వర్షాచలా మునిశ్రేష్ఠాస్ తేషాం నామాని భో ద్విజాః క్రౌఞ్చశ్ చ వామనశ్ చైవ తృతీయశ్ చాన్ధకారకః
ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, వారి పర్వతాల పేర్లు: క్రౌంచ, వామన, మూడవది అంధకారక.
దేవవ్రతో ధమశ్ చైవ తథాన్యః పుణ్డరీకవాన్ దున్దుభిశ్ చ మహాశైలో ద్విగుణాస్ తే పరస్పరమ్
దేవవ్రతుడు, ధముడు, పుండరీకవాన్, దుందుభి, మహాశైలం—ఇవి పరస్పరం రెట్టింపు పరిమాణంలో ఉన్నాయి.
ద్వీపాద్ ద్వీపేషు యే శైలాస్ తథా ద్వీపాని తే తథా వర్షేష్వ్ ఏతేషు రమ్యేషు వర్షశైలవరేషు చ
ప్రతి ద్వీపంలో ఉన్న పర్వతాలు, అలాగే ద్వీపాలు, ఈ అందమైన ప్రాంతాలు, ఆ ప్రాంతాల్లోని ఉత్తమ పర్వతాలు అన్నీ అలా ఉన్నాయి.
నివసన్తి నిరాతఙ్కాః సహ దేవగణైః ప్రజాః పుష్కలా పుష్కరా ధన్యాస్ తే ఖ్యాతాశ్ చ ద్విజోత్తమాః
అక్కడ ప్రజలు ఎలాంటి కష్టం లేకుండా, దేవతలతో కలిసి నివసిస్తారు. వారు సమృద్ధిగా, సుఖంగా, ధన్యులుగా ఉంటారు. ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, వారు ప్రసిద్ధి పొందారు.
బ్రాహ్మణాః క్షత్రియా వైశ్యాః శూద్రాశ్ చానుక్రమోదితాః తత్ర నద్యో మునిశ్రేష్ఠా యాః పిబన్తి తు తే సదా
బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులు వరుసగా ఉన్నారు. అక్కడ, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, వారు ఎప్పుడూ త్రాగే నదులు ఉన్నాయి.
సప్త ప్రధానాః శతశస్ తథాన్యాః క్షుద్రనిమ్నగాః గౌరీ కుముద్వతీ చైవ సంధ్యా రాత్రిర్ మనోజవా
ఏడు ప్రధాన నదులు, ఇంకా వందలాది చిన్న వాగులు ఉన్నాయి. గౌరీ, కుముద్వతీ, సంధ్యా, రాత్రి, మనోజవా అనే నదులు అక్కడ ఉన్నాయి.
ఖ్యాతిశ్ చ పుణ్డరీకా చ సప్తైతా వర్షనిమ్నగాః తత్రాపి వర్ణైర్ భగవాన్ పుష్కరాద్యైర్ జనార్దనః
ఖ్యాతి, పుండరీక అనే ఏడు నదులు ఆ ప్రాంతాల్లో ప్రవహిస్తున్నాయి. అక్కడ కూడా, పుష్కర మొదలైన వర్ణాల ప్రకారం భగవంతుడు జనార్దనుడు పూజించబడతాడు.
ధ్యానయోగై రుద్రరూప ఈజ్యతే యజ్ఞసంనిధౌ క్రౌఞ్చద్వీపః సముద్రేణ దధిమణ్డోదకేన తు
ధ్యానం, యోగ సాధనలలో రుద్రుని యజ్ఞ సమయాల్లో ఆరాధిస్తారు. క్రౌంచ ద్వీపం పెరుగు నీటి సముద్రంతో చుట్టుముట్టబడి ఉంటుంది.
ఆవృతః సర్వతః క్రౌఞ్చద్వీపతుల్యేన మానతః దధిమణ్డోదకశ్ చాపి శాకద్వీపేన సంవృతః
క్రౌంచ ద్వీపం అన్ని వైపులా అదే పరిమాణంలో ఉన్న పెరుగు నీటి సముద్రంతో ఆవృతమై ఉంది. ఆ సముద్రాన్ని కూడా శాక ద్వీపం చుట్టుముట్టి ఉంది.
క్రౌఞ్చద్వీపస్య విస్తారద్విగుణేన ద్విజోత్తమాః శాకద్వీపేశ్వరస్యాపి భవ్యస్య సుమహాత్మనః
ద్విజులలో శ్రేష్ఠులారా, శాక ద్వీపం క్రౌంచ ద్వీపం కంటే రెండింతలు పెద్దది. దానికి భవ్యుడు అనే గొప్ప మహాత్ముడు అధిపతి.
సప్తైవ తనయాస్ తేషాం దదౌ వర్షాణి సప్త సః జలదశ్ చ కుమారశ్ చ సుకుమారో మనీరకః
ఆయనకు ఏడుగురు కుమారులు. వారందరికీ ఏడే ప్రాంతాలను ఇచ్చాడు. ఆ కుమారుల పేర్లు: జలద, కుమార, సుకుమార, మనీరక.
కుసమోదశ్ చ మోదాకిః సప్తమశ్ చ మహాద్రుమః తత్సంజ్ఞాన్య్ ఏవ తత్రాపి సప్త వర్షాణ్య్ అనుక్రమాత్
కుసమోద, మోదాకి, ఏడవవాడు మహాద్రుముడు. వీరి పేర్లే అక్కడి ఏడే ప్రాంతాలకు పెట్టారు.
తత్రాపి పర్వతాః సప్త వర్షవిచ్ఛేదకారకాః పూర్వస్ తత్రోదయగిరిర్ జలధారస్ తథాపరః
అక్కడ కూడా ఏడుగురు ప్రాంతాలను విడగొట్టే ఏడుగురు పర్వతాలు ఉన్నాయి. మొదట ఉదయగిరి, తరువాత జలధార.
తథా రైవతకః శ్యామస్ తథైవామ్భోగిరిర్ ద్విజాః ఆస్తికేయస్ తథా రమ్యః కేసరీ పర్వతోత్తమః
తర్వాత రైవతక, శ్యామ, అంబోగిరి, ఆస్తికేయ, రమ్య, కేశరి అనే ఉత్తమ పర్వతాలు ఉన్నాయి.
శాకశ్ చాత్ర మహావృక్షః సిద్ధగన్ధర్వసేవితః యత్పత్త్రవాతసంస్పర్శాద్ ఆహ్లాదో జాయతే పరః
అక్కడ శాక అనే గొప్ప వృక్షం ఉంది. దాన్ని సిద్ధులు, గంధర్వులు సేవిస్తారు. దాని ఆకుల గాలికి తాకినవారికి అపూర్వమైన ఆనందం కలుగుతుంది.
తత్ర పుణ్యా జనపదాశ్ చాతుర్వర్ణ్యసమన్వితాః నివసన్తి మహాత్మానో నిరాతఙ్కా నిరామయాః
అక్కడ పవిత్రమైన జనపదాలు ఉన్నాయి. నాలుగు వర్ణాల మహాత్ములు అక్కడ నిర్భయంగా, రోగరహితంగా నివసిస్తున్నారు.
నద్యశ్ చాత్ర మహాపుణ్యాః సర్వపాపభయాపహాః సుకుమారీ కుమారీ చ నలినీ రేణుకా చ యా
అక్కడ మహాపుణ్యమైన నదులు ఉన్నాయి. అవి అన్ని పాపాలను, భయాలను తొలగిస్తాయి. వాటిలో సుకుమారి, కుమారి, నళిని, రేణుకా ఉన్నాయి.
ఇక్షుశ్ చ ధేనుకా చైవ గభస్తీ సప్తమీ తథా అన్యాస్ త్వ్ అయుతశస్ తత్ర క్షుద్రనద్యో ద్విజోత్తమాః
ఇక్షు, ధేనుక, గభస్తి, సప్తమి అనే నదులు కూడా ఉన్నాయి. ఇంకా అక్కడ దశల కొద్దీ చిన్న నదులు ఉన్నాయి.
మహీధరాస్ తథా సన్తి శతశో ఽథ సహస్రశః తాః పిబన్తి ముదా యుక్తా జలదాదిషు యే స్థితాః
అక్కడ వందలాది, వేలాది మహాపర్వతాలు ఉన్నాయి. జలధి మొదలైన వాటిలో నివసించే వారు ఆనందంగా వాటి నీటిని తాగుతారు.
వర్షేషు యే జనపదాశ్ చతుర్థార్థసమన్వితాః నద్యశ్ చాత్ర మహాపుణ్యాః స్వర్గాద్ అభ్యేత్య మేదినీమ్
ఆ ప్రాంతాల్లో నివసించే ప్రజలు నాలుగవ వంతు ధర్మంతో ఉన్నారు. అక్కడ కూడా మహాపుణ్యమైన నదులు ఉన్నాయి. అవి స్వర్గం నుండి భూమికి వస్తాయి.
ధర్మహానిర్ న తేష్వ్ అస్తి న సంహర్షో న శుక్ తథా మర్యాదావ్యుత్క్రమశ్ చాపి తేషు దేశేషు సప్తసు
ఆ ఏడే దేశాల్లో ధర్మహానీ ఉండదు. అక్కడ అతిశయమైన ఆనందం లేదా దుఃఖం ఉండదు. అలాగే, నియమాలను ఎవరూ ఉల్లంఘించరు.
మగాశ్ చ మాగధాశ్ చైవ మానసా మన్దగాస్ తథా మగా బ్రాహ్మణభూయిష్ఠా మాగధాః క్షత్రియాస్ తు తే
అక్కడ మగులు, మాగధులు, మానసులు, మందగులు ఉంటారు. మగులు ఎక్కువగా బ్రాహ్మణులు, మాగధులు క్షత్రియులు.
వైశ్యాస్ తు మానసాస్ తేషాం శూద్రా జ్ఞేయాస్ తు మన్దగాః శాకద్వీపే స్థితైర్ విష్ణుః సూర్యరూపధరో హరిః
మానసులు వైశ్యులు, మందగులు శూద్రులు. శాక ద్వీపంలో విష్ణువు సూర్యుని రూపంలో హరిగా ఉన్నాడు.
యథోక్తైర్ ఇజ్యతే సమ్యక్ కర్మభిర్ నియతాత్మభిః శాకద్వీపస్ తతో విప్రాః క్షీరోదేన సమన్తతః
అక్కడ నియమంగా ఉన్నవారు యుక్తమైన కర్మలతో ఆయనను ఆచారప్రకారం పూజిస్తారు. శాక ద్వీపానికి అటుపై అన్ని వైపులా పాలు సముద్రం ఉంది.
శాకద్వీపప్రమాణేన వలయేనేవ వేష్టితః క్షీరాబ్ధిః సర్వతో విప్రాః పుష్కరాఖ్యేన వేష్టితః
ఓ బ్రాహ్మణులారా, క్షీరసాగరం చుట్టూ శాకద్వీపం పరిమాణంతో కూడిన ఒక వలయం ఉంది. ఆ వలయాన్ని పుష్కరమనే మరో వలయం పూర్తిగా చుట్టుకుని ఉంది.
ద్వీపేన శాకద్వీపాత్ తు ద్విగుణేన సమన్తతః పుష్కరే సవనస్యాపి మహావీతో ఽభవత్ సుతః
పుష్కర ద్వీపం, శాకద్వీపం కంటే రెండు రెట్లు పెద్దదిగా అన్ని వైపులా విస్తరించి ఉంది. అదే సవనుని కుమారుడి గొప్ప ప్రాంతమైంది.
ధాతకిశ్ చ తయోస్ తద్వద్ ద్వే వర్షే నామసంజ్ఞితే మహావీతం తథైవాన్యద్ ధాతకీఖణ్డసంజ్ఞితమ్
ధాతకి కూడా అలాగే రెండు ప్రాంతాలు ఉన్నాయి. వాటికి అతని పేరే పెట్టారు. మరో గొప్ప ప్రాంతాన్ని ధాతకీఖండం అని పిలుస్తారు.
ఏకశ్ చాత్ర మహాభాగాః ప్రఖ్యాతో వర్షపర్వతః మానసోత్తరసంజ్ఞో వై మధ్యతో వలయాకృతిః
అక్కడ ఒక ప్రసిద్ధమైన పర్వతం ఉంది, దానికి మానసోత్తరము అని పేరు. అది మధ్యలో వలయంలా ఉంది.
యోజనానాం సహస్రాణి ఊర్ధ్వం పఞ్చాశద్ ఉచ్ఛ్రితః తావద్ ఏవ చ విస్తీర్ణః సర్వతః పరిమణ్డలః
ఆ పర్వతం యాభై వేల యోజనాల ఎత్తు, అంతే వెడల్పుగా అన్ని వైపులా వలయాకారంగా విస్తరించి ఉంది.
పుష్కరద్వీపవలయం మధ్యేన విభజన్న్ ఇవ స్థితో ఽసౌ తేన విచ్ఛిన్నం జాతం వర్షద్వయం హి తత్
ఆ పర్వతం పుష్కర ద్వీపాన్ని మధ్యలో విడగొట్టినట్లుగా నిలిచి ఉంది. అందువల్ల ఆ రెండు ప్రాంతాలు వేరుగా అయ్యాయి.