దుర్బలశ్ చ యథా విప్రాః స్రోతసా హ్రియతే నరః బలహీనస్ తథా యోగీ విషయైర్ హ్రియతే చ సః
బ్రాహ్మణులారా, బలహీనుడు ప్రవాహంలో కొట్టుకుపోతాడు; అలాగే బలహీనమైన యోగి విషయాల వశమవుతాడు.
తద్ ఏవ తు యథా స్రోతో విష్కమ్భయతి వారణః తద్వద్ యోగబలం లబ్ధ్వా న భవేద్ విషయైర్ హృతః
కానీ, ఏనుగు ప్రవాహాన్ని అడ్డుకునేలా, యోగబలం కలిగినవారు విషయాలవల్ల కొట్టుకుపోవరు.
విశన్తి వా వశాద్ వాథ యోగాద్ యోగబలాన్వితాః ప్రజాపతీన్ మనూన్ సర్వాన్ మహాభూతాని చేశ్వరాః
తమ సంకల్పంతోనైనా, యోగబలంతోనైనా, యోగబలంతో ఉన్నవారు ప్రజాపతులు, అన్ని మనువులు, మహాభూతాలలోకి ప్రవేశించగలరు, ప్రభువులారా.
న యమో నాన్తకః క్రుద్ధో న మృత్యుర్ భీమవిక్రమః విశన్తే తద్ ద్విజాః సర్వే యోగస్యామితతేజసః
యముడు గానీ, కోపంతో ఉన్న మరణదేవుడు గానీ, భయంకరమైన మరణం గానీ అక్కడ ప్రవేశించలేరు, ద్విజులారా; యోగశక్తి అపారమైన ప్రకాశంతో వాటన్నింటినీ మించిపోతుంది.
ఆత్మనాం చ సహస్రాణి బహూని ద్విజసత్తమాః యోగం కుర్యాద్ బలం ప్రాప్య తైశ్ చ సర్వైర్ మహీం చరేత్
ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా! బలాన్ని సంపాదించిన తరువాత, అనేక వేల స్వరూపాలతో ఏకమై, వాటితో కలిసి ఈ భూమిపై సంచరించాలి.
ప్రాప్నుయాద్ విషయాన్ కశ్చిత్ పునశ్ చోగ్రం తపశ్ చరేత్ సంక్షిప్యేచ్ చ పునర్ విప్రాః సూర్యస్ తేజోగుణాన్ ఇవ
ఎవరైనా ఇంద్రియ సుఖాలను పొందినా, మళ్లీ కఠినమైన తపస్సు చేయాలి. ఆ తరువాత, సూర్యుడు తన కిరణాలను లోపలికి తీసుకున్నట్లే, తన శక్తులను మళ్లీ లోనికి లాగుకోవాలి, బ్రాహ్మణులారా!
బలస్థస్య హి యోగస్య బలార్థం మునిసత్తమాః విమోక్షప్రభవం విష్ణుమ్ ఉపపన్నమ్ అసంశయమ్
ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా! యోగానికి ఉన్న బలం, బలాన్ని పొందడానికే. ఆ బలంతో విముక్తికి మూలమైన విష్ణువును తప్పకుండా పొందుతారు.
బలాని యోగప్రోక్తాని మయైతాని ద్విజోత్తమాః నిదర్శనార్థం సూక్ష్మాణి వక్ష్యామి చ పునర్ ద్విజాః
ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా! యోగంలో చెప్పిన బలాలను నేను మీకు వివరించాను. ఇప్పుడు వాటి సూక్ష్మ స్వరూపాలను ఉదాహరణగా మళ్లీ చెబుతాను.
ఆత్మనశ్ చ సమాధానే ధారణాం ప్రతి వా ద్విజాః నిదర్శనాని సూక్ష్మాణి శృణుధ్వం మునిసత్తమాః
ఓ ద్విజులారా, ఆత్మను ఏకాగ్రతతో నిలిపే ధారణ గురించి లేదా సమాధానం గురించి ఉన్న సూక్ష్మ ఉదాహరణలను వినండి, మునిశ్రేష్ఠులారా!
అప్రమత్తో యథా ధన్వీ లక్ష్యం హన్తి సమాహితః యుక్తః సమ్యక్ తథా యోగీ మోక్షం ప్రాప్నోత్య్ అసంశయమ్
యథా ఒక ధనుర్దారి అప్రమత్తంగా, ఏకాగ్రతతో లక్ష్యాన్ని తప్పకుండా తాకుతాడో, అలాగే యోగి కూడా సరిగ్గా యోగంలో నిమగ్నమై మోక్షాన్ని తప్పకుండా పొందుతాడు.
స్నేహపాత్రే యథా పూర్ణే మన ఆధాయ నిశ్చలమ్ పురుషో యుక్త ఆరోహేత్ సోపానం యుక్తమానసః
ఒకడు తన స్థిరమైన మనసును నూనెతో నిండిన పాత్రలో ఉంచి, దృష్టి మరలకుండా మెట్లు ఎక్కినట్లే, యోగి కూడా మనస్సును ఏకాగ్రతతో నియంత్రిస్తాడు.
ముక్తస్ తథాయమ్ ఆత్మానం యోగం తద్వత్ సునిశ్చలమ్ కరోత్య్ అమలమ్ ఆత్మానం భాస్కరోపమదర్శనే
అలాగే, విముక్తుడై యోగంలో స్థిరంగా ఉండి, తన ఆత్మను నిర్మలంగా, నిశ్చలంగా చేసి, సూర్యునిలా తనను తాను దర్శిస్తాడు.
యథా చ నావం విప్రేన్ద్రాః కర్ణధారః సమాహితః మహార్ణవగతాం శీఘ్రం నయేద్ విప్రాంస్ తు పత్తనమ్
ఓ బ్రాహ్మణశ్రేష్ఠులారా! నావికుడు అప్రమత్తంగా ఉండి, సముద్రాన్ని దాటి నౌకను త్వరగా నౌకాశ్రయానికి చేర్చినట్లే—
తద్వద్ ఆత్మసమాధానం యుక్తో యోగేన యోగవిత్ దుర్గమం స్థానమ్ ఆప్నోతి హిత్వా దేహమ్ ఇమం ద్విజాః
అలాగే, యోగాన్ని తెలిసినవాడు యోగంలో స్థిరంగా ఉండి, ఆత్మను ఏకాగ్రతతో కలిపి, ఈ శరీరాన్ని విడిచిన తరువాత, దుర్లభమైన స్థానం పొందుతాడు, ఓ ద్విజులారా!
సారథిశ్ చ యథా యుక్తః సదశ్వాన్ సుసమాహితః దేశమ్ ఇష్టం నయత్య్ ఆశు ధన్వినం పురుషర్షభమ్
యథా ఒక సారథి, బాగా శిక్షణ పొందిన గుర్రాలతో అప్రమత్తంగా ఉండి, ధనుర్ధారిని కోరిన చోటికి త్వరగా తీసుకెళ్తాడో—
తథైవ చ ద్విజా యోగీ ధారణాసు సమాహితః ప్రాప్నోత్య్ ఆశు పరం స్థానం లక్ష్యముక్త ఇవాశుగః
అలాగే, ఓ ద్విజులారా, యోగి ధారణలో ఏకాగ్రతతో ఉండి, బాణం లక్ష్యాన్ని తాకినట్లే, పరమ స్థితిని త్వరగా పొందుతాడు.
ఆవిశ్యాత్మని చాత్మానం యో ఽవతిష్ఠతి సో ఽచలః పాశం హత్వేవ మీనానాం పదమ్ ఆప్నోతి సో ఽజరమ్
తనలోని ఆత్మలోకి ప్రవేశించి స్థిరంగా ఉండేవాడు కదలని వాడవుతాడు. బంధనాలను తెంచుకుని, చేప నీటిని చేరినట్లే, వృద్ధాప్యములేని స్థితిని పొందుతాడు.
నాభ్యాం శీర్షే చ కుక్షౌ చ హృది వక్షసి పార్శ్వయోః దర్శనే శ్రవణే వాపి ఘ్రాణే చామితవిక్రమః
నాభి, తల, కడుపు, హృదయం, ఛాతీ, పక్కలు, చూడటం, వినడం లేదా పీల్చడంలోనూ, అపారమైన శక్తిగలవాడా—
స్థానేష్వ్ ఏతేషు యో యోగీ మహావ్రతసమాహితః ఆత్మనా సూక్ష్మమ్ ఆత్మానం యుఙ్క్తే సమ్యగ్ ద్విజోత్తమాః
ఈ అన్ని స్థానాల్లో, మహావ్రతంలో స్థిరంగా ఉన్న యోగి తన సూక్ష్మాత్మను ఆత్మతో సరిగ్గా ఏకమయ్యేలా చేస్తాడు, ఓ ద్విజశ్రేష్ఠులారా!
సుశీఘ్రమ్ అచలప్రఖ్యం కర్మ దగ్ధ్వా శుభాశుభమ్ ఉత్తమం యోగమ్ ఆస్థాయ యదీచ్ఛతి విముచ్యతే
చాలా త్వరగా, కదలని వస్తువులా, శుభాశుభ కర్మలను దహించి, ఉత్తమమైన యోగాన్ని ఆచరించినవాడు, కోరుకుంటే విముక్తి పొందుతాడు.
ఆహారాన్ కీదృశాన్ కృత్వా కాని జిత్వా చ సత్తమ యోగీ బలమ్ అవాప్నోతి తద్ భవాన్ వక్తుమ్ అర్హతి
యోగి బలాన్ని పొందేందుకు ఎలాంటి ఆహారం తీసుకోవాలి, ఏవాటిని జయించాలి, ఓ శ్రేష్ఠుడా? దయచేసి మీరు దీనిని వివరించండి.
కణానాం భక్షణే యుక్తః పిణ్యాకస్య చ భో ద్విజాః స్నేహానాం వర్జనే యుక్తో యోగీ బలమ్ అవాప్నుయాత్
ఓ ద్విజులారా! ధాన్యాలను, పిండి పదార్థాలను మితంగా తీసుకుంటూ, నూనె పదార్థాలను వదిలిన యోగి బలాన్ని పొందుతాడు.
భుఞ్జానో యావకం రూక్షం దీర్ఘకాలం ద్విజోత్తమాః ఏకాహారీ విశుద్ధాత్మా యోగీ బలమ్ అవాప్నుయాత్
బహుళ కాలం పొడి యవలు తినుతూ, ఒక్కసారి మాత్రమే భోజనం చేసి, మనస్సు శుద్ధిగా ఉంచుకుంటూ ఉండే యోగి, ఓ ద్విజోత్తములారా, గొప్ప బలాన్ని పొందుతాడు.
పక్షాన్ మాసాన్ ఋతూంశ్ చిత్రాన్ సంచరంశ్ చ గుహాస్ తథా అపః పీత్వా పయోమిశ్రా యోగీ బలమ్ అవాప్నుయాత్
వివిధ పక్షాలు, మాసాలు, ఋతువులు తిరుగుతూ, గుహల్లో నివసిస్తూ, పాలతో కలిపిన నీరు తాగే యోగి బలాన్ని సంపాదిస్తాడు.
అఖణ్డమ్ అపి వా మాసం సతతం మునిసత్తమాః ఉపోష్య సమ్యక్ శుద్ధాత్మా యోగీ బలమ్ అవాప్నుయాత్
ఒక నెల పాటు నిరంతరం ఉపవాసం చేసినా, మనస్సు శుద్ధిగా ఉంచుకుంటూ ఉండే యోగి, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, బలాన్ని పొందుతాడు.
కామం జిత్వా తథా క్రోధం శీతోష్ణం వర్షమ్ ఏవ చ భయం శోకం తథా స్వాపం పౌరుషాన్ విషయాంస్ తథా
కామాన్ని, కోపాన్ని, చలిని, వేడిని, వర్షాన్ని, భయాన్ని, శోకాన్ని, నిద్రను, పురుషత్వాన్ని, ఇంద్రియ విషయాలను జయించినవాడు,
అరతిం దుర్జయాం చైవ ఘోరాం దృష్ట్వా చ భో ద్విజాః స్పర్శం నిద్రాం తథా తన్ద్రాం దుర్జయాం మునిసత్తమాః
అలసటను, అధికంగా దుర్జయమైన అసంతృప్తిని, స్పర్శను, నిద్రను, మత్తును కూడా అధిగమించిన మునిశ్రేష్ఠులారా,
దీపయన్తి మహాత్మానం సూక్ష్మమ్ ఆత్మానమ్ ఆత్మనా వీతరాగా మహాప్రాజ్ఞా ధ్యానాధ్యయనసంపదా
రాగరహితులు, మహా జ్ఞానులు అయిన మహాత్ములు, ధ్యానం, అధ్యయనం ద్వారా తమ సూత్ష్మాత్మను తామే ప్రకాశింపజేస్తారు.
దుర్గస్ త్వ్ ఏష మతః పన్థా బ్రాహ్మణానాం విపశ్చితామ్ యః కశ్చిద్ వ్రజతి క్షిప్రం క్షేమేణ మునిపుంగవాః
ఈ మార్గం జ్ఞానులైన బ్రాహ్మణులకు కష్టమైనదిగా భావించబడుతుంది, ఓ మునిపుంగవులారా. అయినా, ఎవరు దీన్ని త్వరగా అనుసరిస్తారో వారు క్షేమంగా గమ్యాన్ని చేరుతారు.
యథా కశ్చిద్ వనం ఘోరం బహుసర్పసరీసృపమ్ శ్వభ్రవత్ తోయహీనం చ దుర్గమం బహుకణ్టకమ్
ఎవరైనా భయంకరమైన, అనేక పాములు, పురుగులు ఉన్న, లోతైన గోతులు, నీరు లేని, దాటి వెళ్లడం కష్టమైన, ముల్లు పొదలతో నిండిన అడవిలోకి ప్రవేశించినట్లుగా,