స్నానం కరోతి యో మర్త్యః సోపవాసో జితేన్ద్రియః దేవాన్ ఋషీన్ మనుష్యాంశ్ చ పితౄన్ సంతర్ప్య చ క్రమాత్
ఆ మనిషి ఉపవాసంతో, ఇంద్రియ నిగ్రహంతో అక్కడ స్నానం చేసి, దేవతలు, ఋషులు, మనుషులు, పితృదేవతలను క్రమంగా సంతృప్తిపరిచినవాడు,
అభ్యర్చ్య దేవతాస్ తత్ర స్థిత్వా చ రజనీత్రయమ్ పృథక్ పృథక్ ఫలం తేషు ప్రతితీర్థేషు భో ద్విజాః
అక్కడ దేవతలను పూజించి, మూడు రాత్రులు అక్కడ ఉండి, ప్రతి పవిత్ర స్థలంలో వేర్వేరు ఫలితాన్ని పొందుతాడు, ఓ ద్విజులారా.
ప్రాప్నోతి హయమేధస్య నరో నాస్త్య్ అత్ర సంశయః యస్ త్వ్ ఇదం శృణుయాన్ నిత్యం తీర్థమాహాత్మ్యమ్ ఉత్తమమ్ పఠేచ్ చ శ్రావయేద్ వాపి సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
అతడు అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఈ పవిత్ర స్థలాల మహిమను ఎవరైనా ప్రతిరోజూ వినినా, చదివినా, ఇతరులకు వినిపించినా, వారు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
పృథివ్యామ్ ఉత్తమాం భూమిం ధర్మకామార్థమోక్షదామ్ తీర్థానామ్ ఉత్తమం తీర్థం బ్రూహి నో వదతాం వర
ఈ భూమిపై ధర్మం, కామం, అర్థం, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే ఉత్తమమైన భూమిని, పవిత్రతలో అగ్రగణ్యమైన తీర్థాన్ని మాకు వివరించు, ఓ వక్తలలో శ్రేష్ఠుడా.
ఇమం ప్రశ్నం మమ గురుం పప్రచ్ఛుర్ మునయః పురా తమ్ అహం సంప్రవక్ష్యామి యత్ పృచ్ఛధ్వం ద్విజోత్తమాః
ఈ ప్రశ్నను నా గురువును పుర్వం మునులు అడిగారు. ఇప్పుడు మీరు అడిగినదాన్ని నేను వివరంగా చెబుతాను, ఓ ద్విజులలో శ్రేష్ఠులారా.
స్వాశ్రమే సుమహాపుణ్యే నానాపుష్పోపశోభితే నానాద్రుమలతాకీర్ణే నానామృగగణైర్ యుతే
తన ఆశ్రమంలో, అత్యంత పవిత్రంగా, అనేక పూలతో అలంకరించబడిన, విభిన్న వృక్షమల్లెలతో నిండిన, అనేక జంతువులతో కూడిన ఆ ప్రదేశంలో—
పుంనాగైః కర్ణికారైశ్ చ సరలైర్ దేవదారుభిః శాలైస్ తాలైస్ తమాలైశ్ చ పనసైర్ ధవఖాదిరైః
పున్నాగ, కర్ణికార, సరళ, దేవదారు, శాల, తాళ, తమాల, పనస, ధవ, ఖాదిర వంటి వృక్షాలతో అలంకరించబడి,
పాటలాశోకబకులైః కరవీరైః సచమ్పకైః అన్యైశ్ చ వివిధైర్ వృక్షైర్ నానాపుష్పోపశోభితైః
పాటల, అశోక, బకుల, కరవీర, చంపక వృక్షాలతో పాటు, అనేక రకాల పూలతో అలంకరించబడిన మరెన్నో వృక్షాలతో నిండిన ఆ ఆశ్రమంలో—
కురుక్షేత్రే సమాసీనం వ్యాసం మతిమతాం వరమ్ మహాభారతకర్తారం సర్వశాస్త్రవిశారదమ్
కురుక్షేత్రంలో, మహాభారతాన్ని రచించిన, అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణుడైన, మేధావుల్లో శ్రేష్ఠుడైన వ్యాసుడు కూర్చున్నాడు.
అధ్యాత్మనిష్ఠం సర్వజ్ఞం సర్వభూతహితే రతమ్ పురాణాగమవక్తారం వేదవేదాఙ్గపారగమ్
ఆత్మసాధనలో స్థిరుడైన, సమస్తాన్ని తెలిసిన, సమస్త జీవుల హితాన్ని కోరే, పురాణాగమాలను చెప్పిన, వేదవేదాంగాలలో నిపుణుడైన వ్యాసుడు—
పరాశరసుతం శాన్తం పద్మపత్త్రాయతేక్షణమ్ ద్రష్టుమ్ అభ్యాయయుః ప్రీత్యా మునయః సంశితవ్రతాః
పరాశరుని కుమారుడైన, ప్రశాంత స్వభావమున్న, పద్మపత్రాల వంటి విశాల నేత్రాలున్న వ్యాసుని దర్శించేందుకు, దీక్షతో ఉన్న మునులు ఆనందంతో వచ్చారు.
కశ్యపో జమదగ్నిశ్ చ భరద్వాజో ఽథ గౌతమః వసిష్ఠో జైమినిర్ ధౌమ్యో మార్కణ్డేయో ఽథ వాల్మికిః
కశ్యపుడు, జమదగ్ని, భరద్వాజుడు, గౌతముడు, వసిష్ఠుడు, జైమినీ, ధౌమ్యుడు, మార్కండేయుడు, వాల్మీకి—
విశ్వామిత్రః శతానన్దో వాత్స్యో గార్గ్యో ఽథ ఆసురిః సుమన్తుర్ భార్గవో నామ కణ్వో మేధాతిథిర్ గురుః
విశ్వామిత్రుడు, శతానందుడు, వాత్స్యుడు, గార్గ్యుడు, ఆసురి, భార్గవునిగా ప్రసిద్ధుడైన సుమంతుడు, కణ్వుడు, గురువైన మేధాతిథి—
మాణ్డవ్యశ్ చ్యవనో ధూమ్రో హ్య్ అసితో దేవలస్ తథా మౌద్గల్యస్ తృణయజ్ఞశ్ చ పిప్పలాదో ఽకృతవ్రణః
మాండవ్యుడు, చ్యవనుడు, ధూమ్రుడు, అసితుడు, దేవలుడు, మౌద్గల్యుడు, తృణయజ్ఞుడు, పిప్పలాదుడు, అకృతవ్రణుడు.
సంవర్తః కౌశికో రైభ్యో మైత్రేయో హరితస్ తథా శాణ్డిల్యశ్ చ విభాణ్డశ్ చ దుర్వాసా లోమశస్ తథా
సంవర్తుడు, కౌశికుడు, రైభ్యుడు, మైత్రేయుడు, హరితుడు, శాండిల్యుడు, విభాండుడు, దుర్వాసుడు, లోమశుడు అక్కడ ఉన్నారు.
నారదః పర్వతశ్ చైవ వైశంపాయనగాలవౌ భాస్కరిః పూరణః సూతః పులస్త్యః కపిలస్ తథా
నారదుడు, పర్వతుడు, వైశంపాయనుడు, గాలవుడు, భాస్కరి, పూరణుడు, సూతుడు, పులస్త్యుడు, కపిలుడు కూడా ఉన్నారు.
ఉలూకః పులహో వాయుర్ దేవస్థానశ్ చతుర్భుజః సనత్కుమారః పైలశ్ చ కృష్ణః కృష్ణానుభౌతికః
ఉలూకుడు, పులహుడు, వాయువు, దేవస్థానుడు, చతుర్భుజుడు, సనత్కుమారుడు, పైలుడు, కృష్ణుడు, కృష్ణానుభౌతికుడు కూడా ఉన్నారు.
ఏతైర్ మునివరైశ్ చాన్యైర్ వృతః సత్యవతీసుతః రరాజ స మునిః శ్రీమాన్ నక్షత్రైర్ ఇవ చన్ద్రమాః
ఈ మహర్షులు మరియు మరికొందరు మునులతో చుట్టుముట్టబడి, సత్యవతీ కుమారుడు చంద్రుడు నక్షత్రాల మధ్య వెలిగినట్టు ప్రకాశించాడు.
తాన్ ఆగతాన్ మునీన్ సర్వాన్ పూజయామ్ ఆస వేదవిత్ తే ఽపి తం ప్రతిపూజ్యైవ కథాం చక్రుః పరస్పరమ్
వేదాలను తెలిసిన వాడు వచ్చిన మునులను అందరినీ గౌరవించాడు. వారు కూడా అతన్ని గౌరవించి పరస్పరం సంభాషణ సాగించారు.
కథాన్తే తే మునిశ్రేష్ఠాః కృష్ణం సత్యవతీసుతమ్ పప్రచ్ఛుః సంశయం సర్వే తపోవననివాసినః
ఆ సంభాషణ అనంతరం, అశ్రమంలో నివసించే ఆ గొప్ప మునులు అందరూ సత్యవతీ కుమారుడైన కృష్ణుని ఒక సందేహాన్ని అడిగారు.
మునే వేదాంశ్ చ శాస్త్రాణి పురాణాగమభారతమ్ భూతం భవ్యం భవిష్యం చ సర్వం జానాసి వాఙ్మయమ్
మునీశ్వరా! నీవు వేదాలు, శాస్త్రాలు, పురాణాలు, ఆగమాలు, మహాభారతం, గత, వర్తమాన, భవిష్యత్తులోని అన్ని విషయాలు తెలుసు.
కష్టే ఽస్మిన్ దుఃఖబహులే నిఃసారే భవసాగరే రాగగ్రాహాకులే రౌద్రే విషయోదకసంప్లవే
ఈ కష్టమైన, బాధలతో నిండిన, అసారమైన భవసాగరంలో, రాగమనే మొసళ్లతో, విషయాల జలంతో మునిగిపోతున్న లోకంలో,
ఇన్ద్రియావర్తకలిలే దృష్టోర్మిశతసంకులే మోహపఙ్కావిలే దుర్గే లోభగమ్భీరదుస్తరే
ఇంద్రియాల చక్రంలో, అనేక దృష్టి తరంగాలతో నిండిన, మోహమనే మట్టితో మురికైన, లోభమనే లోతైన, దాటి పోవడానికి కష్టమైన ప్రమాదకరమైన స్థితిలో,
నిమజ్జజ్ జగద్ ఆలోక్య నిరాలమ్బమ్ అచేతనమ్ పృచ్ఛామస్ త్వాం మహాభాగం బ్రూహి నో మునిసత్తమ
ఈ లోకం ఆధారంలేకుండా, జ్ఞానం లేకుండా మునిగిపోతున్నదాన్ని చూసి, మునిశ్రేష్ఠా! మేము నిన్ను అడుగుతున్నాము. దయచేసి మాకు చెప్పు.
శ్రేయః కిమ్ అత్ర సంసారే భైరవే లోమహర్షణే ఉపదేశప్రదానేన లోకాన్ ఉద్ధర్తుమ్ అర్హసి
ఈ భయంకరమైన, రోమాంచకరమైన సంసారంలో శ్రేయస్సు ఏమిటో మాకు చెప్పు. ప్రజలను రక్షించేందుకు ఉపదేశం చేయాలి.
దుర్లభం పరమం క్షేత్రం వక్తుమ్ అర్హసి మోక్షదమ్ పృథివ్యాం కర్మభూమిం చ శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామహే వయమ్
మోక్షాన్ని ప్రసాదించే అతి అరుదైన, పరమమైన క్షేత్రాన్ని గురించి, భూమిని కర్మభూమిగా గురించి మాకు చెప్పు. మేము వినాలనుకుంటున్నాము.
కృత్వా కిల నరః సమ్యక్ కర్మ భూమౌ యథోదితమ్ ప్రాప్నోతి పరమాం సిద్ధిం నరకం చ వికర్మతః
మనిషి భూమిపై యథావిధిగా కర్మలు చేస్తే పరమ సిద్ధిని పొందుతాడు. కానీ దుర్మార్గంగా ఆచరిస్తే నరకానికి పోతాడు.
మోక్షక్షేత్రే తథా మోక్షం ప్రాప్నోతి పురుషః సుధీః తస్మాద్ బ్రూహి మహాప్రాజ్ఞ యత్ పృష్టో ఽసి ద్విజోత్తమ
అలాగే మోక్షక్షేత్రంలో, జ్ఞానవంతుడు మోక్షాన్ని పొందుతాడు. అందుకే, మహాప్రాజ్ఞా! మేము అడిగినదాన్ని మాకు వివరించు, ద్విజోత్తమా!
శ్రుత్వా తు వచనం తేషాం మునీనాం భావితాత్మనామ్ వ్యాసః ప్రోవాచ భగవాన్ భూతభవ్యభవిష్యవిత్
ఆ పవిత్ర హృదయమున్న మునుల మాటలు విని, గత, వర్తమాన, భవిష్యత్తును తెలిసిన భాగవాన్ వ్యాసుడు మాట్లాడాడు.
శృణుధ్వం మునయః సర్వే వక్ష్యామి యది పృచ్ఛథ యః సంవాదో ఽభవత్ పూర్వమ్ ఋషీణాం బ్రహ్మణా సహ
మునులారా! మీరు అడిగినందుకు నేను చెబుతాను. ఒకప్పుడు ఋషులు బ్రహ్మతో చేసిన సంభాషణను ఇప్పుడు వినండి.