ద్వే చైవ బహుపుత్రాయ ద్వే చైవాఙ్గిరసే తథా ద్వే కృశాశ్వాయ విదుషే తాసాం నామాని మే శృణు
ఇంకా ఇద్దరిని బహుపుత్రునికి, ఇద్దరిని అంగీరసునికి, ఇద్దరిని కృష్ణాశ్వునికి ఇచ్చాడు. వాటి పేర్లు నేను చెబుతాను వినండి.
అరున్ధతీ వసుర్ యామీ లమ్బా భానుర్ మరుత్వతీ సంకల్పా చ ముహూర్తా చ సాధ్యా విశ్వా చ భో ద్విజాః
అరుంధతి, వసు, యామి, లంబా, భాను, మరుత్వతి, సంకల్ప, ముహూర్త, సాధ్య, విశ్వ — ఇవే, ఓ ద్విజులారా.
ధర్మపత్న్యో దశ త్వ్ ఏతాస్ తాస్వ్ అపత్యాని బోధత విశ్వేదేవాస్ తు విశ్వాయాః సాధ్యా సాధ్యాన్ వ్యజాయత
ఈ పదిమంది ధర్మునికి భార్యలు. వీరి సంతానాన్ని తెలుసుకోండి. విశ్వ నుండి విశ్వదేవులు, సాధ్య నుండి సాధ్యులు పుట్టారు.
మరుత్వత్యాం మరుత్వన్తో వసోస్ తు వసవః సుతాః భానోస్ తు భానవః పుత్రా ముహూర్తాస్ తు ముహూర్తజాః
మరుత్వతిలో మరుతులు, వసువులో వసువులు, భానువులో భానువులు, ముహూర్తలో ముహూర్తజులు జన్మించారు.
లమ్బాయాశ్ చైవ ఘోషో ఽథ నాగవీథీ చ యామిజా పృథివీ విషయం సర్వమ్ అరున్ధత్యాం వ్యజాయత
లంబా నుండి ఘోషుడు జన్మించాడు. నాగవీధి నుండి యామిజుడు పుట్టాడు. అరుంధతికి భూమిలోని అన్ని ప్రాంతాలు ప్రాప్తించాయి.
సంకల్పాయాస్ తు విశ్వాత్మా జజ్ఞే సంకల్ప ఏవ హి నాగవీథ్యాం చ యామిన్యాం వృషలశ్ చ వ్యజాయత
సంకల్ప నుండి విశ్వాత్ముడు జన్మించాడు, ఎందుకంటే సంకల్పమే అతని స్వరూపం. నాగవీధి, యామినిల నుండి వృషలుడు పుట్టాడు.
పరా యాః సోమపత్నీశ్ చ దక్షః ప్రాచేతసో దదౌ సర్వా నక్షత్రనామ్న్యస్ తా జ్యోతిషే పరికీర్తితాః
సోముని భార్యలైన పరాలు, ప్రాచేతసుడు అయిన దక్షుడు ఇచ్చాడు. అవన్నీ నక్షత్రాల పేర్లతో జ్యోతిష్యంలో ప్రసిద్ధి పొందినవే.
యే త్వ్ అన్యే ఖ్యాతిమన్తో వై దేవా జ్యోతిష్పురోగమాః వసవో ఽష్టౌ సమాఖ్యాతాస్ తేషాం వక్ష్యామి విస్తరమ్
ఇంకా ప్రసిద్ధులైన దేవతలు, జ్యోతిర్గణాలతో కూడిన ఎనిమిది వసువులు. వారి వివరాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను.
ఆపో ధ్రువశ్ చ సోమశ్ చ ధవశ్ చైవానిలో ఽనలః ప్రత్యూషశ్ చ ప్రభాసశ్ చ వసవో నామభిః స్మృతాః
ఆప, ధ్రువ, సోమ, ధవ, అనిల, అనల, ప్రత్యూష, ప్రభాస—ఇవే వసువులుగా పేరొందినవారు.
ఆపస్య పుత్రో వైతణ్డ్యః శ్రమః శ్రాన్తో మునిస్ తథా ధ్రువస్య పుత్రో భగవాన్ కాలో లోకప్రకాలనః
ఆపునికి వైతండ్యుడు కుమారుడు, అతడిని శ్రముడు, శ్రాంతుడు, ముని అని కూడా అంటారు. ధ్రువునికి కాలుడు కుమారుడు, అతడు లోకాల పరిమాణాన్ని నిర్ణయించేవాడు.
సోమస్య భగవాన్ వర్చా వర్చస్వీ యేన జాయతే ధవస్య పుత్రో ద్రవిణో హుతహవ్యవహస్ తథా మనోహరాయాః శిశిరః ప్రాణో ఽథ రమణస్ తథా
సోమునికి వర్చా అనే ప్రసిద్ధ కుమారుడు, అతని వల్ల తేజస్సు పుట్టింది. ధవునికి ద్రవిణుడు కుమారుడు, అతడు హవిస్సును తీసుకెళ్లేవాడు. మనోహరకి శిశిరుడు, ప్రాణుడు, రమణుడు పుట్టారు.
అనిలస్య శివా భార్యా తస్యాః పుత్రో మనోజవః అవిజ్ఞాతగతిశ్ చైవ ద్వౌ పుత్రావ్ అనిలస్య చ
అనిలునికి శివా భార్య. ఆమె కుమారుడు మనోజవుడు. ఇంకా అవిజ్ఞాతగతి అనే మరో కుమారుడు కూడా ఉన్నాడు. అనిలునికి ఇద్దరు కుమారులు.
అగ్నిపుత్రః కుమారస్ తు శరస్తమ్బే శ్రియా వృతః తస్య శాఖో విశాఖశ్ చ నైగమేయశ్ చ పృష్ఠజః
అగ్నికి కుమారుడు కుమారుడు, ఆయుధపు అంచున తేజస్సుతో అలంకరించబడ్డాడు. అతనికి శాఖ, విశాఖ, నైగమేయ అనే అన్నదమ్ములు ఉన్నారు. నైగమేయుడు వెనుక భాగం నుండి జన్మించాడు.
అపత్యం కృత్తికానాం తు కార్త్తికేయ ఇతి స్మృతః ప్రత్యూషస్య విదుః పుత్రమ్ ఋషిం నామ్నాథ దేవలమ్
కృత్తికలకు పుట్టినవాడు కార్తికేయుడు అని ప్రసిద్ధి. ప్రత్యూషునికి కుమారుడు ఋషి, అతడిని దేవలుడు అంటారు.
ద్వౌ పుత్రౌ దేవలస్యాపి క్షమావన్తౌ మనీషిణౌ బృహస్పతేస్ తు భగినీ వరస్త్రీ బ్రహ్మవాదినీ
దేవలకు ఇద్దరు కుమారులు, వారు సహనంతో కూడిన జ్ఞానులు. బృహస్పతికి ఒక చెల్లెలు ఉంది, ఆమె ఉత్తమ స్త్రీ, బ్రహ్మవాక్యాలను తెలిసినవారు.
యోగసిద్ధా జగత్ కృత్స్నమ్ అసక్తా విచచార హ ప్రభాసస్య తు సా భార్యా వసూనామ్ అష్టమస్య తు
యోగసిద్ధి పొంది, ఆమె ప్రపంచమంతా ఆసక్తి లేకుండా సంచరించింది. ఆమె వసువులలో ఎనిమిదవవాడైన ప్రభాసుని భార్య.
విశ్వకర్మా మహాభాగో యస్యాం జజ్ఞే ప్రజాపతిః కర్తా శిల్పసహస్రాణాం త్రిదశానాం చ వార్ధకిః
ఆమె నుండి మహాభాగుడైన విశ్వకర్మ జన్మించాడు. అతడు ప్రజల అధిపతి, వెయ్యి కళలకు కర్త, దేవతలకు వాస్తుశిల్పి.
భూషణానాం చ సర్వేషాం కర్తా శిల్పవతాం వరః యః సర్వేషాం విమానాని దైవతానాం చకార హ
అతడు అన్ని అలంకారాల కర్త, శిల్పాల్లో శ్రేష్ఠుడు. దేవతలకు అన్ని విమానాలను నిర్మించినవాడు కూడా ఆయనే.
మానుషాశ్ చోపజీవన్తి యస్య శిల్పం మహాత్మనః సురభీ కశ్యపాద్ రుద్రాన్ ఏకాదశ వినిర్మమే
ఈ మహాత్ముని శిల్పం వల్ల మనుష్యులు జీవనం సాగిస్తున్నారు. కశ్యపుని నుండి సురభి పుట్టి, పదకొండు రుద్రులను కనింది.
మహాదేవప్రసాదేన తపసా భావితా సతీ అజైకపాద్ అహిర్బుధ్న్యస్ త్వష్టా రుద్రశ్ చ వీర్యవాన్
మహాదేవుని కృపతో, తపస్సుతో ఆమె పవిత్రురాలైంది. అజైకపాదుడు, అహిర్బుధ్నుడు, త్వష్ట, బలవంతుడైన రుద్రుడు జన్మించారు.
హరశ్ చ బహురూపశ్ చ త్ర్యమ్బకశ్ చాపరాజితః వృషాకపిశ్ చ శంభుశ్ చ కపర్దీ రైవతస్ తథా
హరుడు, బహురూపుడు, త్ర్యంబకుడు, అపరాజితుడు, వృషాకపి, శంభు, కపర్దీ, రైవతుడు కూడా.
మృగవ్యాధశ్ చ శర్వశ్ చ కపాలీ చ ద్విజోత్తమాః ఏకాదశైతే విఖ్యాతా రుద్రాస్ త్రిభువనేశ్వరాః
మృగవ్యాధుడు, శర్వుడు, కపాలి—ఈ పదకొండు మంది రుద్రులు మూడు లోకాల అధిపతులుగా ప్రసిద్ధి పొందారు.
శతం త్వ్ ఏవం సమాఖ్యాతం రుద్రాణామ్ అమితౌజసామ్ పురాణే మునిశార్దూలా యైర్ వ్యాప్తం సచరాచరమ్
మునిశ్రేష్ఠులారా, పురాణాలలో చెప్పిన ప్రకారం, అపారమైన శక్తి కలిగిన వంద మంది రుద్రులు ఉన్నారు. వీరి ద్వారా ఈ జగత్తులోని చరాచరమంతా వ్యాపించిపోయింది.
దారాఞ్ శృణుధ్వం విప్రేన్ద్రాః కశ్యపస్య ప్రజాపతేః అదితిర్ దితిర్ దనుశ్ చైవ అరిష్టా సురసా ఖసా
విప్రశ్రేష్ఠులారా, ఇప్పుడు కశ్యప ప్రజాపతి భార్యల గురించి వినండి. వారు: అదితి, దితి, దను, అరిష్టా, సురసా, ఖసా.
సురభిర్ వినతా చైవ తామ్రా క్రోధవశా ఇరా కద్రుర్ మునిశ్ చ భో విప్రాస్ తాస్వ్ అపత్యాని బోధత
సురభి, వినత, తామ్ర, క్రోధవశ, ఇరా, కద్రూ, ముని కూడా ఉన్నారు. వీరి సంతానాన్ని మీరు తెలుసుకోండి, బ్రాహ్మణులారా.
పూర్వమన్వన్తరే శ్రేష్ఠా ద్వాదశాసన్ సురోత్తమాః తుషితా నామ తే ఽన్యోన్యమ్ ఊచుర్ వైవస్వతే ఽన్తరే
మునులారా, గత మన్వంతరంలో తుషితులు అనే ద్వాదశ ఉత్తమ దేవతలు ఉన్నారు. వారు వైవస్వత మన్వంతర ప్రారంభంలో పరస్పరం మాట్లాడుకున్నారు.
ఉపస్థితే ఽతియశసశ్ చాక్షుషస్యాన్తరే మనోః హితార్థం సర్వలోకానాం సమాగమ్య పరస్పరమ్
ప్రఖ్యాతమైన చాక్షుష మనువు కాలం ముగిసినప్పుడు, ఆ దేవతలు సమస్త లోకాల మేలుకోసం ఒకచోట చేరారు.
ఆగచ్ఛత ద్రుతం దేవా అదితిం సంప్రవిశ్య వై మన్వన్తరే ప్రసూయామస్ తన్ నః శ్రేయో భవిష్యతి
"దేవతలారా, త్వరగా రండి. మనం అదితిలో ప్రవేశించి రాబోయే మన్వంతరంలో జన్మిద్దాం. అలా చేయడం మనకు మేలు కలిగిస్తుంది" అని వారు అన్నారు.
ఏవమ్ ఉక్త్వా తు తే సర్వే చాక్షుషస్యాన్తరే మనోః మారీచాత్ కశ్యపాజ్ జాతాస్ త్వ్ అదిత్యా దక్షకన్యయా
అలా అన్న తర్వాత, చాక్షుష మనువు కాలం ముగిసినప్పుడు, అందరూ మరీచి కుమారుడైన కశ్యపుని ద్వారా, దక్ష కుమార్తె అయిన అదితి నుండి జన్మించారు.
తత్ర విష్ణుశ్ చ శక్రశ్ చ జజ్ఞాతే పునర్ ఏవ హి అర్యమా చైవ ధాతా చ త్వష్టా పూషా తథైవ చ
అక్కడ విష్ణువు, ఇంద్రుడు, అర్యమా, ధాత, త్వష్ట, పూషణుడు కూడా మళ్లీ జన్మించారు.