శ్రద్ధాన్వితాయాథ గుణాన్వితాయ పరాపవాదాద్ విరతాయ నిత్యమ్ విశుద్ధయోగాయ బుధాయ చైవ కృపావతే ఽథ క్షమిణే హితాయ
శ్రద్ధ కలిగినవారికి, గుణవంతులైనవారికి, ఎప్పుడూ ఇతరులను నిందించని వారికి, శుద్ధయోగంలో నిత్యం నిమగ్నమైనవారికి, జ్ఞానవంతులకు, దయగలవారికి, సహనశీలులకు, మేలుకోరేవారికి ఇవ్వాలి.
వివిక్తశీలాయ విధిప్రియాయ వివాదహీనాయ బహుశ్రుతాయ వినీతవేశాయ నహైతుకాత్మనే సదైవ గుహ్యం త్వ్ ఇదమ్ ఏవ దేయమ్
ప్రత్యేకంగా ఉండే స్వభావం ఉన్నవారికి, నియమాలను ప్రేమించే వారికి, వాదానికి దూరంగా ఉండేవారికి, విస్తృతంగా శాస్త్రాలు చదివినవారికి, వినయంగా ఉండేవారికి, స్వార్థం లేనివారికి మాత్రమే ఈ రహస్యాన్ని ఎప్పుడూ ఇవ్వాలి.
ఏతైర్ గుణైర్ హీనతమే న దేయమ్ ఏతత్ పరం బ్రహ్మ విశుద్ధమ్ ఆహుః న శ్రేయసే యోక్ష్యతి తాదృశే కృతం ధర్మప్రవక్తారమ్ అపాత్రదానాత్
ఈ గుణాలు లేని వారికి ఈ పరమ పవిత్ర బ్రహ్మను ఇవ్వకూడదు. అలాంటి వారు శ్రేయస్సు పొందరు. అర్హతలేని వారికి ఉపదేశం చేసిన ధర్మోపదేశకుని నిందిస్తారు.
పృథ్వీమ్ ఇమాం వా యది రత్నపూర్ణాం దద్యాద్ అదేయం త్వ్ ఇదమ్ అవ్రతాయ జితేన్ద్రియాయ ప్రయతాయ దేయం దేయం పరం తత్త్వవిదే నరేన్ద్ర
ఈ భూమిని రత్నాలతో నింపి ఇచ్చినా, వ్రతం లేని వారికి ఇది ఇవ్వకూడదు. ఇంద్రియాలను జయించినవారికి, శ్రద్ధతో ఉన్నవారికి, పరమతత్త్వాన్ని తెలిసినవారికి మాత్రమే ఇవ్వాలి, ఓ రాజా!
కరాల మా తే భయమ్ అస్తి కించిద్ ఏతచ్ ఛ్రుతం బ్రహ్మ పరం త్వయాద్య యథావద్ ఉక్తం పరమం పవిత్రం విశోకమ్ అత్యన్తమ్ అనాదిమధ్యమ్
ఓ కరాళా! భయపడవద్దు. నీవు ఈ రోజు పరబ్రహ్మను యథావిధిగా విన్నావు. ఇది అత్యంత పవిత్రమైనది, శోకరహితమైనది, అనంతమైనది, ఆదిమధ్యరహితమైనది.
అగాధమ్ ఏతద్ అజరామరం చ నిరామయం వీతభయం శివం చ సమీక్ష్య మోహం పరవాదసంజ్ఞమ్ ఏతస్య తత్త్వార్థమ్ ఇమం విదిత్వా
ఇది లోతులేనిది, వృద్ధాప్యమూ మరణమూ లేనిది, వ్యాధి లేనిది, భయములేనిది, మంగళకరమైనది. దీని తాత్పర్యాన్ని తెలుసుకొని, మోహాన్ని పరుల మాటగా మాత్రమే భావించాలి.
అవాప్తమ్ ఏతద్ ధి పురా సనాతనాద్ ధిరణ్యగర్భాద్ ధి తతో నరాధిప ప్రసాద్య యత్నేన తమ్ ఉగ్రతేజసం సనాతనం బ్రహ్మ యథా త్వయైతత్
ఇది చాలా కాలంగా, శాశ్వతమైన హిరణ్యగర్భుని నుండి సంపాదించబడింది. రాజా! నీవు ఎంతో శ్రమించి, ఆయనను ప్రసన్నపరచి, ఆ ఘనమైన తేజస్సుతో కూడిన శాశ్వతమైన బ్రహ్మను ఇలాగే పొందావు.
పృష్టస్ త్వయా చాస్మి యథా నరేన్ద్ర తథా మయేదం త్వయి నోక్తమ్ అన్యత్ యథావాప్తం బ్రహ్మణో మే నరేన్ద్ర మహాజ్ఞానం మోక్షవిదాం పరాయణమ్
రాజా! నీవు నన్ను ఇలా అడిగావు కాబట్టి, నేను నీకు ఇదే చెప్పాను. నేను మరొకటి చెప్పలేదు. బ్రహ్మజ్ఞానాన్ని, మోక్షాన్ని కోరేవారికి మార్గమయ్యే ఈ పరమ జ్ఞానాన్ని నేను ఎలా పొందానో, అలా నీకు వివరించాను.
ఏతద్ ఉక్తం పరం బ్రహ్మ యస్మాన్ నావర్తతే పునః పఞ్చవింశం మునిశ్రేష్ఠా వసిష్ఠేన యథా పురా
ఈ పరమ బ్రహ్మను నేను వివరించాను. దీనిని తెలుసుకున్నవాడు మళ్లీ జన్మించడు. ఇదే విషయాన్ని ప్రాచీన కాలంలో మహర్షుల్లో శ్రేష్ఠుడైన వశిష్ఠుడు చెప్పాడు.
పునరావృత్తిమ్ ఆప్నోతి పరమం జ్ఞానమ్ అవ్యయమ్ నాతి బుధ్యతి తత్త్వేన బుధ్యమానో ఽజరామరమ్
ఈ అమరమైన పరమ జ్ఞానాన్ని యథార్థంగా గ్రహించని వాడు మళ్లీ జన్మలను పొందుతాడు. కానీ దీనిని నిజంగా తెలుసుకున్నవాడు వృద్ధాప్యమూ మరణమూ లేని స్థితిని పొందుతాడు.
ఏతన్ నిఃశ్రేయసకరం జ్ఞానం భోః పరమం మయా కథితం తత్త్వతో విప్రాః శ్రుత్వా దేవర్షితో ద్విజాః
బ్రాహ్మణులారా! పరమ శ్రేయస్సును కలిగించే ఈ పరమ జ్ఞానాన్ని నేను మీకు యథార్థంగా వివరించాను. మీరు దీన్ని వినడం వల్ల దేవతల ఆశీర్వాదం పొందారు.
హిరణ్యగర్భాద్ ఋషిణా వసిష్ఠేన సమాహృతమ్ వసిష్ఠాద్ ఋషిశార్దూలో నారదో ఽవాప్తవాన్ ఇదమ్
ఈ జ్ఞానాన్ని వశిష్ఠ మహర్షి హిరణ్యగర్భుని నుండి పొందాడు. వశిష్ఠుని నుండి, మహర్షుల్లో సింహుడైన నారదుడు దీనిని తెలుసుకున్నాడు.
నారదాద్ విదితం మహ్యమ్ ఏతద్ ఉక్తం సనాతనమ్ మా శుచధ్వం మునిశ్రేష్ఠాః శ్రుత్వైతత్ పరమం పదమ్
నారదుని ద్వారా నేను ఈ శాశ్వతమైన ఉపదేశాన్ని తెలుసుకున్నాను. మునిశ్రేష్ఠులారా! మీరు ఈ పరమ పదాన్ని విన్న తరువాత శోకించవద్దు.
యేన క్షరాక్షరే భిన్నే న భయం తస్య విద్యతే విద్యతే తు భయం యస్య యో నైనం వేత్తి తత్త్వతః
క్షరమైనదీ, అక్షరమైనదీ ఏంటో యథార్థంగా తెలిసినవాడికి భయం ఉండదు. కానీ దీనిని నిజంగా తెలియని వాడికి మాత్రం భయం ఉంటుంది.
అవిజ్ఞానాచ్ చ మూఢాత్మా పునః పునర్ ఉపద్రవాన్ ప్రేత్య జాతిసహస్రాణి మరణాన్తాన్య్ ఉపాశ్నుతే
అజ్ఞానంతో మూర్ఖుడైన ఆత్మ మళ్లీ మళ్లీ బాధలను అనుభవిస్తుంది. మరణంతో ముగిసే వేలాది జన్మలను పొందుతుంది.
దేవలోకం తథా తిర్యఙ్ మానుష్యమ్ అపి చాశ్నుతే యది వా ముచ్యతే వాపి తస్మాద్ అజ్ఞానసాగరాత్
అతడు దేవతల లోకాన్ని, జంతువుల లోకాన్ని, మానవ జన్మను కూడా పొందుతాడు. లేదా, అజ్ఞాన సముద్రం నుండి విముక్తి పొందవచ్చు.
అజ్ఞానసాగరే ఘోరే హ్య్ అవ్యక్తాగాధ ఉచ్యతే అహన్య్ అహని మజ్జన్తి యత్ర భూతాని భో ద్విజాః
ఈ భయంకరమైన అజ్ఞాన సముద్రాన్ని అవ్యక్తమైనదిగా, అపారమైనదిగా అంటారు. బ్రాహ్మణులారా! ప్రతి రోజూ, అన్ని జీవులు అందులో మునిగిపోతుంటాయి.
తస్మాద్ అగాధాద్ అవ్యక్తాద్ ఉపక్షీణాత్ సనాతనాత్ తస్మాద్ యూయం విరజస్కా వితమస్కాశ్ చ భో ద్విజాః
అందువల్ల, బ్రాహ్మణులారా! మీరు ఆ అపారమైన, అవ్యక్తమైన, శాశ్వతమైన స్థితి నుండి బయటపడి, నిర్మలులుగా, కలుషరహితులుగా ఉన్నారు.
ఏవం మయా మునిశ్రేష్ఠాః సారాత్ సారతరం పరమ్ కథితం పరమం మోక్షం యం జ్ఞాత్వా న నివర్తతే
మునిశ్రేష్ఠులారా! ఈ విధంగా నేను పరమార్థాన్ని, పరమ మోక్షాన్ని, దాని సారాన్ని మీకు వివరించాను. దీన్ని తెలుసుకున్నవాడు మళ్లీ జన్మించడు.
న నాస్తికాయ దాతవ్యం నాభక్తాయ కదాచన న దుష్టమతయే విప్రా న శ్రద్ధావిముఖాయ చ
బ్రాహ్మణులారా! ఈ జ్ఞానాన్ని నాస్తికుడికి ఇవ్వకూడదు, భక్తి లేనివాడికి ఇవ్వకూడదు, చెడ్డ మనస్సున్నవాడికి ఇవ్వకూడదు, విశ్వాసం లేనివాడికీ ఇవ్వకూడదు.
ఏవం పురా మునీన్ వ్యాసః పురాణం శ్లక్ష్ణయా గిరా దశాష్టదోషరహితైర్ వాక్యైః సారతరైర్ ద్విజాః
ఇలా, పురాణ కాలంలో వ్యాసుడు మునులకు మృదువైన మాటలతో, దశ, అష్ట దోషాలు లేని, సారభూతమైన వాక్యాలతో పురాణాన్ని వివరించాడు, బ్రాహ్మణులారా!
పూర్ణమ్ అస్తమలైః శుద్ధైర్ నానాశాస్త్రసముచ్చయైః జాతిశుద్ధసమాయుక్తం సాధుశబ్దోపశోభితమ్
అది సంపూర్ణంగా, మచ్చలేకుండా, పవిత్రంగా, అనేక శాస్త్రాల సంగ్రహంగా, వంశపారంపర్య పవిత్రతతో, మంచి పదాలతో అలంకరించబడి ఉంది.
పూర్వపక్షోక్తిసిద్ధాన్తపరినిష్ఠాసమన్వితమ్ శ్రావయిత్వా యథాన్యాయం విరరామ మహామతిః
దానిలో పూర్వపక్ష వాదనలూ, సిద్ధాంత స్థాపనలూ, సముచితంగా ముగింపు కూడా ఉన్నాయి. మహామతి వ్యాసుడు ధర్మబద్ధంగా చదివించి, ఆపేశాడు.
తే ఽపి శ్రుత్వా మునిశ్రేష్ఠాః పురాణం వేదసంమితమ్ ఆద్యం బ్రాహ్మాభిధానం చ సర్వవాఞ్ఛాఫలప్రదమ్
వారు కూడా వేదాలకు అనుగుణంగా ఉన్న పురాణాన్ని, అన్ని కోరికలను ఫలించించే ఆ ఆద్య బ్రహ్మపేరుగల గ్రంథాన్ని వినారు.
హృష్టా బభూవుః సుప్రీతా విస్మితాశ్ చ పునః పునః ప్రశశంసుస్ తదా వ్యాసం కృష్ణద్వైపాయనం మునిమ్
అందరూ ఆనందంతో, హర్షంతో, ఆశ్చర్యంతో మళ్లీ మళ్లీ వియాస మహర్షిని, కృష్ణద్వైపాయనుని ప్రశంసించారు.
అహో త్వయా మునిశ్రేష్ఠ పురాణం శ్రుతిసంమితమ్ సర్వాభిప్రేతఫలదం సర్వపాపహరం పరమ్
ఓ మునిశ్రేష్ఠా! నీవు వేదాలకు అనుగుణంగా పురాణాన్ని చెప్పావు. ఇది అన్ని అభీష్టాలను ఫలింపజేస్తుంది, అన్ని పాపాలను తొలగిస్తుంది.
ప్రోక్తం శ్రుతం తథాస్మాభిర్ విచిత్రపదమ్ అక్షరమ్ న తే ఽస్త్య్ అవిదితం కించిత్ త్రిషు లోకేషు వై ప్రభో
ఇది నీ మాటల్లో మేము విన్నాము, అందులోని అద్భుతమైన పదాలను, అక్షరాలను ఆస్వాదించాము. ప్రభూ! మూడు లోకాలలో నీకు తెలియనిది ఏదీ లేదు.
సర్వజ్ఞస్ త్వం మహాభాగ దేవేష్వ్ ఇవ బృహస్పతిః నమస్యామో మహాప్రాజ్ఞం బ్రహ్మిష్ఠం త్వాం మహామునిమ్
ఓ మహాభాగ! నీవు దేవతల్లో బృహస్పతి లాంటి సర్వజ్ఞుడు. మేము నీకు నమస్కరిస్తున్నాం, మహాపండితుడవు, బ్రాహ్మణులలో శ్రేష్ఠుడవు, గొప్ప మునివరుడవు.
యేన త్వయా తు వేదార్థా భారతే ప్రకటీకృతాః కః శక్నోతి గుణాన్ వక్తుం తవ సర్వాన్ మహామునే
నీ వల్లే వేదార్థాలు భారతంలో స్పష్టంగా తెలియజేయబడ్డాయి. ఓ మహామునీ! నీ అన్ని గొప్పతనాలను ఎవరు వివరించగలరు?
అధీత్య చతురో వేదాన్ సాఙ్గాన్ వ్యాకరణాని చ కృతవాన్ భారతం శాస్త్రం తస్మై జ్ఞానాత్మనే నమః
నీవు నాలుగు వేదాలు, వాటి ఉపాంగాలు, వ్యాకరణాలను అధ్యయనం చేసి, భారత శాస్త్రాన్ని రచించావు. ఆ జ్ఞానస్వరూపుడైన నీకు మేము నమస్కరిస్తున్నాం.