వలయాకారమ్ ఏకైకం తయోర్ మధ్యే మహాగిరిః దశవర్షసహస్రాణి తత్ర జీవన్తి మానవాః
ఆ రెండు ప్రాంతాల మధ్యలో ఒక గొప్ప వలయాకార పర్వతం ఉంది. అక్కడ మనుషులు పది వేల సంవత్సరాలు జీవిస్తారు.
నిరామయా విశోకాశ్ చ రాగద్వేషవివర్జితాః అధమోత్తమౌ న తేష్వ్ ఆస్తాంన వధ్యవధకౌ ద్విజాః
వారు వ్యాధిలేక బాధలేక, రాగద్వేషాలు లేకుండా ఉంటారు. అక్కడ ఎవరూ తక్కువవారు, ఎక్కువవారు, హంతకులు లేదా హత్య చేయబడేవారు ఉండరు, ఓ బ్రాహ్మణులారా.
నేర్ష్యాసూయా భయం రోషో దోషో లోభాదికం న చ మహావీతం బహిర్ వర్షం ధాతకీఖణ్డమ్ అన్తతః
అక్కడ అసూయ, ద్వేషం, భయం, కోపం, తప్పులు, లోభం లేవు. బయట మహావీత ప్రాంతం ఉంది, లోపల ధాతకీఖండం ఉంది.
మానసోత్తరశైలస్య దేవదైత్యాదిసేవితమ్ సత్యానృతే న తత్రాస్తాం ద్వీపే పుష్కరసంజ్ఞితే
మానసోత్తర పర్వతాన్ని దేవతలు, దానవులు మరియు ఇతరులు సేవిస్తారు. పుష్కర ద్వీపంలో సత్యం, అసత్యం ఉండవు.
న తత్ర నద్యః శైలా వా ద్వీపే వర్షద్వయాన్వితే తుల్యవేషాస్ తు మనుజా దేవైస్ తత్రైకరూపిణః
ఆ రెండు ప్రాంతాలతో కూడిన ద్వీపంలో నదులు లేదా పర్వతాలు లేవు. అక్కడ మనుషులు అందరూ ఒకే రూపంలో, దేవతలవలె సమానంగా ఉంటారు.
వర్ణాశ్రమాచారహీనం ధర్మాహరణవర్జితమ్ త్రయీవార్త్తాదణ్డనీతిశుశ్రూషారహితం చ తత్
అక్కడ వర్ణాశ్రమాలు లేవు, ధర్మాచరణ లేదు, మూడు వేదాలు, వ్యవసాయం, శిక్ష లేదా సేవ ఏదీ ఉండదు.
వర్షద్వయం తతో విప్రా భౌమస్వర్గో ఽయమ్ ఉత్తమః సర్వస్య సుఖదః కాలో జరారోగవివర్జితః
ఆ రెండు ప్రాంతాలు, ఓ బ్రాహ్మణులారా, భూమిపై ఉన్న అత్యుత్తమ స్వర్గాలు. అందరికీ సుఖాన్ని ఇస్తాయి. అక్కడ కాలం వృద్ధాప్యం, వ్యాధి లేని వంటిది.
పుష్కరే ధాతకీఖణ్డే మహావీతే చ వై ద్విజాః న్యగ్రోధః పుష్కరద్వీపే బ్రహ్మణః స్థానమ్ ఉత్తమమ్
పుష్కర, ధాతకీఖండం, మహావీత ప్రాంతాల్లో, ఓ బ్రాహ్మణులారా, పుష్కర ద్వీపంలో ఉన్న వటవృక్షం బ్రహ్మదేవుని పరమ స్థానం.
తస్మిన్ నివసతి బ్రహ్మా పూజ్యమానః సురాసురైః స్వాదూదకేనోదధినా పుష్కరః పరివేష్టితః
అక్కడ బ్రహ్మదేవుడు దేవతలు, దానవులచే పూజింపబడుతూ నివసిస్తాడు. పుష్కరం మధురమైన నీటితో కూడిన సముద్రం చుట్టూ ఉంది.
సమేన పుష్కరస్యైవ విస్తారాన్ మణ్డలాత్ తథా ఏవం ద్వీపాః సముద్రైస్ తు సప్త సప్తభిర్ ఆవృతాః
పుష్కర ద్వీపం పరిమాణం, వలయం సమానంగా ఉన్నాయి. ఇలా ఏడు ద్వీపాలు, ఏడు సముద్రాలు ఒకదానికొకటి చుట్టూ ఉన్నాయి.
ద్వీపశ్ చైవ సముద్రశ్ చ సమానౌ ద్విగుణౌ పరౌ పయాంసి సర్వదా సర్వసముద్రేషు సమాని వై
ప్రతి ద్వీపం, సముద్రం సమాన పరిమాణంలో ఉంటాయి. తరువాతది వాటి కంటే రెట్టింపు. అన్ని సముద్రాల్లో నీరు ఎప్పుడూ సమానంగా ఉంటుంది.
న్యూనాతిరిక్తతా తేషాం కదాచిన్ నైవ జాయతే స్థాలీస్థమ్ అగ్నిసంయోగాద్ ఉద్రేకి సలిలం యథా
వాటిలో ఎప్పుడూ తక్కువ లేదా ఎక్కువ ఉండదు. ఎలా అంటే, పాత్రలోని నీరు అగ్నితో కలిసినా పొంగిపోవడం లేనట్లు.
తథేన్దువృద్ధౌ సలిలమ్ అమ్భోధౌ మునిసత్తమాః అన్యూనానతిరిక్తాశ్ చ వర్ధన్త్య్ ఆపో హ్రసన్తి చ
చంద్రుడు పెరిగే సమయంలో, తగ్గే సమయంలో, మహర్షులారా, సముద్రంలోని నీళ్లు కొంత పెరుగుతాయి, కొంత తగ్గిపోతాయి. అవి ఎక్కువగానీ, తక్కువగానీ ఉండవు.
ఉదయాస్తమనే త్వ్ ఇన్దోః పక్షయోః శుక్లకృష్ణయోః దశోత్తరాణి పఞ్చైవ అఙ్గులానాం శతాని చ
చంద్రుని ఉదయం, అస్తమయం, అలాగే శుక్లపక్షం, కృష్ణపక్షంలో, నీటి పెరుగుదల, తగ్గుదల మొత్తం, వంద పదిహేను వేల వేళ్ల పొడవు ఉంటుంది.
అపాం వృద్ధిక్షయౌ దృష్టౌ సాముద్రీణాం ద్విజోత్తమాః భోజనం పుష్కరద్వీపే తత్ర స్వయమ్ ఉపస్థితమ్
సముద్రపు నీటి పెరుగుదల, తగ్గుదల స్పష్టంగా కనిపిస్తాయి, ఉత్తమ ద్విజులారా. ఆ పుష్కర ద్వీపంలో, ఆహారం అక్కడ తానే ప్రత్యక్షమవుతుంది.
భుఞ్జన్తి షడ్రసం విప్రాః ప్రజాః సర్వాః సదైవ హి స్వాదూదకస్య పరితో దృశ్యతే లోకసంస్థితిః
అక్కడ ప్రజలు ఎప్పుడూ ఆరు రుచుల ఆహారం తింటారు, బ్రాహ్మణులారా. మధురమైన నీటి చుట్టూ, ప్రపంచ జీవనమంతా కనిపిస్తుంది.
ద్విగుణా కాఞ్చనీ భూమిః సర్వజన్తువివర్జితా లోకాలోకస్ తతః శైలో యోజనాయుతవిస్తృతః
అది దాటి, రెండింతలు వెడల్పుతో, బంగారు భూమి ఉంది. అక్కడ ఏ జీవి ఉండదు. ఆ తరువాత, పదివేల యోజనాల వెడల్పుతో లోకాలొక పర్వతం ఉంటుంది.
ఉచ్ఛ్రయేణాపి తావన్తి సహస్రాణ్య్ ఆవలోహి సః తతస్ తమః సమావృత్య తం శైలం సర్వతః స్థితమ్
ఆ పర్వతానికి ఎత్తు కూడా అంతే వేల సంఖ్యలో ఉంటుంది. ఆ పర్వతాన్ని చుట్టూ చీకటి పూర్తిగా ఆవరించి ఉంటుంది.
తమశ్ చాణ్డకటాహేన సమన్తాత్ పరివేష్టితమ్ పఞ్చాశత్కోటివిస్తారా సేయమ్ ఉర్వీ ద్విజోత్తమాః
ఆ చీకటి అంతటా అండకటాహపు పొరతో చుట్టబడి ఉంటుంది. ఈ భూమి, ఉత్తమ ద్విజులారా, యాభై కోట్ల విస్తీర్ణంలో ఉంది.
సహైవాణ్డకటాహేన సద్వీపా సమహీధరా సేయం ధాత్రీ విధాత్రీ చ సర్వభూతగుణాధికా ఆధారభూతా జగతాం సర్వేషాం సా ద్విజోత్తమాః
అండకటాహంతో పాటు, ద్వీపాలు, పర్వతాలతో కూడిన ఈ భూమి, అన్ని ప్రాణుల లక్షణాలతో, సృష్టికర్త, పోషకురాలిగా, అన్ని లోకాల ఆధారంగా నిలుస్తుంది, ఉత్తమ ద్విజులారా.
విస్తార ఏష కథితః పృథివ్యా మునిసత్తమాః సప్తతిస్ తు సహస్రాణి తదుచ్ఛ్రాయో ఽపి కథ్యతే
భూమి విస్తీర్ణం ఇలా వివరించబడింది, మహర్షులారా. ఇప్పుడు దాని ఎత్తు, డెబ్బై వేలగా కూడా చెబుతాను.
దశసాహస్రమ్ ఏకైకం పాతాలం మునిసత్తమాః అతలం వితలం చైవ నితలం సుతలం తథా
ప్రతి పాతాళం, మహర్షులారా, పది వేల పరిమాణంలో ఉంటుంది. అటల, విటల, నితల, సుతల కూడా అలాగే ఉంటాయి.
తలాతలం రసాతలం పాతాలం చాపి సప్తమమ్ కృష్ణా శుక్లారుణా పీతా శర్కరా శైలకాఞ్చనీ
తలాతల, రసాతల, ఏడవదిగా పాతాళం ఉంటాయి. అక్కడ మట్టులు నలుపు, తెలుపు, ఎరుపు, పసుపు, రాళ్లతో, కొండలతో, బంగారుతో ఉంటాయి.
భూమయో యత్ర విప్రేన్ద్రా వరప్రాసాదశోభితాః తేషు దానవదైతేయజాతయః శతశః స్థితాః
అక్కడ, బ్రాహ్మణులారా, అద్భుతమైన ప్రాసాదాలతో భూములు ఉన్నాయి. వాటిలో దానవులు, దైత్యులు వందల సంఖ్యలో నివసిస్తున్నారు.
నాగానాం చ మహాఙ్గానాం జ్ఞాతయశ్ చ ద్విజోత్తమాః స్వర్లోకాద్ అపి రమ్యాణి పాతాలానీతి నారదః
అలాగే, మహా శరీరాలున్న నాగుల బంధువులు కూడా అక్కడే ఉంటారు, ఉత్తమ ద్విజులారా. పాతాళాలు స్వర్గం కన్నా అందంగా ఉంటాయని నారదుడు చెప్పారు.
ప్రాహ స్వర్గసదోమధ్యే పాతాలేభ్యో గతో దివమ్ ఆహ్లాదకారిణః శుభ్రా మణయో యత్ర సుప్రభాః
ఆయన స్వర్గవాసుల మధ్య ఇలా అన్నాడు: 'పాతాళాల నుంచి స్వర్గానికి వెళ్ళినా, అక్కడ ప్రకాశవంతమైన మణులు ఆనందాన్ని ఇస్తాయి.'
నాగాభరణభూషాశ్ చ పాతాలం కేన తత్సమమ్ దైత్యదానవకన్యాభిర్ ఇతశ్ చేతశ్ చ శోభితే
నాగుల అలంకారాలు పాతాళాన్ని అలంకరిస్తాయి. దైత్య, దానవ కుమార్తెలు ఇక్కడ అక్కడ అలంకరించిన ఆ లోకం సమానంగా మరెవరు చేయగలరు?
పాతాలే కస్య న ప్రీతిర్ విముక్తస్యాపి జాయతే దివార్కరశ్మయో యత్ర ప్రభాస్ తన్వన్తి నాతపమ్
పాతాళంలో, విముక్తుడైనా అక్కడ ఆనందించకుండా ఉండలేడు. అక్కడ సూర్యుడు, చంద్రుని కిరణాలు వెలుతురు ఇస్తాయి కాని వేడి కలిగించవు.
శశినశ్ చ న శీతాయ నిశి ద్యోతాయ కేవలమ్ భక్ష్యభోజ్యమహాపానమదమత్తైశ్ చ భోగిభిః
చంద్రుడు రాత్రి చల్లదనం ఇవ్వడు, కేవలం వెలుతురు మాత్రమే ఇస్తాడు. అక్కడ నాగులు విరివిగా భోజనం, పానీయాలు తీసుకుంటూ మత్తులో ఉంటారు.
యత్ర న జ్ఞాయతే కాలో గతో ఽపి దనుజాదిభిః వనాని నద్యో రమ్యాణి సరాంసి కమలాకరాః
అక్కడ కాలం గడిచినా, దానవులు మొదలైనవారు దాన్ని గ్రహించలేరు. అక్కడ అందమైన అడవులు, నదులు, సరస్సులు, కమలాకరాలు ఉన్నాయి.