ఆస్తే పాతాలమూలస్థః శేషో ఽశేషసురార్చితః తస్య వీర్యం ప్రభావశ్ చ స్వరూపం రూపమ్ ఏవ చ
శేషుడు పాతాళాల మూలంలో ఉండి, అన్ని దేవతలచే పూజించబడతాడు. ఆయన శక్తి, వైభవం, నిజమైన స్వరూపం, రూపం—
నహి వర్ణయితుం శక్యం జ్ఞాతుం వా త్రిదశైర్ అపి యస్యైషా సకలా పృథ్వీ ఫణామణిశిఖారుణా
వాటిని దేవతలు కూడా పూర్తిగా వివరించలేరు, తెలుసుకోలేరు. ఆయన ఫణాలపై ఉన్న మణుల వెలుతురుతో ఎర్రబడిన ఈ భూమి ఆయనలో ఒక భాగమే.
ఆస్తే కుసుమమాలేవ కస్ తద్వీర్యం వదిష్యతి యదా విజృమ్భతే ఽనన్తో మదాఘూర్ణితలోచనః
ఆయన పుష్పమాల ధరించినవాడిలా విశ్రాంతిగా ఉంటాడు. ఆయన శక్తిని ఎవరు వివరించగలరు? అనంతుడు మదంలో తేలియాడే కళ్లతో విస్తరించినప్పుడు—
తదా చలతి భూర్ ఏషా సాద్రితోయాధికాననా గన్ధర్వాప్సరసః సిద్ధాః కింనరోరగవారణాః
అప్పుడు పర్వతాలు, నదులు, అడవులతో కూడిన ఈ భూమి కంపిస్తుంది. గంధర్వులు, అప్సరసలు, సిద్ధులు, కిన్నరులు, నాగులు, ఏనుగులు—
నాన్తం గుణానాం గచ్ఛన్తి తతో ఽనన్తో ఽయమ్ అవ్యయః యస్య నాగవధూహస్తైర్ లాపితం హరిచన్దనమ్
ఆయన గుణాలకు అంతం లేదు. అందుకే ఆయనను అనంతుడు, అవినాశి అంటారు. నాగకన్యల చేతులచే పూయబడిన హరిచందనం—
ముహుః శ్వాసానిలాయస్తం యాతి దిక్పటవాసతామ్ యమ్ ఆరాధ్య పురాణర్షిర్ గర్గో జ్యోతీంషి తత్త్వతః
ఆయన ఊపిరి గాలితో పదే పదే ఎండిపోతూ, అన్ని దిశల్లో వ్యాపిస్తుంది. ఆయనను ఆరాధించిన పురాతన ఋషి గర్గుడు నక్షత్రాల నిజ స్వరూపాన్ని తెలుసుకున్నాడు.
జ్ఞాతవాన్ సకలం చైవ నిమిత్తపఠితం ఫలమ్ తేనేయం నాగవర్యేణ శిరసా విధృతా మహీ బిభర్తి సకలాంల్ లోకాన్ సదేవాసురమానుషాన్
అతడు అన్ని శకునాల ఫలితాలను పూర్తిగా తెలుసుకున్నాడు. ఆ నాగశ్రేష్ఠుడైన శేషుడు తన తలపై భూమిని మోస్తూ, దేవతలు, అసురులు, మనుషులుతో కూడిన అన్ని లోకాలను మోయుచున్నాడు.
తతశ్ చానన్తరం విప్రా నరకా రౌరవాదయః పాపినో యేషు పాత్యన్తే తాఞ్ శృణుధ్వం ద్విజోత్తమాః
దీనికి తరువాత, బ్రాహ్మణులారా, రౌరవాది నరకాలు వస్తాయి. పాపులు అందులో పడిపోతారు. వాటి గురించి మీరు వినండి, ఉత్తమ ద్విజులారా.
రౌరవః శౌకరో రోధస్ తానో విశసనస్ తథా మహాజ్వాలస్ తప్తకుడ్యో మహాలోభో విమోహనః
రౌరవం, శూకరం, రోధం, తానం, విశసనం, మహాజ్వాల, తప్తకుడ్యం, మహాలోభం, విమోహనం — ఇవన్నీ నరకాల పేర్లు.
రుధిరాన్ధో వసాతప్తః కృమీశః కృమిభోజనః అసిపత్త్రవనం కృష్ణో లాలాభక్షశ్ చ దారుణః
రుధిరాంధం, వసాతప్తం, కృమీశం, కృమిభోజనం, అసిపత్రవనం, కృష్ణం, లాలాభక్షం, దారుణం — ఇవి కూడా నరకాలే.
తథా పూయవహః పాపో వహ్నిజ్వాలో హ్య్ అధఃశిరాః సదంశః కృష్ణసూత్రశ్ చ తమశ్ చావీచిర్ ఏవ చ
అలాగే, పూయవహం, పాపం, వహ్నిజ్వాల, అధఃశిర, సదంశం, కృష్ణసూత్రం, తమస్సు, అవీచి కూడా ఉన్నాయి.
శ్వభోజనో ఽథాప్రతిష్ఠోమఆవీచిశ్ చ తథాపరః ఇత్య్ ఏవమాదయశ్ చాన్యే నరకా భృశదారుణాః
శ్వభోజనం, అప్రతిష్ఠ, అవీచి, ఇంకా మరెన్నో భయంకరమైన నరకాలు కూడా ఉన్నాయి.
యమస్య విషయే ఘోరాః శస్త్రాగ్నివిషదర్శినః పతన్తి యేషు పురుషాః పాపకర్మరతాశ్ చ యే
యముని లోకంలో ఆయుధాలు, అగ్ని, విషం నిండిన భయంకరమైన నరకాలు ఉన్నాయి. పాపకార్యాలలో ఆనందపడే వారు వాటిలో పడతారు.
కూటసాక్షీ తథా సమ్యక్ పక్షపాతేన యో వదేత్ యశ్ చాన్యద్ అనృతం వక్తి స నరో యాతి రౌరవమ్
తప్పుడు సాక్ష్యం చెప్పేవాడు, పక్షపాతంగా మాట్లాడేవాడు, అబద్ధం చెప్పేవాడు — అలాంటి మనిషి రౌరవ నరకానికి వెళ్తాడు.
భ్రూణహా పురహన్తా చ గోఘ్నశ్ చ మునిసత్తమాః యాన్తి తే రౌరవం ఘోరం యశ్ చోచ్ఛ్వాసనిరోధకః
గర్భాన్ని హత్యచేసేవాడు, ఊరిని నాశనం చేసేవాడు, ఆవును కొట్టేవాడు, మరొకరి ఊపిరిని ఆపేవాడు — వీరందరూ ఘోరమైన రౌరవ నరకానికి వెళ్తారు.
సురాపో బ్రహ్మహా హర్తా సువర్ణస్య చ శూకరే ప్రయాతి నరకే యశ్ చ తైః సంసర్గమ్ ఉపైతి వై
మద్యం తాగేవాడు, బ్రాహ్మణ హంతకుడు, దొంగ, బంగారం దొంగిలించేవాడు, అలాంటి వారితో కలిసి తిరిగేవాడు — వీరంతా శూకర నరకానికి వెళ్తారు.
రాజన్యవైశ్యహా చైవ తథైవ గురుతల్పగః తప్తకుమ్భే స్వసృగామీ హన్తి రాజభటం చ యః
క్షత్రియుడిని లేదా వైశ్యుడిని హత్యచేసేవాడు, గురువు భార్యను అపహరించేవాడు, తన సోదరిని కలవాడేవాడు, రాజభటుడిని చంపేవాడు — వీరు తప్తకుండంలో పడతారు.
మాధ్వీవిక్రయకృన్ వధ్యపాలః కేసరవిక్రయీ తప్తలోహే పతన్త్య్ ఏతే యశ్ చ భక్తం పరిత్యజేత్
తేనె అమ్మేవాడు, శిక్షార్హుడిని కాపాడేవాడు, సింహపు జుట్టు అమ్మేవాడు, అన్నాన్ని వదిలిపెట్టేవాడు — వీరు తప్త లోహంలో పడతారు.
సుతాం స్నుషాం చాపి గత్వా మహాజ్వాలే నిపాత్యతే అవమన్తా గురూణాం యో యశ్ చాక్రోష్టా నరాధమః
తన కుమార్తెను లేదా కోడలిని కలవాడేవాడు మహాజ్వాల నరకంలో పడతాడు. గురువులను అవమానించేవాడు, ఇతరులను దూషించేవాడు కూడా అక్కడికే వెళ్తాడు.
వేదదూషయితా యశ్ చ వేదవిక్రయకశ్ చ యః అగమ్యగామీ యశ్ చ స్యాత్ తే యాన్తి శబలం ద్విజాః
వేదాన్ని అపవిత్రం చేసేవాడు, వేదాన్ని అమ్మేవాడు, నిషిద్ధ స్త్రీలను కలవాడేవాడు — వీరు, ద్విజులారా, శబల నరకానికి వెళ్తారు.
చౌరో విమోహే పతతి మర్యాదాదూషకస్ తథా దేవద్విజపితృద్వేష్టా రత్నదూషయితా చ యః
దొంగ వాడు విమోహ నరకంలో పడతాడు. పరిమితులను దాటి పోయేవాడు, దేవతలను, బ్రాహ్మణులను, పితృదేవతలను ద్వేషించేవాడు, రత్నాలను అపవిత్రం చేసేవాడు —
స యాతి కృమిభక్ష్యే వై కృమీశే తు దురిష్టికృత్ పితృదేవాతిథీన్ యస్ తు పర్యశ్నాతి నరాధమః
అతడు కృమిభక్ష నరకానికి వెళ్తాడు. కానీ, పెద్ద పాపాలు చేసే వాడు, పితృదేవతలకు, దేవతలకు, అతిథులకు నైవేద్యం చేయక ముందే తినేవాడు — ఓ నరాధమా —
లాలాభక్ష్యే స యాత్య్ ఉగ్రే శరకర్తా చ వేధకే కరోతి కర్ణినో యశ్ చ యశ్ చ ఖడ్గాదికృన్ నరః
అతడు లాలాభక్ష నరకానికి వెళ్తాడు. బాణాలతో గాయపరిచేవాడు, చీల్చేవాడు, చెవులను కోసేవాడు, ఖడ్గంతో హింసించేవాడు —
ప్రయాన్త్య్ ఏతే విశసనే నరకే భృశదారుణే అసత్ప్రతిగ్రహీతా చ నరకే యాత్య్ అధోముఖే
వీరందరూ భయంకరమైన విశసన నరకానికి వెళ్తారు. అనుచితమైన దానం/grహించేవాడు తలకిందులుగా నరకంలో పడతాడు.
అయాజ్యయాజకస్ తత్ర తథా నక్షత్రసూచకః కృమిపూయే నరశ్ చైకో యాతి మిష్టాన్నభుక్ సదా
అర్హత లేని వారికి యజ్ఞం చేసే వాడు, నక్షత్రాల ద్వారా శుభాశుభాలు చెప్పేవాడు, ఎప్పుడూ మంచి అన్నం తినేవాడు — అలాంటి వాడు ఒక్కడే కృములు, పుయాలు నిండిన నరకానికి వెళ్తాడు.
లాక్షామాంసరసానాం చ తిలానాం లవణస్య చ విక్రేతా బ్రాహ్మణో యాతి తమ్ ఏవ నరకం ద్విజాః
లాఖ, మాంసం, రసాలు, నువ్వులు, ఉప్పు — ఇవి అమ్మే బ్రాహ్మణుడు, ద్విజులారా, అదే నరకానికి వెళ్తాడు.
మార్జారకుక్కుటచ్ఛాగశ్వవరాహవిహంగమాన్ పోషయన్ నరకం యాతి తమ్ ఏవ ద్విజసత్తమాః
పిల్లులు, కోళ్లు, మేకలు, గుర్రాలు, పందులు, పక్షులు — వీటిని పోషించే వారు, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, నరకానికి పోతారు.
రఙ్గోపజీవీ కైవర్తః కుణ్డాశీ గరదస్ తథా సూచీ మాహిషికశ్ చైవ పర్వగామీ చ యో ద్విజః
జూదగాడు, మత్స్యకారుడు, గుంతలో తినేవాడు, విషమిచ్చేవాడు, సూచి తయారుచేసేవాడు, ఎద్దులను కాపాడేవాడు, పండుగ రోజున ప్రయాణించే ద్విజుడు —
అగారదాహీ మిత్రఘ్నః శకునిగ్రామయాజకః రుధిరాన్ధే పతన్త్య్ ఏతే సోమం విక్రీణతే చ యే
ఇల్లు కాల్చేవాడు, స్నేహితుణ్ని చంపేవాడు, పక్షులను పట్టేవాడు, గ్రామ పూజారి, రక్తంలో మునిగిపోయినవారు, సోమరసం అమ్మేవారు — వీరందరూ పతించిపోతారు.
మధుహా గ్రామహన్తా చ యాతి వైతరణీం నరః రేతఃపానాదికర్తారో మర్యాదాభేదినశ్ చ యే
తేనె దొంగిలించేవాడు, గ్రామాన్ని నాశనం చేసేవాడు, వీర్యాన్ని తాగేవాడు, హద్దులు దాటి పోయేవారు — వీరందరూ వైతరణి నదికి పోతారు.