మేరుపృష్ఠే తు విస్తీర్ణే నానారత్నవిభూషితే నానాద్రుమలతాకీర్ణే నానాపుష్పోపశోభితే
వివిధ రత్నాలతో అలంకరించబడిన, ఎన్నో చెట్లు, వల్లులతో నిండిన, ఎన్నో పుష్పాలతో అలంకరించబడిన విశాలమైన మెరుపర్వత శిఖరంపై,
నానాపక్షిరుతే రమ్యే నానాప్రసవనాకులే నానాసత్త్వసమాకీర్ణే నానాశ్చర్యసమన్వితే
వివిధ పక్షుల స్వరాలతో మధురంగా, ఎన్నో పువ్వులతో నిండిన, అనేక జంతువులతో కిక్కిరిసిన, అనేక అద్భుతాలతో అలంకరించబడిన ఆ ప్రదేశం ఎంతో అందంగా ఉంది.
నానావర్ణశిలాకీర్ణే నానాధాతువిభూషితే నానామునిజనాకీర్ణే నానాశ్రమసమన్వితే
అనేక రంగుల రాళ్లతో అలంకరించబడిన, విభిన్న లోహాలతో మెరిసే, వివిధ మునుల సమూహంతో నిండిన, అనేక ఆశ్రమాలతో కూడిన ఆ ప్రదేశం ఎంతో అందంగా కనిపించింది.
తత్రాసీనం జగన్నాథం జగద్యోనిం చతుర్ముఖమ్ జగత్పతిం జగద్వన్ద్యం జగదాధారమ్ ఈశ్వరమ్
అక్కడ నాలుగు ముఖాలుతో ఉన్న జగన్నాథుడు, జగత్తుకు మూలమైనవాడు, సమస్త లోకాలకు అధిపతి, అందరికి ఆరాధ్యుడు, జగత్తుకు ఆధారమైన పరమేశ్వరుడు కూర్చొని ఉన్నాడు.
దేవదానవగన్ధర్వైర్ యక్షవిద్యాధరోరగైః మునిసిద్ధాప్సరోభిశ్ చ వృతమ్ అన్యైర్ దివాలయైః
ఆయన చుట్టూ దేవతలు, దానవులు, గంధర్వులు, యక్షులు, విద్యాధరులు, నాగులు, మునులు, సిద్ధులు, అప్సరసలు మరియు ఇతర స్వర్గవాసులు కూడి ఉన్నారు.
కేచిత్ స్తువన్తి తం దేవం కేచిద్ గాయన్తి చాగ్రతః కేచిద్ వాద్యాని వాద్యన్తే కేచిన్ నృత్యన్తి చాపరే
కొంతమంది ఆ దేవుని స్తుతిస్తూ, మరికొంతమంది ఆయన ముందు పాటలు పాడుతూ, ఇంకొందరు వాద్యాలు వాయిస్తూ, ఇంకొందరు నృత్యం చేస్తూ ఆనందించారు.
ఏవం ప్రముదితే కాలే సర్వభూతసమాగమే నానాకుసుమగన్ధాఢ్యే దక్షిణానిలసేవితే
అలా అందరూ ఆనందంగా కూడిన సమయంలో, దక్షిణ గాలి అనేక పువ్వుల సువాసనను తీసుకొచ్చింది.
భృగ్వాద్యాస్ తం తదా దేవం ప్రణిపత్య పితామహమ్ ఇమమ్ అర్థమ్ ఋషివరాః పప్రచ్ఛుః పితరం ద్విజాః
అప్పుడు భృగువు మొదలైన మహర్షులు ఆ దేవుడైన పితామహుని పాదాలకు నమస్కరించి, తమ తండ్రిని గౌరవంగా ఇలా అడిగారు.
భగవఞ్ శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామః కర్మభూమిం మహీతలే వక్తుమ్ అర్హసి దేవేశ మోక్షక్షేత్రం చ దుర్లభమ్
ప్రభూ! భూమిపై ఉన్న కర్మభూమి గురించి, అలాగే అపురూపమైన మోక్షక్షేత్రం గురించి వినాలని మేము కోరుతున్నాము. దేవతాధిపతిగా మీరు దయచేసి వివరించండి.
తేషాం వచనమ్ ఆకర్ణ్య ప్రాహ బ్రహ్మా సురేశ్వరః పప్రచ్ఛుస్ తే యథా ప్రశ్నం తత్ సర్వం మునిసత్తమాః
వారి మాటలు విని, దేవతల అధిపతి అయిన బ్రహ్మా సమాధానమిచ్చాడు. ఆ మహర్షులు ప్రశ్నించాల్సినదాన్ని సరిగ్గా అడిగారు.
శృణుధ్వం మునయః సర్వే యద్ వో వక్ష్యామి సాంప్రతమ్ పురాణం వేదసంబద్ధం భుక్తిముక్తిప్రదం శుభమ్
మహర్షులారా! ఇప్పుడు నేను మీకు చెప్పబోయేది విందండి. ఇది పురాతనమైనది, వేదాలతో సంబంధమున్నది, భోగమూ మోక్షమూ ప్రసాదించేది, శుభమైనది.
పృథివ్యాం భారతం వర్షం కర్మభూమిర్ ఉదాహృతా కర్మణః ఫలభూమిశ్ చ స్వర్గం చ నరకం తథా
ఈ భూమిపై భారతవర్షం కర్మభూమిగా ప్రసిద్ధి చెందింది. అక్కడ చేసిన పనులకు ఫలితాలు లభిస్తాయి. అలాగే అక్కడే స్వర్గం, నరకం కూడా ఉన్నాయి.
తస్మిన్ వర్షే నరః పాపం కృత్వా ధర్మం చ భో ద్విజాః అవశ్యం ఫలమ్ ఆప్నోతి అశుభస్య శుభస్య చ
ఆ భారతదేశంలో, ద్విజులారా, మనిషి పాపమైనా, పుణ్యమైనా చేసిన పనికి తప్పకుండా ఫలితాన్ని పొందుతాడు.
బ్రాహ్మణాద్యాః స్వకం కర్మ కృత్వా సమ్యక్ సుసంయతాః ప్రాప్నువన్తి పరాం సిద్ధిం తస్మిన్ వర్షే న సంశయః
బ్రాహ్మణులు మొదలైన వారు తమ తమ కర్తవ్యాలను నియమంగా నిర్వర్తిస్తే, ఆ దేశంలో వారు అత్యున్నత సిద్ధిని పొందుతారు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ధర్మం చార్థం చ కామం చ మోక్షం చ ద్విజసత్తమాః ప్రాప్నోతి పురుషః సర్వం తస్మిన్ వర్షే సుసంయతః
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! ఆ దేశంలో నియమంగా ఉండే మనిషి ధర్మం, అర్థం, కామం, మోక్షం అనే నాలుగు పురుషార్థాలను సంపూర్ణంగా పొందగలడు.
ఇన్ద్రాద్యాశ్ చ సురాః సర్వే తస్మిన్ వర్షే ద్విజోత్తమాః కృత్వా సుశోభనం కర్మ దేవత్వం ప్రతిపేదిరే
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! ఇంద్రుడు మొదలైన దేవతలు కూడా ఆ దేశంలో మంచి పనులు చేసి, దేవతల స్థితిని పొందారు.
అన్యే ఽపి లేభిరే మోక్షం పురుషాః సంయతేన్ద్రియాః తస్మిన్ వర్షే బుధాః శాన్తా వీతరాగా విమత్సరాః
ఇంకా, బుద్ధిమంతులు, శాంతంగా, రాగద్వేషాలు లేకుండా, ఇంద్రియాలను నియంత్రించుకొని, ఆ దేశంలో మోక్షాన్ని పొందారు.
యే చాపి స్వర్గే తిష్ఠన్తి విమానేన గతజ్వరాః తే ఽపి కృత్వా శుభం కర్మ తస్మిన్ వర్షే దివం గతాః
స్వర్గంలో విమానాలలో విహరిస్తూ, దుఃఖం లేకుండా ఉండే వారు కూడా, ఆ దేశంలో పుణ్యకార్యాలు చేసి స్వర్గాన్ని పొందారు.
నివాసం భారతే వర్ష ఆకాఙ్క్షన్తి సదా సురాః స్వర్గాపవర్గఫలదే తత్ పశ్యామః కదా వయమ్
భారతదేశంలో నివసించాలనే కోరిక దేవతలకు ఎప్పుడూ ఉంటుంది. అది స్వర్గమూ మోక్షమూ ప్రసాదించే దేశం. 'మనం ఎప్పుడు దాన్ని చూడగలము?' అని వారు ఆశపడుతుంటారు.
యద్ ఏతద్ భవతా ప్రోక్తం కర్మ నాన్యత్ర పుణ్యదమ్ పాపాయ వా సురశ్రేష్ఠ వర్జయిత్వా చ భారతమ్
దేవతాశ్రేష్ఠుడా! మీరు చెప్పిన పనులకు పుణ్యమూ పాపమూ భారతదేశాన్ని తప్ప మరెక్కడా లభించవు.
తతః స్వర్గశ్ చ మోక్షశ్ చ మధ్యమం తచ్ చ గమ్యతే న ఖల్వ్ అన్యత్ర మర్త్యానాం భూమౌ కర్మ విధీయతే
అందువల్ల, ఈ మధ్యభూమిలోనే స్వర్గం, మోక్షం లభిస్తాయి; మరెక్కడా భూమిపై మానవులకు కర్మలు విధించబడవు.
తస్మాద్ విస్తరతో బ్రహ్మన్న్ అస్మాకం భారతం వద యది తే ఽస్తి దయాస్మాసు యథావస్థితిర్ ఏవ చ
కాబట్టి, బ్రహ్మా! మాకు దయ ఉంటే, మా భారతదేశాన్ని యథావస్తువుగా, విస్తృతంగా వివరించండి.
తస్మాద్ వర్షమ్ ఇదం నాథ యే వాస్మిన్ వర్షపర్వతాః భేదాశ్ చ తస్య వర్షస్య బ్రూహి సర్వాన్ అశేషతః
కాబట్టి, ప్రభూ! ఈ దేశాన్ని, ఇందులో ఉన్న పర్వతశ్రేణులను, ఈ ప్రాంతంలోని అన్ని విభాగాలను పూర్తిగా చెప్పండి.
శృణుధ్వం భారతం వర్షం నవభేదేన భో ద్విజాః సముద్రాన్తరితా జ్ఞేయాస్ తే సమాశ్ చ పరస్పరమ్
ఇప్పుడు వినండి, ద్విజులారా! సముద్రాలతో విడిపోయిన, పరస్పరం కలిసిన తొమ్మిది భాగాలుగా భారతదేశం ఉంది.
ఇన్ద్రద్వీపః కశేరుశ్ చ తామ్రవర్ణో గభస్తిమాన్ నాగద్వీపస్ తథా సౌమ్యో గాన్ధర్వో వారుణస్ తథా
ఇంద్రద్వీపం, కశేరు, తామ్రవర్ణం, గభస్తిమాన్, నాగద్వీపం, సౌమ్య, గాంధర్వ, వారుణ—ఇవి పేర్లు.
అయం తు నవమస్ తేషాం ద్వీపః సాగరసంవృతః యోజనానాం సహస్రం వై ద్వీపో ఽయం దక్షిణోత్తరః
ఇవాటిలో తొమ్మిదవది సముద్రంతో చుట్టబడి ఉంది; ఇది దక్షిణం నుండి ఉత్తరం వరకు వెయ్యి యోజనల పొడవు కలిగిన ద్వీపం.
పూర్వే కిరాతా యస్యాసన్ పశ్చిమే యవనాస్ తథా బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యాః శూద్రాశ్ చాన్తే స్థితా ద్విజాః
దాని తూర్పున కిరాతులు, పడమర వైపు యవనులు; చివరల్లో బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు నివసిస్తున్నారు, ద్విజులారా.
ఇజ్యాయుద్ధవణిజ్యాద్యైః కర్మభిః కృతపావనాః తేషాం సంవ్యవహారశ్ చ ఏభిః కర్మభిర్ ఇష్యతే
పూజ, యుద్ధం, వ్యాపారం వంటి కర్మల ద్వారా వారు పవిత్రులవుతారు; వారి పరస్పర వ్యవహారాలు కూడా ఈ కర్మల ద్వారానే జరుగుతాయి.
స్వర్గాపవర్గహేతుశ్ చ పుణ్యం పాపం చ వై తథా మహేన్ద్రో మలయః సహ్యః శుక్తిమాన్ ఋక్షపర్వతః
పుణ్యంతో స్వర్గం, మోక్షం లభిస్తాయి; పాపంతో కూడా ఫలితాలు వస్తాయి. మహేంద్ర, మలయ, సహ్య, శుక్తిమాన్, ఋక్షపర్వతాలు ఉన్నాయి.
విన్ధ్యశ్ చ పారియాత్రశ్ చ సప్తైవాత్ర కులాచలాః తేషాం సహస్రశశ్ చాన్యే భూధరా యే సమీపగాః
వింద్య, పారియాత్ర—ఇవి కలిపి ఏడుగురు ప్రధాన పర్వతాలు. వీటి దగ్గర వేలాది ఇతర పర్వతాలు ఉన్నాయి.