అస్య రశ్మిసహస్రాణి శాఖా ఇవ విహంగమాః వసన్త్య్ ఆశ్రిత్య మునయః సంసిద్ధా దైవతైః సహ
వెయ్యాది కిరణాలు, కొమ్మలు, పక్షుల్లా విస్తరించి ఉంటాయి. ఆ కిరణాల్లో మునులు, దేవతలతో కలిసి నివసిస్తారు.
గృహస్థా జనకాద్యాశ్ చ రాజానో యోగధర్మిణః వాలఖిల్యాదయశ్ చైవ ఋషయో బ్రహ్మవాదినః
ఇంటి వారు, జనకుడు మొదలైనవారు, యోగంలో స్థిరమైన రాజులు, వాలఖిల్యాది ఋషులు, బ్రహ్మవేత్తలు —
వానప్రస్థాశ్ చ యే చాన్యే వ్యాసాద్యా భిక్షవస్ తథా యోగమ్ ఆస్థాయ సర్వే తే ప్రవిష్టాః సూర్యమణ్డలమ్
అరణ్యవాసులు, ఇతరులు, వ్యాసుడు వంటి భిక్షువులు — వీరందరూ యోగాన్ని ఆశ్రయించి సూర్య మండలంలో ప్రవేశించారు.
శుకో వ్యాససుతః శ్రీమాన్ యోగధర్మమ్ అవాప్య సః ఆదిత్యకిరణాన్ గత్వా హ్య్ అపునర్భావమ్ ఆస్థితః
వ్యాసుని కుమారుడు, మహాత్ముడు శుకుడు యోగమార్గాన్ని పొందాడు. ఆయన సూర్యకిరణాలను చేరి తిరిగి జన్మించని స్థితిని పొందాడు.
శబ్దమాత్రశ్రుతిముఖా బ్రహ్మవిష్ణుశివాదయః ప్రత్యక్షో ఽయం పరో దేవః సూర్యస్ తిమిరనాశనః
బ్రహ్మ, విష్ణు, శివాది దేవతలు మాటల్లో మాత్రమే వినిపిస్తారు. కాని ఈ పరమదేవుడు, చీకటి తొలగించే సూర్యుడు, ప్రత్యక్షంగా కనిపిస్తాడు.
తస్మాద్ అన్యత్ర భక్తిర్ హి న కార్యా శుభమ్ ఇచ్ఛతా యస్మాద్ దృష్టేర్ అగమ్యాస్ తే దేవా విష్ణుపురోగమాః
కావున శుభం కోరేవాడు ఎక్కడికైనా భక్తిని పెట్టకూడదు. ఎందుకంటే విష్ణువు మొదలైన దేవతలు మన కళ్లకు అందుబాటులో ఉండరు.
అతో భవద్భిః సతతమ్ అభ్యర్చ్యో భగవాన్ రవిః స హి మాతా పితా చైవ కృత్స్నస్య జగతో గురుః
అందువల్ల మీరు ఎప్పుడూ భగవంతుడైన సూర్యుని భక్తితో పూజించాలి. ఆయన ఈ లోకానికి తల్లి, తండ్రి, గురువు కూడా.
అనాద్యో లోకనాథో ఽసౌ రశ్మిమాలీ జగత్పతిః మిత్రత్వే చ స్థితో యస్మాత్ తపస్ తేపే ద్విజోత్తమాః
ఆయన ఆదిములేని లోకాల అధిపతి, ప్రకాశించే కిరణాలతో అలంకరించబడి, జగత్తు అంతటికి యజమాని. అందరికీ స్నేహితుడిగా ఉండి, తపస్సు చేసినవాడు, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా.
అనాదినిధనో బ్రహ్మా నిత్యశ్ చాక్షయ ఏవ చ సృష్ట్వా ససాగరాన్ ద్వీపాన్ భువనాని చతుర్దశ
బ్రహ్మకు మొదలు లేదు, అంతం లేదు, శాశ్వతుడు, నశించని వాడు. ఆయన సముద్రాలతో కూడిన ద్వీపాలను, పద్నాలుగు లోకాలను సృష్టించాడు.
లోకానాం స హితార్థాయ స్థితశ్ చన్ద్రసరిత్తటే సృష్ట్వా ప్రజాపతీన్ సర్వాన్ సృష్ట్వా చ వివిధాః ప్రజాః
లోకాల మేలుకోసం, చంద్రనదీ తీరంలో నివసిస్తూ, అన్ని ప్రజాపతులను, వివిధ జాతులను సృష్టించాడు.
తతః శతసహస్రాంశుర్ అవ్యక్తశ్ చ పునః స్వయమ్ కృత్వా ద్వాదశధాత్మానమ్ ఆదిత్యమ్ ఉపపద్యతే
తర్వాత, వేలాది కిరణాలు కలిగి, స్వయంగా కనిపించని వాడు, తనను పన్నెండు రూపాలుగా మార్చుకుని, సూర్యునిగా అవతరిస్తాడు.
ఇన్ద్రో ధాతాథ పర్జన్యస్ త్వష్టా పూషార్యమా భగః వివస్వాన్ విష్ణుర్ అంశశ్ చ వరుణో మిత్ర ఏవ చ
ఇంద్రుడు, ధాత, పర్జన్యుడు, త్వష్ట, పూష, అర్యమ, భగ, వివస్వాన్, విష్ణువు, అంశ, వరుణుడు, మిత్రుడు—
ఆభిర్ ద్వాదశభిస్ తేన సూర్యేణ పరమాత్మనా కృత్స్నం జగద్ ఇదం వ్యాప్తం మూర్తిభిశ్ చ ద్విజోత్తమాః
ఈ పన్నెండు రూపాలతో, పరమాత్మ అయిన సూర్యుడు తన రూపాల ద్వారా ఈ జగత్తు అంతటినీ వ్యాపించి ఉన్నాడు, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా.
తస్య యా ప్రథమా మూర్తిర్ ఆదిత్యస్యేన్ద్రసంజ్ఞితా స్థితా సా దేవరాజత్వే దేవానాం రిపునాశినీ
ఆయన మొదటి రూపం 'ఇంద్రుడు' అనే పేరుతో, దేవతల రాజుగా నిలిచి, దేవతలకు శత్రువులను నాశనం చేస్తుంది.
ద్వితీయా తస్య యా మూర్తిర్ నామ్నా ధాతేతి కీర్తితా స్థితా ప్రజాపతిత్వేన వివిధాః సృజతే ప్రజాః
ఆయన రెండవ రూపం 'ధాత' అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. ప్రజాపతిగా నిలిచి, అనేక జాతులను సృష్టిస్తుంది.
తృతీయార్కస్య యా మూర్తిః పర్జన్య ఇతి విశ్రుతా మేఘేష్వ్ ఏవ స్థితా సా తు వర్షతే చ గభస్తిభిః
సూర్యుని మూడవ రూపం 'పర్జన్యుడు' అని ప్రసిద్ధి. అది మేఘాల్లో ఉండి, తన కిరణాలతో వర్షాన్ని కురిపిస్తుంది.
చతుర్థీ తస్య యా మూర్తిర్ నామ్నా త్వష్టేతి విశ్రుతా స్థితా వనస్పతౌ సా తు ఓషధీషు చ సర్వతః
ఆయన నాలుగవ రూపం 'త్వష్ట' అని పిలవబడుతుంది. అది చెట్లలో, అన్ని ఔషధాలలో విస్తరించి ఉంటుంది.
పఞ్చమీ తస్య యా మూర్తిర్ నామ్నా పూషేతి విశ్రుతా అన్నే వ్యవస్థితా సా తు ప్రజాం పుష్ణాతి నిత్యశః
ఆయన ఐదవ రూపం 'పూష' అని ప్రసిద్ధి. అది అన్నంలో స్థిరంగా ఉండి, ఎల్లప్పుడూ ప్రజలను పోషిస్తుంది.
మూర్తిః షష్ఠీ రవేర్ యా తు అర్యమా ఇతి విశ్రుతా వాయోః సంసరణా సా తు దేవేష్వ్ ఏవ సమాశ్రితా
సూర్యుని ఆరవ రూపం 'అర్యమ' అని పిలవబడుతుంది. అది గాలిలో సంచారం రూపంగా, దేవతల్లో ఉంటుంది.
భానోర్ యా సప్తమీ మూర్తిర్ నామ్నా భగేతి విశ్రుతా భూయిష్వ్ అవస్థితా సా తు శరీరేషు చ దేహినామ్
భానుడి ఏడవ రూపం 'భగ' అని ప్రసిద్ధి. అది సమృద్ధిలో, జీవుల శరీరాల్లో ఉంటుంది.
మూర్తిర్ యా త్వ్ అష్టమీ తస్య వివస్వాన్ ఇతి విశ్రుతా అగ్నౌ ప్రతిష్ఠితా సా తు పచత్య్ అన్నం శరీరిణామ్
ఆయన ఎనిమిదవ రూపం 'వివస్వాన్' అని ప్రసిద్ధి. అది అగ్నిలో స్థిరంగా ఉండి, జీవుల ఆహారాన్ని వండుతుంది.
నవమీ చిత్రభానోర్ యా మూర్తిర్ విష్ణుశ్ చ నామతః ప్రాదుర్భవతి సా నిత్యం దేవానామ్ అరిసూదనీ
ప్రభావంతమైన సూర్యుని తొమ్మిదవ రూపం 'విష్ణువు' అనే పేరుతో ఎప్పుడూ ప్రత్యక్షమై, దేవతలకు శత్రువులను నాశనం చేస్తుంది.
దశమీ తస్య యా మూర్తిర్ అంశుమాన్ ఇతి విశ్రుతా వాయౌ ప్రతిష్ఠితా సా తు ప్రహ్లాదయతి వై ప్రజాః
ఆయన పదవ రూపం 'అంశుమాన్' అని ప్రసిద్ధి. అది గాలిలో స్థిరంగా ఉండి, ప్రజలకు ఆనందాన్ని ఇస్తుంది.
మూర్తిస్ త్వ్ ఏకాదశీ భానోర్ నామ్నా వరుణసంజ్ఞితా జలేష్వ్ అవస్థితా సా తు ప్రజాం పుష్ణాతి నిత్యశః
భానుడి పదకొండవ రూపం 'వరుణుడు' అనే పేరుతో, నీళ్లలో స్థిరంగా ఉండి, ఎల్లప్పుడూ ప్రజలను పోషిస్తుంది.
మూర్తిర్ యా ద్వాదశీ భానోర్ నామ్నా మిత్రేతి సంజ్ఞితా లోకానాం సా హితార్థాయ స్థితా చన్ద్రసరిత్తటే
భానుడి పదహారవ రూపాలలో ద్వాదశి రూపం మిత్రుడు అనే పేరుతో ప్రసిద్ధి చెందింది. ఈ మూర్తి లోకాలకు మేలు కలగాలని చంద్రనదీ తీరంలో స్థిరంగా నిలిచింది.
వాయుభక్షస్ తపస్ తేపే స్థిత్వా మైత్రేణ చక్షుషా అనుగృహ్ణన్ సదా భక్తాన్ వరైర్ నానావిధైస్ తు సః
ఆయన గాలి మాత్రమే తీసుకుంటూ, మైత్రీభావంతో తపస్సు చేశాడు. భక్తులకు ఎప్పుడూ అనేక రకాల వరాలు ప్రసాదిస్తూ ఉండేవాడు.
ఏవం సా జగతాం మూర్తిర్ హితా విహితా పురా తత్ర మిత్రః స్థితో యస్మాత్ తస్మాన్ మిత్రం పరం స్మృతమ్
ఇలా జగత్తుకు మేలు కోసం ఆ మూర్తి పురాతన కాలంలో ఏర్పడింది. అక్కడ మిత్రుడు నిలిచినందువల్ల, ఆయనను సర్వోత్తమ మిత్రుడిగా గుర్తించేవారు.
ఆభిర్ ద్వాదశభిస్ తేన సవిత్రా పరమాత్మనా కృత్స్నం జగద్ ఇదం వ్యాప్తం మూర్తిభిశ్ చ ద్విజోత్తమాః
ఈ పన్నెండు రూపాల ద్వారానే, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, పరమాత్మ అయిన సవితా ఈ మొత్తం జగత్తును వ్యాపించాడు.
తస్మాద్ ధ్యేయో నమస్యశ్ చ ద్వాదశస్థాసు మూర్తిషు భక్తిమద్భిర్ నరైర్ నిత్యం తద్గతేనాన్తరాత్మనా
కాబట్టి, ఆ పన్నెండు స్థలాల్లో ఉన్న రూపాలను భక్తులు ఎప్పుడూ మనస్సులో ఆయనను నిలుపుకొని ధ్యానం చేసి, పూజించాలి.
ఇత్య్ ఏవం ద్వాదశాదిత్యాన్ నమస్కృత్వా తు మానవః నిత్యం శ్రుత్వా పఠిత్వా చ సూర్యలోకే మహీయతే
ఇలా పన్నెండు ఆదిత్యులను నమస్కరించి, ఈ శ్లోకాలను ప్రతిరోజూ వినిపించి, పఠించిన మనిషి సూర్యలోకంలో ఘనత పొందుతాడు.