తతః స్వర్గశ్ చ మోక్షశ్ చ మధ్యమం తచ్ చ గమ్యతే న ఖల్వ్ అన్యత్ర మర్త్యానాం భూమౌ కర్మ విధీయతే
అందువల్ల, ఈ మధ్యభూమిలోనే స్వర్గం, మోక్షం లభిస్తాయి; మరెక్కడా భూమిపై మానవులకు కర్మలు విధించబడవు.
తస్మాద్ విస్తరతో బ్రహ్మన్న్ అస్మాకం భారతం వద యది తే ఽస్తి దయాస్మాసు యథావస్థితిర్ ఏవ చ
కాబట్టి, బ్రహ్మా! మాకు దయ ఉంటే, మా భారతదేశాన్ని యథావస్తువుగా, విస్తృతంగా వివరించండి.
తస్మాద్ వర్షమ్ ఇదం నాథ యే వాస్మిన్ వర్షపర్వతాః భేదాశ్ చ తస్య వర్షస్య బ్రూహి సర్వాన్ అశేషతః
కాబట్టి, ప్రభూ! ఈ దేశాన్ని, ఇందులో ఉన్న పర్వతశ్రేణులను, ఈ ప్రాంతంలోని అన్ని విభాగాలను పూర్తిగా చెప్పండి.
శృణుధ్వం భారతం వర్షం నవభేదేన భో ద్విజాః సముద్రాన్తరితా జ్ఞేయాస్ తే సమాశ్ చ పరస్పరమ్
ఇప్పుడు వినండి, ద్విజులారా! సముద్రాలతో విడిపోయిన, పరస్పరం కలిసిన తొమ్మిది భాగాలుగా భారతదేశం ఉంది.
ఇన్ద్రద్వీపః కశేరుశ్ చ తామ్రవర్ణో గభస్తిమాన్ నాగద్వీపస్ తథా సౌమ్యో గాన్ధర్వో వారుణస్ తథా
ఇంద్రద్వీపం, కశేరు, తామ్రవర్ణం, గభస్తిమాన్, నాగద్వీపం, సౌమ్య, గాంధర్వ, వారుణ—ఇవి పేర్లు.
అయం తు నవమస్ తేషాం ద్వీపః సాగరసంవృతః యోజనానాం సహస్రం వై ద్వీపో ఽయం దక్షిణోత్తరః
ఇవాటిలో తొమ్మిదవది సముద్రంతో చుట్టబడి ఉంది; ఇది దక్షిణం నుండి ఉత్తరం వరకు వెయ్యి యోజనల పొడవు కలిగిన ద్వీపం.
పూర్వే కిరాతా యస్యాసన్ పశ్చిమే యవనాస్ తథా బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యాః శూద్రాశ్ చాన్తే స్థితా ద్విజాః
దాని తూర్పున కిరాతులు, పడమర వైపు యవనులు; చివరల్లో బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు నివసిస్తున్నారు, ద్విజులారా.
ఇజ్యాయుద్ధవణిజ్యాద్యైః కర్మభిః కృతపావనాః తేషాం సంవ్యవహారశ్ చ ఏభిః కర్మభిర్ ఇష్యతే
పూజ, యుద్ధం, వ్యాపారం వంటి కర్మల ద్వారా వారు పవిత్రులవుతారు; వారి పరస్పర వ్యవహారాలు కూడా ఈ కర్మల ద్వారానే జరుగుతాయి.
స్వర్గాపవర్గహేతుశ్ చ పుణ్యం పాపం చ వై తథా మహేన్ద్రో మలయః సహ్యః శుక్తిమాన్ ఋక్షపర్వతః
పుణ్యంతో స్వర్గం, మోక్షం లభిస్తాయి; పాపంతో కూడా ఫలితాలు వస్తాయి. మహేంద్ర, మలయ, సహ్య, శుక్తిమాన్, ఋక్షపర్వతాలు ఉన్నాయి.
విన్ధ్యశ్ చ పారియాత్రశ్ చ సప్తైవాత్ర కులాచలాః తేషాం సహస్రశశ్ చాన్యే భూధరా యే సమీపగాః
వింద్య, పారియాత్ర—ఇవి కలిపి ఏడుగురు ప్రధాన పర్వతాలు. వీటి దగ్గర వేలాది ఇతర పర్వతాలు ఉన్నాయి.
విస్తారోచ్ఛ్రయిణో రమ్యా విపులాశ్ చిత్రసానవః కోలాహలః స వైభ్రాజో మన్దరో దర్దలాచలః
విస్తారంగా, ఎత్తుగా, అందంగా, విస్తృతంగా, వివిధ శిఖరాలతో: కొలాహల, వైభ్రాజ, మందర, దర్దలాచల.
వాతంధయో వైద్యుతశ్ చ మైనాకః సురసస్ తథా తుఙ్గప్రస్థో నాగగిరిర్ గోధనః పాణ్డరాచలః
వాతంధయ, వైద్యుత, మైనాక, సురస, తుంగప్రస్థ, నాగగిరి, గోధన, పాండరాచల.
పుష్పగిరిర్ వైజయన్తో రైవతో ఽర్బుద ఏవ చ ఋష్యమూకః స గోమన్థః కృతశైలః కృతాచలః
పుష్పగిరి, వైజయంత, రైవత, అర్భుద, ఋష్యమూక, గోమంత, కృతశైల, కృతాచల.
శ్రీపార్వతశ్ చకోరశ్ చ శతశో ఽన్యే చ పర్వతాః తైర్ విమిశ్రా జనపదా మ్లేచ్ఛాద్యాశ్ చైవ భాగశః
శ్రీపర్వతం, చకోర, ఇంకా వందలాది ఇతర పర్వతాలు; వాటిలో వివిధ జాతులు, మ్లేచ్ఛాదులు భాగాలుగా కలిసివుంటారు.
తైః పీయన్తే సరిచ్ఛ్రేష్ఠాస్ తా బుధ్యధ్వం ద్విజోత్తమాః గఙ్గా సరస్వతీ సిన్ధుశ్ చన్ద్రభాగా తథాపరా
ఈ పర్వతాల ద్వారా గొప్ప నదులు ప్రవహిస్తాయి—వాటిని తెలుసుకోండి, ఉత్తమ ద్విజులారా: గంగా, సరస్వతి, సింధు, మరోటి చంద్రభాగ.
యమునా శతద్రుర్ విపాశా వితస్తైరావతీ కుహూః గోమతీ ధూతపాపా చ బాహుదా చ దృషద్వతీ
యమునా, శతద్రూ, విపాశా, విటస్తా, ఇరావతి, కుహూ, గోమతి, ధూతపాపా, బాహుదా, దృషద్వతి.
విపాశా దేవికా చక్షుర్ నిష్ఠీవా గణ్డకీ తథా కౌశికీ చాపగా చైవ హిమవత్పాదనిఃసృతాః
విపాశా, దేవికా, చక్షుః, నిష్ఠీవా, గండకి, కౌశికీ, ఆపగా—ఇవి అన్నీ హిమవంతు పాదాల నుంచి ఉద్భవించాయి.
దేవస్మృతిర్ దేవవతీ వాతఘ్నీ సిన్ధుర్ ఏవ చ వేణ్యా తు చన్దనా చైవ సదానీరా మహీ తథా
దేవస్మృతి, దేవవతి, వాతఘ్ని, సింధు, వేణ్యా, చందన, సదానీరా, మహీ కూడా ఉన్నాయి.
చర్మణ్వతీ వృషీ చైవ విదిశా వేదవత్య్ అపి సిప్రా హ్య్ అవన్తీ చ తథా పారియాత్రానుగాః స్మృతాః
చర్మణ్వతీ, వృషీ, విదిశా, వేదవతీ, శిప్రా, అవంతీ, అలాగే పారియాత్ర పర్వతాల వెంట ప్రవహించే నదులు ప్రసిద్ధిగా గుర్తించబడ్డాయి.
శోణా మహానదీ చైవ నర్మదా సురథా క్రియా మన్దాకినీ దశార్ణా చ చిత్రకూటా తథాపరా
శోణా, మహానదీ, నర్మదా, సురథా, క్రియా, మందాకినీ, దశార్ణా, చిత్రకూటా అనే ఇతర నదులు కూడా ఉన్నాయి.
చిత్రోత్పలా వేత్రవతీ కరమోదా పిశాచికా తథాన్యాతిలఘుశ్రోణీ విపాప్మా శైవలా నదీ
చిత్రోత్పలా, వేత్రవతీ, కరమోదా, పిశాచికా, అన్యాతిలఘుశ్రోణీ, విపాప్మా, శైవలా అనే నదులు కూడా ప్రసిద్ధి పొందినవి.
సధేరుజా శక్తిమతీ శకునీ త్రిదివా క్రముః ఋక్షపాదప్రసూతా వై తథాన్యా వేగవాహినీ
సధేరుజా, శక్తిమతీ, శకునీ, త్రిదివా, క్రముః, ఋక్షపాదాల వేరుల నుంచి పుట్టిన నదులు, అలాగే మరికొన్ని వేగంగా ప్రవహించే నదులు కూడా ఉన్నాయి.
సిప్రా పయోష్ణీ నిర్విన్ధ్యా తాపీ చైవ సరిద్వరా వేణా వైతరణీ చైవ సినీవాలీ కుముద్వతీ
శిప్రా, పయోష్ణీ, నిర్వింధ్యా, తాపీ, వేణా, వైతరణీ, సినీవాళీ, కుముదవతీ అనే పవిత్రమైన నదులు ప్రసిద్ధి గాంచినవి.
తోయా చైవ మహాగౌరీ దుర్గా చాన్తఃశిలా తథా విన్ధ్యపాదప్రసూతాస్ తా నద్యః పుణ్యజలాః శుభాః
తోయా, మహాగౌరీ, దుర్గా, అంతఃశిలా, అలాగే వింధ్య పర్వతాల వేరుల నుంచి పుట్టిన పవిత్రమైన, మంగళకరమైన నీటివున్న నదులు కూడా ఉన్నాయి.
గోదావరీ భీమరథీ కృష్ణవేణా తథాపగా తుఙ్గభద్రా సుప్రయోగా తథాన్యా పాపనాశినీ
గోదావరీ, భీమరథీ, కృష్ణవేణా, తుంగభద్రా, సుప్రయోగా, అలాగే పాపనాశినీతో పాటు మరికొన్ని నదులు ప్రసిద్ధి పొందినవి.
సహ్యపాదవినిష్క్రాన్తా ఇత్య్ ఏతాః సరితాం వరాః కృతమాలా తామ్రపర్ణీ పుష్యజా ప్రత్యలావతీ
సహ్య పర్వతాల అడుగునుంచి ఉద్భవించిన నదులు, వాటిలో కృతమాలా, తామ్రపర్ణీ, పుష్యజా, ప్రత్యలావతీ వంటి నదులు అత్యుత్తమమైనవిగా చెప్పబడ్డాయి.
మలయాద్రిసముద్భూతాః పుణ్యాః శీతజలాస్ త్వ్ ఇమాః పితృసోమర్షికుల్యా చ వఞ్జులా త్రిదివా చ యా
మలయాద్రి పర్వతాల నుంచి పుట్టిన పవిత్రమైన, చల్లని నీరు కలిగిన నదులు ఇవే: పితృసోమర్షికుల్యా, వంజులా, త్రిదివా.
లాఙ్గులినీ వంశకరా మహేన్ద్రప్రభవాః స్మృతాః సువికాలా కుమారీ చ మనూగా మన్దగామినీ
లాంగులినీ, వంశకరా, మహేంద్ర పర్వతం నుంచి పుట్టినవి, సువికాలా, కుమారీ, మనూగా, మందగామినీ అనే నదులు ప్రసిద్ధిగా గుర్తించబడ్డాయి.
క్షయాపలాసినీ చైవ శుక్తిమత్ప్రభవాః స్మృతాః సర్వాః పుణ్యాః సరస్వత్యః సర్వా గఙ్గాః సముద్రగాః
క్షయాపలాసినీ, శుక్తిమత్పర్వతం నుంచి పుట్టినవి, ఇవన్నీ పవిత్రమైన సరస్వతులు, సముద్రానికి చేరే గంగలు అని చెప్పబడ్డాయి.
విశ్వస్య మాతరః సర్వాః సర్వాః పాపహరాః స్మృతాః అన్యాః సహస్రశః ప్రోక్తాః క్షుద్రనద్యో ద్విజోత్తమాః
ఇవన్నీ జగత్తుకు తల్లులుగా, పాపాలను తొలగించేవిగా ప్రసిద్ధి గాంచినవి. ఇంకా అనేక చిన్న నదులు కూడా చెప్పబడ్డాయి, ద్విజశ్రేష్ఠులారా.