ఉపగీయమానో గన్ధర్వైః సూర్యలోకం స గచ్ఛతి భుక్త్వా తత్ర వరాన్ భోగాన్ యావద్ ఆభూతసంప్లవమ్
గంధర్వులు స్తుతిస్తూ, వాడు సూర్యలోకానికి చేరి, అక్కడ ఆ భోగాలను సృష్టి అంతం అయ్యే వరకు అనుభవిస్తాడు.
పుణ్యక్షయాద్ ఇహాయాతః ప్రవరే యోగినాం కులే చతుర్వేదో భవేద్ విప్రః స్వధర్మనిరతః శుచిః
పుణ్యం తగ్గిన తర్వాత, వాడు ఇక్కడ ఉత్తమ యోగుల కుటుంబంలో జన్మించి, నాలుగు వేదాలు తెలిసిన బ్రాహ్మణుడై, తన ధర్మంలో నిమగ్నుడై, శుద్ధుడిగా ఉంటాడు.
యోగం వివస్వతః ప్రాప్య తతో మోక్షమ్ అవాప్నుయాత్ చైత్రే మాసి సితే పక్షే యాత్రాం దమనభఞ్జికామ్
వివస్వంతుని యోగాన్ని పొందిన తరువాత, మోక్షాన్ని పొందుతాడు; చైత్రమాసంలో, శుక్లపక్షంలో, దమనభంజిక అనే యాత్ర జరుగుతుంది.
యః కరోతి నరస్ తత్ర పూర్వోక్తం స ఫలం లభేత్ శయనోత్థాపనే భానోః సంక్రాన్త్యాం విషువాయనే
ఎవరైనా అక్కడ ముందుగా చెప్పిన విధంగా ఆచరించితే, భానుడి ఉదయాన, సంక్రాంతి రోజున, లేదా విషువత్సమయంలో, ఆ ఫలితాన్ని పొందుతారు.
వారే రవేస్ తిథౌ చైవ పర్వకాలే ఽథవా ద్విజాః యే తత్ర యాత్రాం కుర్వన్తి శ్రద్ధయా సంయతేన్ద్రియాః
ద్విజులారా! ఆదివారమో, తిథిలోనో, లేదా పర్వకాలంలోనో, అక్కడ భక్తితో, ఇంద్రియ నియమంతో యాత్ర చేసే వారు—
విమానేనార్కవర్ణేన సూర్యలోకం వ్రజన్తి తే ఆస్తే తత్ర మహాదేవస్ తీరే నదనదీపతేః
వారు సూర్యుని వంటి ప్రకాశవంతమైన విమానంలో ఎక్కి, సూర్యలోకానికి చేరి, నదీ నదీపతికి సమీపంలో ఉన్న మహా తీరం మీద నివసిస్తారు.
రామేశ్వర ఇతి ఖ్యాతః సర్వకామఫలప్రదః యే తం పశ్యన్తి కామారిం స్నాత్వా సమ్యఙ్ మహోదధౌ
రామేశ్వరుడు అని ప్రసిద్ధి పొందిన ఈ దేవుడు, అన్ని కోరికల ఫలితాలనూ ప్రసాదించేవాడు. మహాసముద్రంలో స్నానం చేసి, ఆ కామారిని దర్శించినవారు,
గన్ధైః పుష్పైస్ తథా ధూపైర్ దీపైర్ నైవేద్యకైర్ వరైః ప్రణిపాతైస్ తథా స్తోత్రైర్ గీతైర్ వాద్యైర్ మనోహరైః
సుగంధాలు, పుష్పాలు, ధూపాలు, దీపాలు, ఉత్తమమైన నైవేద్యాలు, నమస్కారాలు, స్తోత్రాలు, పాటలు, హృదయాన్ని ఆకట్టుకునే వాద్యాలతో పూజిస్తే,
రాజసూయఫలం సమ్యగ్ వాజిమేధఫలం తథా ప్రాప్నువన్తి మహాత్మానః సంసిద్ధిం పరమాం తథా
అటువంటి మహాత్ములు రాజసూయ యాగ ఫలితాన్ని, అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని సంపూర్ణంగా పొందుతారు. అంతేకాక, పరమ సిద్ధిని కూడా సాధిస్తారు.
కామగేన విమానేన కిఙ్కిణీజాలమాలినా ఉపగీయమానా గన్ధర్వైః శివలోకం వ్రజన్తి తే
కోరికలతో ఏర్పడిన, గంటల అలంకరణలతో ముస్తాబైన విమానంలో, గంధర్వులు కీర్తిస్తూ, వారు శివలోకానికి వెళ్ళిపోతారు.
ఆహూతసంప్లవం యావద్ భుక్త్వా భోగాన్ మనోరమాన్ పుణ్యక్షయాద్ ఇహాగత్య చాతుర్వేదా భవన్తి తే
అక్కడ, ప్రళయకాలం వరకు ఆనందదాయకమైన భోగాలు అనుభవించి, పుణ్యం తగ్గిన తర్వాత మళ్లీ భూమికి వచ్చి, నాలుగు వేదాల్లో నిపుణులవుతారు.
శాంకరం యోగమ్ ఆస్థాయ తతో మోక్షం వ్రజన్తి తే యస్ తత్ర సవితుః క్షేత్రే ప్రాణాంస్ త్యజతి మానవః
శంకరుని యోగాన్ని ఆచరించి, ఆ సూర్యక్షేత్రంలో ప్రాణాలు విడిచినవారు మోక్షాన్ని పొందుతారు.
స సూర్యలోకమ్ ఆస్థాయ దేవవన్ మోదతే దివి పునర్ మానుషతాం ప్రాప్య రాజా భవతి ధార్మికః
అతడు సూర్యలోకాన్ని చేరి, దేవతలవలె స్వర్గంలో ఆనందిస్తాడు. తిరిగి మానవ జన్మను పొంది, ధర్మబద్ధమైన రాజుగా అవతరిస్తాడు.
యోగం రవేః సమాసాద్య తతో మోక్షమ్ అవాప్నుయాత్ ఏవం మయా మునిశ్రేష్ఠాః ప్రోక్తం క్షేత్రం సుదుర్లభమ్
సూర్యుని యోగాన్ని సాధించి, తరువాత మోక్షాన్ని పొందవచ్చు. మహర్షులారా! ఇంత అరుదైన క్షేత్రాన్ని నేను వివరించాను.
కోణార్కస్యోదధేస్ తీరే భుక్తిముక్తిఫలప్రదః
కొణార్క వద్ద సముద్రతీరంలో ఉన్న ఈ క్షేత్రం, భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదిస్తుంది.
శ్రుతో ఽస్మాభిః సురశ్రేష్ఠ భవతా యద్ ఉదాహృతమ్ భాస్కరస్య పరం క్షేత్రం భుక్తిముక్తిఫలప్రదమ్
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవైనవాడా! మీరు చెప్పిన భాస్కరుని పరమ క్షేత్రాన్ని, భోగమూ మోక్షమూ ఇచ్చే దానిని మేము వినాము.
న తృప్తిమ్ అధిగచ్ఛామః శృణ్వన్తః సుఖదాం కథామ్ తవ వక్త్రోద్భవాం పుణ్యామ్ ఆదిత్యస్యాఘనాశినీమ్
మీ వచనాల ద్వారా పుణ్యమయమైన, సూర్యుని పాపాలను తొలగించే, ఆనందాన్ని ఇచ్చే ఈ కథను వింటున్నా మేము తృప్తి చెందటం లేదు.
అతః పరం సురశ్రేష్ఠ బ్రూహి నో వదతాం వర దేవపూజాఫలం యచ్ చ యచ్ చ దానఫలం ప్రభో
కాబట్టి దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవా! మాట్లాడేవారిలో ప్రథముడవా! దేవతలను పూజించడానికీ, దానం చేయడానికీ ఎలాంటి ఫలితాలు ఉంటాయో మాకు చెప్పండి ప్రభూ.
ప్రణిపాతే నమస్కారే తథా చైవ ప్రదక్షిణే దీపధూపప్రదానే చ సంమార్జనవిధౌ చ యత్
పాదాభివందనం, నమస్కారం, ప్రదక్షిణ, దీపం, ధూపం సమర్పించడం, ఆలయం శుభ్రపరిచే విధానం—ఇవి చేయడంలో ఉన్న పుణ్యం ఏమిటో చెప్పండి.
ఉపవాసే చ యత్ పుణ్యం యత్ పుణ్యం నక్తభోజనే అర్ఘశ్ చ కీదృశః ప్రోక్తః కుత్ర వా సంప్రదీయతే
ఉపవాసం చేయడంలో, రాత్రిపూట మాత్రమే భోజనం చేయడంలో ఉన్న పుణ్యం ఏమిటి? అర్ఘ్యం ఎలా ఇవ్వాలి? ఎక్కడ సమర్పించాలి? వీటిని వివరించండి.
కథం చ క్రియతే భక్తిః కథం దేవః ప్రసీదతి ఏతత్ సర్వం సురశ్రేష్ఠ శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామహే వయమ్
భక్తిని ఎలా చేయాలి? దేవుడు ఎలా సంతుష్టుడవుతాడు? ఇవన్నీ మేము వినాలనుకుంటున్నాము, దేవతలలో శ్రేష్ఠుడవా!
అర్ఘ్యం పూజాదికం సర్వం భాస్కరస్య ద్విజోత్తమాః భక్తిం శ్రద్ధాం సమాధిం చ కథ్యమానం నిబోధత
భాస్కరునికి అర్ఘ్యం, పూజ మొదలైనవన్నీ, భక్తి, శ్రద్ధ, సమాధి—ఇవి ఎలా చేయాలో, ద్విజులారా, నేను వివరించబోతున్నాను. శ్రద్ధగా వినండి.
మనసా భావనా భక్తిర్ ఇష్టా శ్రద్ధా చ కీర్త్యతే ధ్యానం సమాధిర్ ఇత్య్ ఉక్తం శృణుధ్వం సుసమాహితాః
మనసుతో ధ్యానం చేయడమే భక్తి, శ్రద్ధ కూడా ప్రశంసించబడింది. ధ్యానం అనగా సమాధి. మీరు ఏకాగ్రతతో వినండి.
తత్కథాం శ్రావయేద్ యస్ తు తద్భక్తాన్ పూజయీత వా అగ్నిశుశ్రూషకశ్ చైవ స వై భక్తః సనాతనః
ఆ కథను వినిపించేవాడు, ఆ భక్తులను పూజించేవాడు, అగ్నికి సేవచేసేవాడు—అతడే నిజమైన శాశ్వత భక్తుడు.
తచ్చిత్తస్ తన్మనాశ్ చైవ దేవపూజారతః సదా తత్కర్మకృద్ భవేద్ యస్ తు స వై భక్తః సనాతనః
ఎవరైతే మనసు, హృదయం ఆ పరమాత్మ మీద స్థిరంగా ఉంచి, ఎప్పుడూ దేవతల ఆరాధనలో నిమగ్నంగా, ఆ విధమైన పనులు చేస్తారో, వారు నిజమైన శాశ్వత భక్తులు.
దేవార్థే క్రియమాణాని యః కర్మాణ్య్ అనుమన్యతే కీర్తనాద్ వా పరో విప్రాః స వై భక్తతరో నరః
దేవతల కోసం జరిగే పనులను ఆమోదించే వారు, లేక వారి మహిమలను గొప్పగా కీర్తించే వారు, అటువంటి వారు మనుషుల్లో అత్యంత భక్తిశీలులు, బ్రాహ్మణులారా.
నాభ్యసూయేత తద్భక్తాన్ న నిన్ద్యాచ్ చాన్యదేవతామ్ ఆదిత్యవ్రతచారీ చ స వై భక్తతరో నరః
అలాంటి భక్తులను అసూయపడకూడదు, ఇతర దేవతలను తక్కువగా చూడకూడదు; ఆదిత్యుని వ్రతాన్ని ఆచరించే వారు మనుషుల్లో అత్యంత భక్తులు.
గచ్ఛంస్ తిష్ఠన్ స్వపఞ్ జిఘ్రన్న్ ఉన్మిషన్ నిమిషన్న్ అపి యః స్మరేద్ భాస్కరం నిత్యం స వై భక్తతరో నరః
నడుస్తూ, నిలబడి, నిద్రపోతూ, వాసన పీల్చుతూ, కళ్లను తెరిచి, మూసి ఉన్నా ఎవరైతే ఎప్పుడూ భాస్కరుని స్మరిస్తారో, వారు మనుషుల్లో అత్యంత భక్తులు.
ఏవంవిధా త్వ్ ఇయం భక్తిః సదా కార్యా విజానతా భక్త్యా సమాధినా చైవ స్తవేన మనసా తథా
ఇలాంటి భక్తిని తెలిసినవారు ఎప్పుడూ పాటించాలి; భక్తితో, ఏకాగ్రతతో, మనసుతో స్తోత్రాలు చేస్తూ ఆచరించాలి.
క్రియతే నియమో యస్ తు దానం విప్రాయ దీయతే ప్రతిగృహ్ణన్తి తం దేవా మనుష్యాః పితరస్ తథా
ఎవరైతే నియమాన్ని పాటించి, బ్రాహ్మణుడికి దానం ఇస్తారో, అటువారిని దేవతలు, మనుషులు, పితృదేవతలు అందరూ స్వీకరిస్తారు.