సువర్ణస్యోదపానం చ శ్వేతతీర్థహ్రదం తథా కుణ్డం ఘర్ఘరికాయాశ్ చ శ్యామకూపం చ చన్ద్రికా
సువర్ణపు బావి, శ్వేతతీర్థ హ్రదము, ఘర్ఘరికా కుండము, చంద్రికా శ్యామ కూపము కూడా ఉన్నాయి.
శ్మశానస్తమ్భకూపం చ వినాయకహ్రదం తథా కూపం సిన్ధూద్భవం చైవ పుణ్యం బ్రహ్మసరం తథా
శ్మశాన స్థంభ కూపము, వినాయక హ్రదము, సింధువు నుండి పుట్టిన బావి, అలాగే పవిత్రమైన బ్రహ్మసరము కూడా ఉన్నాయి.
రుద్రావాసం తథా తీర్థం నాగతీర్థం పులోమకమ్ భక్తహ్రదం క్షీరసరః ప్రేతాధారం కుమారకమ్
రుద్రుని నివాసం, నాగతీర్థము, పులోమకము, భక్తుల హ్రదము, పాలు వంటి సరస్సు, ప్రేతాధారము, కుమారకము — ఇవన్నీ ప్రసిద్ధమైనవి.
బ్రహ్మావర్తం కుశావర్తం దధికర్ణోదపానకమ్ శృఙ్గతీర్థం మహాతీర్థం తీర్థశ్రేష్ఠా మహానదీ
బ్రహ్మావర్తము, కుశావర్తము, దధికర్ణ బావి, శృంగతీర్థము, మహాతీర్థము, ఉత్తమమైన తీర్థాలు, మహానది కూడా ఉన్నాయి.
దివ్యం బ్రహ్మసరం పుణ్యం గయాశీర్షాక్షయం వటమ్ దక్షిణం చోత్తరం చైవ గోమయం రూపశీతికమ్
దివ్యమైన పవిత్ర బ్రహ్మసరము, గయాశీర్ష వద్ద అక్షయ వటవృక్షము, దక్షిణ, ఉత్తర గోమయము, రూపశీతికము కూడా ఉన్నాయి.
కపిలాహ్రదం గృధ్రవటం సావిత్రీహ్రదమ్ ఏవ చ ప్రభాసనం సీతవనం యోనిద్వారం చ ధేనుకమ్
కపిల హ్రదము, గృధ్ర వటవృక్షము, సావిత్రీ హ్రదము, ప్రభాసనము, సీతావనం, యోని ద్వారం, ధేనుకము కూడా ఉన్నాయి.
ధన్యకం కోకిలాఖ్యం చ మతఙ్గహ్రదమ్ ఏవ చ పితృకూపం రుద్రతీర్థం శక్రతీర్థం సుమాలినమ్
ధన్యకము, కోకిల అనే స్థలం, మతంగ హ్రదము, పితృకూపము, రుద్ర తీర్థము, శక్ర తీర్థము, సుమాలినము కూడా ఉన్నాయి.
బ్రహ్మస్థానం సప్తకుణ్డం మణిరత్నహ్రదం తథా కౌశిక్యం భరతం చైవ తీర్థం జ్యేష్ఠాలికా తథా
బ్రహ్మ స్థానం, ఏడు కుండాలు, మణిరత్న హ్రదము, కౌశికీ, భరతము, తీర్థము, అలాగే జ్యేష్ఠాలికా కూడా ఉన్నాయి.
విశ్వేశ్వరం కల్పసరః కన్యాసంవేత్యమ్ ఏవ చ నిశ్చీవా ప్రభవశ్ చైవ వసిష్ఠాశ్రమమ్ ఏవ చ
విశ్వేశ్వరుడు, కల్పసరము, కన్యాసంవేత్యము, నిశ్చీవా, ప్రభవము, వసిష్ఠ ఆశ్రమము కూడా ఉన్నాయి.
దేవకూటం చ కూపం చ వసిష్ఠాశ్రమమ్ ఏవ చ వీరాశ్రమం బ్రహ్మసరో బ్రహ్మవీరావకాపిలీ
దేవకూటము, అక్కడి బావి, వసిష్ఠ ఆశ్రమము, వీరాశ్రమము, బ్రహ్మసరము, బ్రహ్మవీరము, అవకపిలి కూడా ఉన్నాయి.
కుమారధారా శ్రీధారా గౌరీశిఖరమ్ ఏవ చ శునః కుణ్డో ఽథ తీర్థం చ నన్దితీర్థం తథైవ చ
కుమారధార, శ్రీధార, గౌరీ శిఖరము, శునః కుండము, తీర్థము, అలాగే నంది తీర్థము కూడా ఉన్నాయి.
కుమారవాసం శ్రీవాసమ్ ఔర్వీశీతార్థమ్ ఏవ చ కుమ్భకర్ణహ్రదం చైవ కౌశికీహ్రదమ్ ఏవ చ
కుమారుని నివాసము, శ్రీ నివాసము, భూమిని చల్లచేసే తీర్థము, కుంభకర్ణ హ్రదము, కౌశికీ హ్రదము కూడా ఉన్నాయి.
ధర్మతీర్థం కామతీర్థం తీర్థమ్ ఉద్దాలకం తథా సంధ్యాతీర్థం కారతోయం కపిలం లోహితార్ణవమ్
ధర్మ తీర్థము, కామ తీర్థము, ఉద్దాలకుని తీర్థము, సంధ్యా తీర్థము, కారతోయ, కపిల, లోహితార్ణవము కూడా ఉన్నాయి.
శోణోద్భవం వంశగుల్మమ్ ఋషభం కలతీర్థకమ్ పుణ్యావతీహ్రదం తీర్థం తీర్థం బదరికాశ్రమమ్
శోణ నది మూలము, వెంబడి ఉన్న వెదురు పొదలు, ఋషభుడు, కాల తీర్థము, పుణ్యవతీ హ్రదము, తీర్థము, బదరికాశ్రమము కూడా ఉన్నాయి.
రామతీర్థం పితృవనం విరజాతీర్థమ్ ఏవ చ మార్కణ్డేయవనం చైవ కృష్ణతీర్థం తథా వటమ్
రామ తీర్థము, పితృవనం, విరజా తీర్థము, మార్కండేయ వనం, కృష్ణ తీర్థము, వటవృక్షము కూడా ఉన్నాయి.
రోహిణీకూపప్రవరమ్ ఇన్ద్రద్యుమ్నసరం చ యత్ సానుగర్తం సమాహేన్ద్రం శ్రీతీర్థం శ్రీనదం తథా
రోహిణీ కూపములో ప్రథమమైనది, ఇంద్రద్యుమ్న సరస్సు, సానుగర్తము, సమాహేంద్రము, శ్రీ తీర్థము, అలాగే శ్రీ నదీ కూడా ఉన్నాయి.
ఇషుతీర్థం వార్షభం చ కావేరీహ్రదమ్ ఏవ చ కన్యాతీర్థం చ గోకర్ణం గాయత్రీస్థానమ్ ఏవ చ
ఇషుతీర్థం, వర్షభం, కావేరీ హ్రదం, కన్యాతీర్థం, గోకర్ణం, గాయత్రీ స్థలం— ఇవన్నీ పవిత్రమైన ప్రదేశాలు.
బదరీహ్రదమ్ అన్యచ్ చ మధ్యస్థానం వికర్ణకమ్ జాతీహ్రదం దేవకూపం కుశప్రవణమ్ ఏవ చ
బదరీ హ్రదం, ఇంకొక పవిత్ర హ్రదం, మధ్యస్థానమైన వికర్ణకం, జాతీ హ్రదం, దేవకూపం, కుశ ప్రవర్తన— ఇవన్నీ పవిత్రతకు ప్రసిద్ధమైన చోట్లు.
సర్వదేవవ్రతం చైవ కన్యాశ్రమహ్రదం తథా తథాన్యద్ వాలఖిల్యానాం సపూర్వాణాం తథాపరమ్
అన్ని దేవతల వ్రతం, కన్యాశ్రమ హ్రదం, అలాగే వాలఖిల్యుల ప్రాచీనమైన, తదుపరి పవిత్ర స్థలాలు కూడా ఉన్నాయి.
తథాన్యచ్ చ మహర్షీణామ్ అఖణ్డితహ్రదం తథా తీర్థేష్వ్ ఏతేషు విధివత్ సమ్యక్ శ్రద్ధాసమన్వితః
మహర్షుల అవిభాజ్య హ్రదం కూడా ఉంది. ఈ పవిత్ర ప్రదేశాల్లో, నియమంగా, సంపూర్ణ భక్తితో యెవడు స్నానం చేస్తాడో,
స్నానం కరోతి యో మర్త్యః సోపవాసో జితేన్ద్రియః దేవాన్ ఋషీన్ మనుష్యాంశ్ చ పితౄన్ సంతర్ప్య చ క్రమాత్
ఆ మనిషి ఉపవాసంతో, ఇంద్రియ నిగ్రహంతో అక్కడ స్నానం చేసి, దేవతలు, ఋషులు, మనుషులు, పితృదేవతలను క్రమంగా సంతృప్తిపరిచినవాడు,
అభ్యర్చ్య దేవతాస్ తత్ర స్థిత్వా చ రజనీత్రయమ్ పృథక్ పృథక్ ఫలం తేషు ప్రతితీర్థేషు భో ద్విజాః
అక్కడ దేవతలను పూజించి, మూడు రాత్రులు అక్కడ ఉండి, ప్రతి పవిత్ర స్థలంలో వేర్వేరు ఫలితాన్ని పొందుతాడు, ఓ ద్విజులారా.
ప్రాప్నోతి హయమేధస్య నరో నాస్త్య్ అత్ర సంశయః యస్ త్వ్ ఇదం శృణుయాన్ నిత్యం తీర్థమాహాత్మ్యమ్ ఉత్తమమ్ పఠేచ్ చ శ్రావయేద్ వాపి సర్వపాపైః ప్రముచ్యతే
అతడు అశ్వమేధ యాగ ఫలితాన్ని పొందుతాడు—ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు. ఈ పవిత్ర స్థలాల మహిమను ఎవరైనా ప్రతిరోజూ వినినా, చదివినా, ఇతరులకు వినిపించినా, వారు అన్ని పాపాల నుండి విముక్తి పొందుతారు.
పృథివ్యామ్ ఉత్తమాం భూమిం ధర్మకామార్థమోక్షదామ్ తీర్థానామ్ ఉత్తమం తీర్థం బ్రూహి నో వదతాం వర
ఈ భూమిపై ధర్మం, కామం, అర్థం, మోక్షాన్ని ప్రసాదించే ఉత్తమమైన భూమిని, పవిత్రతలో అగ్రగణ్యమైన తీర్థాన్ని మాకు వివరించు, ఓ వక్తలలో శ్రేష్ఠుడా.
ఇమం ప్రశ్నం మమ గురుం పప్రచ్ఛుర్ మునయః పురా తమ్ అహం సంప్రవక్ష్యామి యత్ పృచ్ఛధ్వం ద్విజోత్తమాః
ఈ ప్రశ్నను నా గురువును పుర్వం మునులు అడిగారు. ఇప్పుడు మీరు అడిగినదాన్ని నేను వివరంగా చెబుతాను, ఓ ద్విజులలో శ్రేష్ఠులారా.
స్వాశ్రమే సుమహాపుణ్యే నానాపుష్పోపశోభితే నానాద్రుమలతాకీర్ణే నానామృగగణైర్ యుతే
తన ఆశ్రమంలో, అత్యంత పవిత్రంగా, అనేక పూలతో అలంకరించబడిన, విభిన్న వృక్షమల్లెలతో నిండిన, అనేక జంతువులతో కూడిన ఆ ప్రదేశంలో—
పుంనాగైః కర్ణికారైశ్ చ సరలైర్ దేవదారుభిః శాలైస్ తాలైస్ తమాలైశ్ చ పనసైర్ ధవఖాదిరైః
పున్నాగ, కర్ణికార, సరళ, దేవదారు, శాల, తాళ, తమాల, పనస, ధవ, ఖాదిర వంటి వృక్షాలతో అలంకరించబడి,
పాటలాశోకబకులైః కరవీరైః సచమ్పకైః అన్యైశ్ చ వివిధైర్ వృక్షైర్ నానాపుష్పోపశోభితైః
పాటల, అశోక, బకుల, కరవీర, చంపక వృక్షాలతో పాటు, అనేక రకాల పూలతో అలంకరించబడిన మరెన్నో వృక్షాలతో నిండిన ఆ ఆశ్రమంలో—
కురుక్షేత్రే సమాసీనం వ్యాసం మతిమతాం వరమ్ మహాభారతకర్తారం సర్వశాస్త్రవిశారదమ్
కురుక్షేత్రంలో, మహాభారతాన్ని రచించిన, అన్ని శాస్త్రాలలో నిపుణుడైన, మేధావుల్లో శ్రేష్ఠుడైన వ్యాసుడు కూర్చున్నాడు.
అధ్యాత్మనిష్ఠం సర్వజ్ఞం సర్వభూతహితే రతమ్ పురాణాగమవక్తారం వేదవేదాఙ్గపారగమ్
ఆత్మసాధనలో స్థిరుడైన, సమస్తాన్ని తెలిసిన, సమస్త జీవుల హితాన్ని కోరే, పురాణాగమాలను చెప్పిన, వేదవేదాంగాలలో నిపుణుడైన వ్యాసుడు—