జమ్బూప్లక్షాహ్వయౌ ద్వీపౌ శాల్మలశ్ చాపరో ద్విజాః కుశః క్రౌఞ్చస్ తథా శాకః పుష్కరశ్ చైవ సప్తమః
జంబూ, ప్లక్ష అనే రెండు ద్వీపాలు ఉన్నాయి. శాల్మల ద్వీపం మరొకటి. కుశ, క్రౌంచ, అలాగే శాక ద్వీపాలు, ఏడవది పుష్కర ద్వీపం.
ఏతే ద్వీపాః సముద్రైస్ తు సప్త సప్తభిర్ ఆవృతాః లవణేక్షుసురాసర్పిర్ దధిదుగ్ధజలైః సమమ్
ఈ ద్వీపాలన్నీ ఏడు సముద్రాలతో చుట్టుముట్టబడ్డాయి. అవి ఉప్పు, చెరకు రసం, మద్యం, నెయ్యి, పెరుగు, పాలు, నీరు — ఈ క్రమంలో ఉన్నాయి.
జమ్బూద్వీపః సమస్తానామ్ ఏతేషాం మధ్యసంస్థితః తస్యాపి మధ్యే విప్రేన్ద్రా మేరుః కనకపర్వతః
ఈ ద్వీపాలన్నింటిలో మధ్యలో జంబూద్వీపం ఉంది. దాని మధ్యలో, బ్రాహ్మణ శ్రేష్ఠులారా, మేరు అనే బంగారు పర్వతం నిలిచిఉంది.
చతురశీతిసాహస్రైర్ యోజనైస్ తస్య చోచ్ఛ్రయః ప్రవిష్టః షోడశాధస్తాద్ ద్వాత్రింశన్ మూర్ధ్ని విస్తృతః
దాని ఎత్తు ఎనభై నాలుగు వేల యోజనాలు. పదహారు వేల యోజనాలు క్రిందికి విస్తరించి, పైభాగంలో ముప్పై రెండు వేల యోజనాలు విస్తరించి ఉంది.
మూలే షోడశసాహస్రైర్ విస్తారస్ తస్య సర్వతః భూపద్మస్యాస్య శైలో ఽసౌ కర్ణికాకారసంస్థితః
దాని అడుగున అన్ని వైపులా పదహారు వేల యోజనాల విస్తీర్ణం ఉంది. ఈ పర్వతం భూమి పద్మానికి మధ్య భాగంలా, కర్ణికాకారంలో ఉంది.
హిమవాన్ హేమకూటశ్ చ నిషధస్ తస్య దక్షిణే నీలః శ్వేతశ్ చ శృఙ్గీ చ ఉత్తరే వర్షపర్వతాః
దాని దక్షిణ భాగంలో హిమవంతు, హేమకూట, నిషధ పర్వతాలు ఉన్నాయి. ఉత్తర భాగంలో నీల, శ్వేత, శృంగి అనే వర్షపర్వతాలు ఉన్నాయి.
లక్షప్రమాణౌ ద్వౌ మధ్యే దశహీనాస్ తథాపరే సహస్రద్వితయోచ్ఛ్రాయాస్ తావద్విస్తారిణశ్ చ తే
వాటిలో రెండు పర్వతాలు లక్ష యోజనాల పరిమాణంలో ఉన్నాయి. మిగతావి వాటికంటే పది వేల యోజనాలు తక్కువ. వాటి ఎత్తు రెండు వేల యోజనాలు, అంతే విస్తీర్ణంలో ఉన్నాయి.
భారతం ప్రథమం వర్షం తతః కింపురుషం స్మృతమ్ హరివర్షం తథైవాన్యన్ మేరోర్ దక్షిణతో ద్విజాః
మొదటి వర్షం భరతవర్షం, తరువాత కింపురుష వర్షం, అలాగే హరివర్షం — ఇవన్నీ మేరు పర్వతానికి దక్షిణంగా ఉన్నాయి, ద్విజులారా.
రమ్యకం చోత్తరం వర్షం తస్యైవ తు హిరణ్మయమ్ ఉత్తరాః కురవశ్ చైవ యథా వై భారతం తథా
ఉత్తరంగా రమ్యక వర్షం, ఆ తరువాత హిరణ్మయ వర్షం, అలాగే ఉత్తరకురు వర్షం కూడా ఉన్నాయి. ఇవి భరతవర్షంలానే ఉన్నాయి.
నవసాహస్రమ్ ఏకైకమ్ ఏతేషాం ద్విజసత్తమాః ఇలావృతం చ తన్మధ్యే సౌవర్ణో మేరుర్ ఉచ్ఛ్రితః
ఈ వర్షాలలో ప్రతి ఒక్కటి తొమ్మిది వేల యోజనాల పరిమాణంలో ఉన్నాయి, ద్విజశ్రేష్ఠులారా! వాటి మధ్యలో ఇలావృతం ఉంది, అందులో బంగారు మేరు పర్వతం ఎత్తుగా నిలిచిఉంది.
మేరోశ్ చతుర్దిశం తత్ర నవసాహస్రవిస్తృతమ్ ఇలావృతం మహాభాగాశ్ చత్వారశ్ చాత్ర పర్వతాః
అక్కడ, మేరు పర్వతాన్ని నాలుగు దిక్కులా చుట్టి, తొమ్మిది వేల యోజనాల వెడల్పుతో ఉన్న ప్రసిద్ధమైన ఇలావృతం ఉంది. అక్కడ నాలుగు గొప్ప పర్వతాలు కూడా ఉన్నాయి.
విష్కమ్భా వితతా మేరోర్ యోజనాయుతవిస్తృతాః పూర్వేణ మన్దరో నామ దక్షిణే గన్ధమాదనః
ఆ పర్వతాలు మేరు పర్వతానికి బలమైన ఆధారాలు, ఒక్కొక్కటి పది వేల యోజనాల వెడల్పు కలిగి ఉన్నాయి. తూర్పున మంద్రం, దక్షిణ దిశలో గంధమాదనం పేరుతో ఉన్నాయి.
విపులః పశ్చిమే పార్శ్వే సుపార్శ్వశ్ చోత్తరే స్థితః కదమ్బస్ తేషు జమ్బూశ్ చ పిప్పలో వట ఏవ చ
పశ్చిమ వైపున విపుల పర్వతం, ఉత్తర దిక్కున సుపార్శ్వ పర్వతం ఉన్నాయి. ఆ పర్వతాల్లో కదంబ, జంబూ, పిప్పల, వట వృక్షాలు పెరుగుతుంటాయి.
ఏకాదశశతాయామాః పాదపా గిరికేతవః జమ్బూద్వీపస్య సా జమ్బూర్ నామహేతుర్ ద్విజోత్తమాః
అక్కడ పర్వతాలపై పదకొండు వందల యోజనాల ఎత్తైన వృక్షాలు ఉన్నాయి. వాటిలో జంబూ వృక్షం ప్రసిద్ధి చెందింది. ఆ వృక్షం పేరునే జంబూద్వీపానికి వచ్చింది, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా!
మహాగజప్రమాణాని జమ్బ్వాస్ తస్యాః ఫలాని వై పతన్తి భూభృతః పృష్ఠే శీర్యమాణాని సర్వతః
ఆ జంబూ వృక్షానికి పండ్లు మహా ఏనుగులంత పరిమాణంలో ఉంటాయి. అవి పర్వతపు పైభాగంలో పడిపడి, చుట్టూ అన్ని వైపులా కుళ్లిపోతూ వ్యాపిస్తాయి.
రసేన తేషాం విఖ్యాతా తత్ర జమ్బూనదీతి వై సరిత్ ప్రవర్తతే సా చ పీయతే తన్నివాసిభిః
ఆ పండ్ల రసంతో అక్కడ ప్రసిద్ధమైన జంబూనదీ అనే నది ఉద్భవిస్తుంది. ఆ నది నీటిని అక్కడ నివసించే ప్రజలు తాగుతారు.
న ఖేదో న చ దౌర్గన్ధ్యం న జరా నేన్ద్రియక్షయః తత్పానస్వస్థమనసాం జనానాం తత్ర జాయతే
ఆ జంబూనదీని తాగిన వారికి అలసట ఉండదు, దుర్గంధం ఉండదు, వృద్ధాప్యం రాదు, ఇంద్రియాలు బలహీనపడవు. అక్కడి ప్రజలకు ఇదే ఫలం కలుగుతుంది.
తీరమృత్ తద్రసం ప్రాప్య సుఖవాయువిశోషితా జామ్బూనదాఖ్యం భవతి సువర్ణం సిద్ధభూషణమ్
ఆ నది రసం తీరం చేరి, మృదువైన గాలులతో ఎండిపోయినప్పుడు, అది జాంబూనద అనే బంగారంగా మారుతుంది. అది సిద్ధుల అలంకారాలకు ఉపయోగపడుతుంది.
భద్రాశ్వం పూర్వతో మేరోః కేతుమాలం చ పశ్చిమే వర్షే ద్వే తు మునిశ్రేష్ఠాస్ తయోర్ మధ్యే త్వ్ ఇలావృతమ్
మేరుపర్వతానికి తూర్పున భద్రాశ్వం, పడమర వైపున కేతుమాలం అనే రెండు దేశాలు ఉన్నాయి. ఆ రెండు మధ్యలో ఇలావృతం ఉంది, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా!
వనం చైత్రరథం పూర్వే దక్షిణే గన్ధమాదనమ్ వైభ్రాజం పశ్చిమే తద్వద్ ఉత్తరే నన్దనం స్మృతమ్
తూర్పున చైత్రరథం అనే అరణ్యం, దక్షిణంలో గంధమాదనం, పడమర వైపున వైభ్రాజం, ఉత్తర దిక్కున ప్రసిద్ధమైన నందనం అరణ్యం ఉన్నాయి.
అరుణోదం మహాభద్రమ్ అసితోదం సమానసమ్ సరాంస్య్ ఏతాని చత్వారి దేవభోగ్యాని సర్వదా
అరుణోదం, మహాభద్రం, అసితోదం, సమానసం — ఈ నాలుగు సరస్సులు ఎప్పుడూ దేవతలకు ఆనందాన్ని ఇస్తుంటాయి.
శాన్తవాంశ్ చక్రకుఞ్జశ్ చ కురరీ మాల్యవాంస్ తథా వైకఙ్కప్రముఖా మేరోః పూర్వతః కేసరాచలాః
శాంతవాన్, చక్రకుంజం, కురరీ, మాల్యవాన్, వీరితో పాటు వైకంకం మొదలైనవన్నీ మేరుపర్వతానికి తూర్పున ఉన్న కేశరాచలాలు.
త్రికూటః శిశిరశ్ చైవ పతంగో రుచకస్ తథా నిషధాదయో దక్షిణతస్ తస్య కేసరపర్వతాః
త్రికూటం, శిశిరం, పతంగం, రుచకం, అలాగే నిషధాది పర్వతాలు, ఇవన్నీ మేరుపర్వతానికి దక్షిణ దిక్కున ఉన్న కేశరపర్వతాలు.
శిఖివాసః సవైదూర్యః కపిలో గన్ధమాదనః జానుధిప్రముఖాస్ తద్వత్ పశ్చిమే కేసరాచలాః
శిఖివాసం, సవైదూర్యం, కపిలం, గంధమాదనం, జానుధి మొదలైనవి, ఇవన్నీ మేరుపర్వతానికి పడమర వైపున ఉన్న కేశరాచలాలు.
మేరోర్ అనన్తరాస్ తే చ జఠరాదిష్వ్ అవస్థితాః శఙ్ఖకూటో ఽథ ఋషభో హంసో నాగస్ తథాపరాః
మేరుపర్వతానికి సమీపంగా, జఠర మొదలైన ప్రాంతాల్లో శంఖకూటం, ఋషభం, హంసం, నాగం మరియు ఇతర పర్వతాలు ఉన్నాయి.
కాలఞ్జరాద్యాశ్ చ తథా ఉత్తరే కేసరాచలాః చతుర్దశ సహస్రాణి యోజనానాం మహాపురీ
ఉత్తర దిక్కున కాలంజర మొదలైన కేశరాచలాలు ఉన్నాయి. అక్కడ పద్నాలుగు వేల యోజనాల విస్తీర్ణంలో ఒక మహానగరం ఉంది.
మేరోర్ ఉపరి విప్రేన్ద్రా బ్రహ్మణః కథితా దివి తస్యాం సమన్తతశ్ చాష్టౌ దిశాసు విదిశాసు చ
ఓ ఉత్తమ బ్రాహ్మణులారా! మేరుపర్వతం పైన, ఆకాశంలో బ్రహ్మదేవుని నగరం ఉంది. అది ఎనిమిది దిక్కులు, మధ్య దిక్కులన్నీ వ్యాపించి ఉంది.
ఇన్ద్రాదిలోకపాలానాం ప్రఖ్యాతాః ప్రవరాః పురః విష్ణుపాదవినిష్క్రాన్తా ప్లావయన్తీన్దుమణ్డలమ్
అక్కడ ఇంద్రుడు మొదలైన లోకపాలులకు ప్రసిద్ధమైన గొప్ప నగరాలు ఉన్నాయి. అవి విష్ణువు పాదాల నుంచి వెలసి, చంద్ర మండలాన్ని నింపుతున్నాయి.
సమన్తాద్ బ్రహ్మణః పుర్యాం గఙ్గా పతతి వై దివి సా తత్ర పతితా దిక్షు చతుర్ధా ప్రత్యపద్యత
బ్రహ్మ నగరాన్ని చుట్టుముట్టి, ఆకాశం నుండి గంగా అక్కడ పడింది. అక్కడ పడిన వెంటనే, ఆమె నాలుగు దిశల్లో విడిపోయింది.
సీతా చాలకనన్దా చ చక్షుర్ బధ్రా చ వై క్రమాత్ పూర్వేణ సీతా శైలాచ్ చ శైలం యాన్త్య్ అన్తరిక్షగా
ఆ నాలుగు పేర్లు వరుసగా — సీతా, ఆలకానందా, చక్షుః, భద్రా. మొదటగా సీతా, ఆకాశమార్గంలో పర్వతం నుంచి పర్వతానికి ప్రయాణిస్తుంది.