శృణుధ్వం మునయః సర్వే యద్ వో వక్ష్యామి సాంప్రతమ్ పురాణం వేదసంబద్ధం భుక్తిముక్తిప్రదం శుభమ్
మహర్షులారా! ఇప్పుడు నేను మీకు చెప్పబోయేది విందండి. ఇది పురాతనమైనది, వేదాలతో సంబంధమున్నది, భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదించేది, శుభమైనది.
పృథివ్యాం భారతం వర్షం కర్మభూమిర్ ఉదాహృతా కర్మణః ఫలభూమిశ్ చ స్వర్గం చ నరకం తథా
ఈ భూమిపై భారతవర్షం కర్మభూమిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ చేసిన పనులకు ఫలితాలు లభిస్తాయి. అలాగే అక్కడే స్వర్గం, నరకం కూడా ఉన్నాయి.
తస్మిన్ వర్షే నరః పాపం కృత్వా ధర్మం చ భో ద్విజాః అవశ్యం ఫలమ్ ఆప్నోతి అశుభస్య శుభస్య చ
ఆ భారతదేశంలో, ద్విజులారా, మనిషి పాపమైనా, పుణ్యమైనా చేసిన పనికి తప్పకుండా ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
బ్రాహ్మణాద్యాః స్వకం కర్మ కృత్వా సమ్యక్ సుసంయతాః ప్రాప్నువన్తి పరాం సిద్ధిం తస్మిన్ వర్షే న సంశయః
బ్రాహ్మణులు మొదలైన వారు తమ తమ కర్తవ్యాలను నియమంగా నిర్వర్తిస్తే, ఆ దేశంలో వారు అత్యున్నత సిద్ధిని పొందుతారు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ధర్మం చార్థం చ కామం చ మోక్షం చ ద్విజసత్తమాః ప్రాప్నోతి పురుషః సర్వం తస్మిన్ వర్షే సుసంయతః
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! ఆ దేశంలో నియమంగా ఉండే మనిషి ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం అనే నాలుగు పురుషార్థాలను సంపూర్ణంగా పొందగలడు.
ఇన్ద్రాద్యాశ్ చ సురాః సర్వే తస్మిన్ వర్షే ద్విజోత్తమాః కృత్వా సుశోభనం కర్మ దేవత్వం ప్రతిపేదిరే
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు కూడా ఆ దేశంలో మంచి పనులు చేసి, దేవతల స్థితిని పొందారు.
అన్యే ఽపి లేభిరే మోక్షం పురుషాః సంయతేన్ద్రియాః తస్మిన్ వర్షే బుధాః శాన్తా వీతరాగా విమత్సరాః
ఇంకా, బుద్ధిమంతులు, శాంతంగా, రాగద్వేషాలు లేకుండా, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకొని, ఆ దేశంలో మోక్షాన్ని పొందారు.
యే చాపి స్వర్గే తిష్ఠన్తి విమానేన గతజ్వరాః తే ఽపి కృత్వా శుభం కర్మ తస్మిన్ వర్షే దివం గతాః
స్వర్గంలో విమానాలలో విహరిస్తూ, దుఃఖం లేకుండా ఉండే వారు కూడా, ఆ దేశంలో పుణ్యకార్యాలు చేసి స్వర్గాన్ని పొందారు.
నివాసం భారతే వర్ష ఆకాఙ్క్షన్తి సదా సురాః స్వర్గాపవర్గఫలదే తత్ పశ్యామః కదా వయమ్
భారతదేశంలో నివసించాలనే కోరిక దేవతలకు ఎప్పుడూ ఉంటుంది. అది స్వర్గమూ మోక్షమూ ప్రసాదించే దేశం. 'మనం ఎప్పుడు దాన్ని చూడగలము?' అని వారు ఆశపడుతుంటారు.
యద్ ఏతద్ భవతా ప్రోక్తం కర్మ నాన్యత్ర పుణ్యదమ్ పాపాయ వా సురశ్రేష్ఠ వర్జయిత్వా చ భారతమ్
దేవతాశ్రేష్ఠుడా! మీరు చెప్పిన పనులకు పుణ్యమూ పాపమూ భారతదేశాన్ని తప్ప మరెక్కడా లభించవు.
తతః స్వర్గశ్ చ మోక్షశ్ చ మధ్యమం తచ్ చ గమ్యతే న ఖల్వ్ అన్యత్ర మర్త్యానాం భూమౌ కర్మ విధీయతే
అందువల్ల, ఈ మధ్యభూమిలోనే స్వర్గం, మోక్షం లభిస్తాయి; మరెక్కడా భూమిపై మానవులకు కర్మలు విధించబడవు.
తస్మాద్ విస్తరతో బ్రహ్మన్న్ అస్మాకం భారతం వద యది తే ఽస్తి దయాస్మాసు యథావస్థితిర్ ఏవ చ
కాబట్టి, బ్రహ్మా! మాకు దయ ఉంటే, మా భారతదేశాన్ని యథావస్తువుగా, విస్తృతంగా వివరించండి.
తస్మాద్ వర్షమ్ ఇదం నాథ యే వాస్మిన్ వర్షపర్వతాః భేదాశ్ చ తస్య వర్షస్య బ్రూహి సర్వాన్ అశేషతః
కాబట్టి, ప్రభూ! ఈ దేశాన్ని, ఇందులో ఉన్న పర్వతశ్రేణులను, ఈ ప్రాంతంలోని అన్ని విభాగాలను పూర్తిగా చెప్పండి.
శృణుధ్వం భారతం వర్షం నవభేదేన భో ద్విజాః సముద్రాన్తరితా జ్ఞేయాస్ తే సమాశ్ చ పరస్పరమ్
ఇప్పుడు వినండి, ద్విజులారా! సముద్రాలతో విడిపోయిన, పరస్పరం కలిసిన తొమ్మిది భాగాలుగా భారతదేశం ఉంది.
ఇన్ద్రద్వీపః కశేరుశ్ చ తామ్రవర్ణో గభస్తిమాన్ నాగద్వీపస్ తథా సౌమ్యో గాన్ధర్వో వారుణస్ తథా
ఇంద్రద్వీపం, కశేరు, తామ్రవర్ణం, గభస్తిమాన్, నాగద్వీపం, సౌమ్య, గాంధర్వ, వారుణ—ఇవి పేర్లు.
అయం తు నవమస్ తేషాం ద్వీపః సాగరసంవృతః యోజనానాం సహస్రం వై ద్వీపో ఽయం దక్షిణోత్తరః
ఇవాటిలో తొమ్మిదవది సముద్రంతో చుట్టబడి ఉంది; ఇది దక్షిణం నుండి ఉత్తరం వరకు వెయ్యి యోజనల పొడవు కలిగిన ద్వీపం.
పూర్వే కిరాతా యస్యాసన్ పశ్చిమే యవనాస్ తథా బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యాః శూద్రాశ్ చాన్తే స్థితా ద్విజాః
దాని తూర్పున కిరాతులు, పడమర వైపు యవనులు; చివరల్లో బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు నివసిస్తున్నారు, ద్విజులారా.
ఇజ్యాయుద్ధవణిజ్యాద్యైః కర్మభిః కృతపావనాః తేషాం సంవ్యవహారశ్ చ ఏభిః కర్మభిర్ ఇష్యతే
పూజ, యుద్ధం, వ్యాపారం వంటి కర్మల ద్వారా వారు పవిత్రులవుతారు; వారి పరస్పర వ్యవహారాలు కూడా ఈ కర్మల ద్వారానే జరుగుతాయి.
స్వర్గాపవర్గహేతుశ్ చ పుణ్యం పాపం చ వై తథా మహేన్ద్రో మలయః సహ్యః శుక్తిమాన్ ఋక్షపర్వతః
పుణ్యంతో స్వర్గం, మోక్షం లభిస్తాయి; పాపంతో కూడా ఫలితాలు వస్తాయి. మహేంద్ర, మలయ, సహ్య, శుక్తిమాన్, ఋక్షపర్వతాలు ఉన్నాయి.
విన్ధ్యశ్ చ పారియాత్రశ్ చ సప్తైవాత్ర కులాచలాః తేషాం సహస్రశశ్ చాన్యే భూధరా యే సమీపగాః
వింద్య, పారియాత్ర—ఇవి కలిపి ఏడుగురు ప్రధాన పర్వతాలు. వీటి దగ్గర వేలాది ఇతర పర్వతాలు ఉన్నాయి.
విస్తారోచ్ఛ్రయిణో రమ్యా విపులాశ్ చిత్రసానవః కోలాహలః స వైభ్రాజో మన్దరో దర్దలాచలః
విస్తారంగా, ఎత్తుగా, అందంగా, విస్తృతంగా, వివిధ శిఖరాలతో: కొలాహల, వైభ్రాజ, మందర, దర్దలాచల.
వాతంధయో వైద్యుతశ్ చ మైనాకః సురసస్ తథా తుఙ్గప్రస్థో నాగగిరిర్ గోధనః పాణ్డరాచలః
వాతంధయ, వైద్యుత, మైనాక, సురస, తుంగప్రస్థ, నాగగిరి, గోధన, పాండరాచల.
పుష్పగిరిర్ వైజయన్తో రైవతో ఽర్బుద ఏవ చ ఋష్యమూకః స గోమన్థః కృతశైలః కృతాచలః
పుష్పగిరి, వైజయంత, రైవత, అర్భుద, ఋష్యమూక, గోమంత, కృతశైల, కృతాచల.
శ్రీపార్వతశ్ చకోరశ్ చ శతశో ఽన్యే చ పర్వతాః తైర్ విమిశ్రా జనపదా మ్లేచ్ఛాద్యాశ్ చైవ భాగశః
శ్రీపర్వతం, చకోర, ఇంకా వందలాది ఇతర పర్వతాలు; వాటిలో వివిధ జాతులు, మ్లేచ్ఛాదులు భాగాలుగా కలిసివుంటారు.
తైః పీయన్తే సరిచ్ఛ్రేష్ఠాస్ తా బుధ్యధ్వం ద్విజోత్తమాః గఙ్గా సరస్వతీ సిన్ధుశ్ చన్ద్రభాగా తథాపరా
ఈ పర్వతాల ద్వారా గొప్ప నదులు ప్రవహిస్తాయి—వాటిని తెలుసుకోండి, ఉత్తమ ద్విజులారా: గంగా, సరస్వతి, సింధు, మరోటి చంద్రభాగ.
యమునా శతద్రుర్ విపాశా వితస్తైరావతీ కుహూః గోమతీ ధూతపాపా చ బాహుదా చ దృషద్వతీ
యమునా, శతద్రూ, విపాశా, విటస్తా, ఇరావతి, కుహూ, గోమతి, ధూతపాపా, బాహుదా, దృషద్వతి.
విపాశా దేవికా చక్షుర్ నిష్ఠీవా గణ్డకీ తథా కౌశికీ చాపగా చైవ హిమవత్పాదనిఃసృతాః
విపాశా, దేవికా, చక్షుః, నిష్ఠీవా, గండకి, కౌశికీ, ఆపగా—ఇవి అన్నీ హిమవంతు పాదాల నుంచి ఉద్భవించాయి.
దేవస్మృతిర్ దేవవతీ వాతఘ్నీ సిన్ధుర్ ఏవ చ వేణ్యా తు చన్దనా చైవ సదానీరా మహీ తథా
దేవస్మృతి, దేవవతి, వాతఘ్ని, సింధు, వేణ్యా, చందన, సదానీరా, మహీ కూడా ఉన్నాయి.
చర్మణ్వతీ వృషీ చైవ విదిశా వేదవత్య్ అపి సిప్రా హ్య్ అవన్తీ చ తథా పారియాత్రానుగాః స్మృతాః
చర్మణ్వతీ, వృషీ, విదిశా, వేదవతీ, శిప్రా, అవంతీ, అలాగే పారియాత్ర పర్వతాల వెంట ప్రవహించే నదులు ప్రసిద్ధిగా గుర్తించబడ్డాయి.
శోణా మహానదీ చైవ నర్మదా సురథా క్రియా మన్దాకినీ దశార్ణా చ చిత్రకూటా తథాపరా
శోణా, మహానదీ, నర్మదా, సురథా, క్రియా, మందాకినీ, దశార్ణా, చిత్రకూటా అనే ఇతర నదులు కూడా ఉన్నాయి.