వవాహనః
లోకాల సాక్షి, మూడు లోకాల అధిపతి, సృష్టికర్త, సంహారకుడు, చీకటి తొలగించేవాడు, తపనుడు, తాపనుడు, పవిత్రుడు, ఏడు గుర్రాలపై ప్రయాణించేవాడు.
గభస్తిహస్తో బ్రహ్మా చ సర్వదేవనమస్కృతః ఏకవింశతి ఇత్య్ ఏష స్తవ ఇష్టః సదా రవేః
కిరణాలు చేతులుగా ఉన్నవాడు, బ్రహ్మ, సమస్త దేవతలు నమస్కరించేవాడు—ఈ ఇరవై ఒక పేర్లు రవికి ఇష్టమైన స్తోత్రంగా పరిగణించబడతాయి.
శరీరారోగ్యదశ్ చైవ ధనవృద్ధియశస్కరః స్తవరాజ ఇతి ఖ్యాతస్ త్రిషు లోకేషు విశ్రుతః
శరీర ఆరోగ్యాన్ని ఇచ్చేవాడు, ధనాన్ని, యశస్సును పెంచేవాడు, మూడు లోకాలలో ప్రసిద్ధి చెందిన స్తోత్రరాజు అని పిలవబడతాడు.
య ఏతేన ద్విజశ్రేష్ఠా ద్విసంధ్యే ఽస్తమనోదయే స్తౌతి సూర్యం శుచిర్ భూత్వా సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
ద్విజశ్రేష్ఠులారా, ఉదయం, సాయంత్రం, సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయం సమయాల్లో పవిత్రంగా ఉండి సూర్యుణ్ని స్తుతించే వాడు అన్ని పాపాల నుంచి విముక్తి పొందుతాడు.
మానసం వాచికం వాపి దేహజం కర్మజం తథా ఏకజప్యేన తత్ సర్వం నశ్యత్య్ అర్కస్య సంనిధౌ
మనసులో, వాక్కులో, శరీరంలో, కర్మలో కలిగిన దోషాలు—all అవి సూర్యుని సమక్షంలో ఒక్కసారి జపించినా నశిస్తాయి.
ఏకజప్యశ్ చ హోమశ్ చ సంధ్యోపాసనమ్ ఏవ చ ధూపమన్త్రార్ఘ్యమన్త్రశ్ చ బలిమన్త్రస్ తథైవ చ
ఒక మంత్రాన్ని జపించడం, హోమం చేయడం, సాయంకాలంలో ఉపాసన, ధూపానికి మంత్రాలు, అర్ఘ్యానికి మంత్రాలు, బలికి మంత్రాలు — ఇవన్నీ కూడా అలాగే చేయాలి.
అన్నప్రదానే దానే చ ప్రణిపాతే ప్రదక్షిణే పూజితో ఽయం మహామన్త్రః సర్వపాపహరః శుభః
అన్నదానం, దానం, నమస్కారం, ప్రదక్షిణలో కూడా ఈ మహామంత్రాన్ని పూజిస్తారు. ఇది అన్ని పాపాలను తొలగించి మంగళాన్ని ఇస్తుంది.
తస్మాద్ యూయం ప్రయత్నేన స్తవేనానేన వై ద్విజాః స్తువీధ్వం వరదం దేవం సర్వకామఫలప్రదమ్
కాబట్టి మీరు అందరూ శ్రద్ధతో ఈ స్తోత్రంతో అన్ని కోరికలకు ఫలితాన్ని ఇచ్చే వరదాయిని దేవుని స్తుతించండి.
నిర్గుణః శాశ్వతో దేవస్ త్వయా ప్రోక్తో దివాకరః పునర్ ద్వాదశధా జాతః శ్రుతో ఽస్మాభిస్ త్వయోదితః
నీవు చెప్పిన నిర్గుణుడు, శాశ్వతుడు అయిన దేవుడు, సూర్యునిగా మళ్లీ పన్నెండు రూపాలలో జన్మించాడు అని మేము నీ మాటల ద్వారా విన్నాము.
స కథం తేజసో రశ్మిః స్త్రియా గర్భే మహాద్యుతిః సంభూతో భాస్కరో జాతస్ తత్ర నః సంశయో మహాన్
ఆ తేజస్సు, కాంతిరశ్ములు, గొప్ప ప్రకాశం ఒక మహిళ గర్భంలో ఎలా ఉత్పన్నమయ్యాయి? దీనిపై మాకు గొప్ప సందేహం ఉంది.
దక్షస్య హి సుతాః శ్రేష్ఠా బభూవుః షష్టిః శోభనాః అదితిర్ దితిర్ దనుశ్ చైవ వినతాద్యాస్ తథైవ చ
దక్షుడికి అరవై మంది అద్భుతమైన కుమార్తెలు ఉండేవారు. అందులో అదితి, దితి, దను, వినతా మొదలైనవారు ఉన్నారు.