ఆసీనో హి రహస్య్ ఏకో గచ్ఛేద్ అక్షరసామ్యతామ్ ప్రమోహో భ్రమ ఆవర్తో ఘ్రాణం శ్రవణదర్శనే
ఒంటరిగా, రహస్యంగా కూర్చుని, అక్షర స్వరూపంలో లీనమవుతాడు. మాయ, భ్రమ, కలకలం వాసన, వినికిడి, చూపు ఇంద్రియాలను కలవరపెడతాయి.
అద్భుతాని రసః స్పర్శః శీతోష్ణమారుతాకృతిః ప్రతిభాన్ ఉపసర్గాశ్ చ ప్రతిసంగృహ్య యోగతః
రుచులు, స్పర్శలు, చల్లదనం, వేడిమి, గాలివాటాలు, మెరుపులు, అంతరాయాలు — ఇవన్నీ యోగబలంతో నియంత్రించాలి.
తాంస్ తత్త్వవిద్ అనాదృత్య సామ్యేనైవ నివర్తయేత్ కుర్యాత్ పరిచయం యోగే త్రైలోక్యే నియతో మునిః
వాస్తవాన్ని తెలిసినవాడు ఇవన్నింటిని పట్టించుకోకుండా, సమభావంతో ఉపసంహరించాలి. నియమితుడైన ముని మూడు లోకాలలో యోగాన్ని అభ్యసించాలి.
గిరిశృఙ్గే తథా చైత్యే వృక్షమూలేషు యోజయేత్ సంనియమ్యేన్ద్రియగ్రామం కోష్ఠే భాణ్డమనా ఇవ
కొండ శిఖరంపై, దేవాలయంలో, చెట్టు వేరుల దగ్గర, ఇంద్రియ సమూహాన్ని కట్టడి చేసి, గదిలో ధనాన్ని కాపాడే మనిషిలా యోగ సాధన చేయాలి.
ఏకాగ్రం చిన్తయేన్ నిత్యం యోగాన్ నోద్విజతే మనః యేనోపాయేన శక్యేత నియన్తుం చఞ్చలం మనః
ఏకాగ్రతతో ఎప్పుడూ ధ్యానం చేయాలి. యోగ సాధనల వల్ల మనస్సు కలవరపడకూడదు. మనస్సు చంచలంగా ఉన్నప్పుడు దాన్ని ఏ విధంగా నియంత్రించగలిగితే, ఆ మార్గాన్ని ఉపయోగించాలి.
తత్ర యుక్తో నిషేవేత న చైవ విచలేత్ తతః శూన్యాగారాణి చైకాగ్రో నివాసార్థమ్ ఉపక్రమేత్
అక్కడ స్థిరంగా ఉండి, మనస్సు ఏకాగ్రంగా ఉండాలి. నివాసానికి ఖాళీ ఇళ్లను వెతికి, అక్కడే ఉండాలి.
నాతివ్రజేత్ పరం వాచా కర్మణా మనసాపి వా ఉపేక్షకో యతాహారో లబ్ధాలబ్ధసమో భవేత్
మాటలో, పనిలో, మనస్సులో కూడా హద్దు దాటి ప్రవర్తించకూడదు. ఏదైనా జరిగితే నిర్లిప్తంగా ఉండాలి. తినే విషయంలో మితంగా ఉండాలి. లాభం వచ్చినా, రాకపోయినా సమంగా చూడాలి.
యశ్ చైనమ్ అభినన్దేత యశ్ చైనమ్ అభివాదయేత్ సమస్ తయోశ్ చాప్య్ ఉభయోర్ నాభిధ్యాయేచ్ ఛుభాశుభమ్
ఎవరైనా పొగిడినా, నమస్కరించినా, ఇద్దరినీ సమంగా చూడాలి. వారి మంచి, చెడు ఉద్దేశ్యాల గురించి మనస్సులో ఆలోచించకూడదు.
న ప్రహృష్యేత లాభేషు నాలాభేషు చ చిన్తయేత్ సమః సర్వేషు భూతేషు సధర్మా మాతరిశ్వనః
లాభం వచ్చినప్పుడు ఆనందించకూడదు. నష్టమైందని బాధపడకూడదు. అన్ని జీవులపట్ల సమభావంతో, గాలి స్వభావాన్ని కలిగి ఉండాలి.
ఏవం స్వస్థాత్మనః సాధోః సర్వత్ర సమదర్శినః షణ్ మాసాన్ నిత్యయుక్తస్య శబ్దబ్రహ్మాభివర్తతే
ఇలా, ఎక్కడైనా సమదృష్టి కలిగి, స్వస్థతతో ఉండే సద్గురువు ఆరు నెలలు నిరంతరం సాధన చేస్తే, శబ్దబ్రహ్మను దాటి పోతాడు.
వేదనార్తాన్ పరాన్ దృష్ట్వా సమలోష్టాశ్మకాఞ్చనః ఏవం తు నిరతో మార్గం విరమేన్ న విమోహితః
ఇతరులు బాధపడుతున్నా చూసినా, మట్టి, రాయి, బంగారం అన్నీ సమంగా చూడాలి. ఈ విధంగా మార్గంలో నిబద్ధతతో ఉండి, మాయలో పడకూడదు.
అపి వర్ణావకృష్టస్ తు నారీ వా ధర్మకాఙ్క్షిణీ తావ్ అప్య్ ఏతేన మార్గేణ గచ్ఛేతాం పరమాం గతిమ్
తక్కువ జాతికి చెందినవాడు అయినా, ధర్మాన్ని కోరే స్త్రీ అయినా, ఈ మార్గాన్ని అనుసరిస్తే, పరమ గమ్యాన్ని సాధించగలరు.
అజం పురాణమ్ అజరం సనాతనం యమ్ ఇన్ద్రియాతిగమ్ అగోచరం ద్విజాః అవేక్ష్య చేమాం పరమేష్ఠిసామ్యతాం ప్రయాన్త్య్ అనావృత్తిగతిం మనీషిణః
పుట్టుక లేని, పురాతనమైన, వృద్ధాప్యం రాని, శాశ్వతమైన, ఇంద్రియాలకు అందని పరమాత్మను తెలుసుకున్నవారు, ద్విజులారా, పరమ సమత్వాన్ని పొంది, తిరిగి రాని మార్గాన్ని చేరుతారు.
యద్య్ ఏవం వేదవచనం కురు కర్మ త్యజేతి చ కాం దిశం విద్యయా యాన్తి కాం చ గచ్ఛన్తి కర్మణా
వేదం 'కర్మ చేయాలి' అని, 'కర్మను వదిలేయాలి' అని చెప్పినపుడు, జ్ఞానంతో ఏ దారిలో వెళ్తారు? కర్మతో ఏ దారిలో వెళ్తారు?
ఏతద్ వై శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామస్ తద్ భవాన్ ప్రబ్రవీతు నః ఏతద్ అన్యోన్యవైరూప్యం వర్తతే ప్రతికూలతః
ఇది మేము వినాలనుకుంటున్నాము. మీరు మాకు చెప్పండి. ఇందులో పరస్పర విరుద్ధత ఉంది.
శృణుధ్వం మునిశార్దూలా యత్ పృచ్ఛధ్వం సమాసతః కర్మవిద్యామయౌ చోభౌ వ్యాఖ్యాస్యామి క్షరాక్షరౌ
మహర్షులారా, మీరు అడిగినదానిని సంక్షిప్తంగా వినండి. కర్మ మార్గం, జ్ఞాన మార్గం, నశ్వరమైనది, శాశ్వతమైనది రెండింటినీ నేను వివరంగా చెబుతాను.
యాం దిశం విద్యయా యాన్తి యాం గచ్ఛన్తి చ కర్మణా శృణుధ్వం సాంప్రతం విప్రా గహనం హ్య్ ఏతద్ ఉత్తరమ్
జ్ఞానంతో ఏ దారిలో వెళ్తారు, కర్మతో ఏ దారిలో వెళ్తారు — ఇప్పుడు వినండి బ్రాహ్మణులారా, ఇది చాలా లోతైన ప్రశ్న.
అస్తి ధర్మ ఇతి యుక్తం నాస్తి తత్రైవ యో వదేత్ యక్షస్య సాదృశ్యమ్ ఇదం యక్షస్యేదం భవేద్ అథ
ధర్మం ఉంది అని చెప్పినా సరే, లేదు అని చెప్పినా ఇదే చోటుకు వస్తుంది. ఇది యక్షుని స్వభావం, యక్షుని లక్షణం ఇదే.
ద్వావ్ ఇమావ్ అథ పన్థానౌ యత్ర వేదాః ప్రతిష్ఠితాః ప్రవృత్తిలక్షణో ధర్మో నివృత్తో వా విభాషితః
ఈ రెండు మార్గాల్లో వేదాలు స్థిరంగా ఉన్నాయి. ఒకటి కర్మ లక్షణం, మరొకటి విరక్తి లక్షణం. రెండింటినీ వేదాలు వివరించాయి.
కర్మణా బధ్యతే జన్తుర్ విద్యయా చ విముచ్యతే తస్మాత్ కర్మ న కుర్వన్తి యతయః పారదర్శినః
కర్మ వల్ల జీవి బంధించబడతాడు. జ్ఞానంతో విముక్తి పొందుతాడు. అందుకే పరమార్థాన్ని తెలిసిన యతులు కర్మ చేయరు.
కర్మణా జాయతే ప్రేత్య మూర్తిమాన్ షోడశాత్మకః విద్యయా జాయతే నిత్యమ్ అవ్యక్తం హ్య్ అక్షరాత్మకమ్
కర్మ వల్ల మరణానంతరం పదహారు అవయవాలతో కూడిన శరీరాన్ని పొందుతాడు. జ్ఞానంతో ఎప్పుడూ అవ్యక్తమైన, అక్షర స్వరూపాన్ని పొందుతాడు.
కర్మ త్వ్ ఏకే ప్రశంసన్తి స్వల్పబుద్ధిరతా నరాః తేన తే దేహజాలేన రమయన్త ఉపాసతే
కొంతమంది తక్కువ జ్ఞానంతో ఉన్నవారు కర్మను ప్రశంసిస్తారు. వారు శరీర బంధంలో ఆనందిస్తూ, దానిని ఆరాధిస్తారు.
యే తు బుద్ధిం పరాం ప్రాప్తా ధర్మనైపుణ్యదర్శినః న తే కర్మ ప్రశంసన్తి కూపం నద్యాం పిబన్న్ ఇవ
ధర్మాన్ని లోతుగా గ్రహించిన జ్ఞానులు, నదిలో నీరు ఉన్నప్పుడు బావిలో నీరు తాగడం ఎలా అనవసరో, అలాగే కర్మలను పొగడరు.
కర్మణాం ఫలమ్ ఆప్నోతి సుఖదుఃఖే భవాభవౌ విద్యయా తద్ అవాప్నోతి యత్ర గత్వా న శోచతి
కర్మల వల్ల మనకు సుఖదుఃఖాలు, జననం మరణం వస్తాయి. కానీ జ్ఞానంతో మనం అక్కడికి చేరతాము, అక్కడికి వెళ్లినవాడు ఇక దుఃఖించడు.
న మ్రియతే యత్ర గత్వా యత్ర గత్వా న జాయతే న జీర్యతే యత్ర గత్వా యత్ర గత్వా న వర్ధతే
ఆ స్థితికి చేరినవాడు ఇక మరణించడు, జనించడు, వృద్ధాప్యం రాదు, పెరుగడు కూడా.
యత్ర తద్ బ్రహ్మ పరమమ్ అవ్యక్తమ్ అచలం ధ్రువమ్ అవ్యాకృతమ్ అనాయామమ్ అమృతం చాధియోగవిత్
అక్కడ పరమమైన, అవ్యక్తమైన, అచలమైన, శాశ్వతమైన, మార్పులేని, సులభమైన, అమృతమైన బ్రహ్మం ఉంది. దాన్ని జ్ఞానంలో లీనమైనవారు తెలుసుకుంటారు.
ద్వంద్వైర్ న యత్ర బాధ్యన్తే మానసేన చ కర్మణా సమాః సర్వత్ర మైత్రాశ్ చ సర్వభూతహితే రతాః
అక్కడ ద్వంద్వాలు బాధించవు, మనసు లేదా కర్మల వల్ల కలిగే బాధలు ఉండవు. వారు అందరిలో సమంగా ఉంటారు, అందరికీ మిత్రులై, సమస్త జీవుల హితంలో ఆనందిస్తారు.
విద్యామయో ఽన్యః పురుషో ద్విజాః కర్మమయో ఽపరః విప్రాశ్ చన్ద్రసమస్పర్శః సూక్ష్మయా కలయా స్థితః
ఓ ద్విజులారా! ఒకడు జ్ఞానమయుడు, ఇంకొకడు కర్మమయుడు. జ్ఞానులు చంద్రుని మృదుత్వంలా సున్నితంగా, సూక్ష్మంగా స్థిరంగా ఉంటారు.
తద్ ఏతద్ ఋషిణా ప్రోక్తం విస్తరేణానుగీయతే న వక్తుం శక్యతే ద్రష్టుం చక్రతన్తుమ్ ఇవామ్బరే
ఇది ఋషి చెప్పినది, విస్తృతంగా పాడబడింది. ఇది పూర్తిగా వివరించలేము, ఆకాశంలో చక్రపు దారాన్ని చూడలేము కదా.
ఏకాదశవికారాత్మా కలాసంభారసంభృతః మూర్తిమాన్ ఇతి తం విద్యాద్ విప్రాః కర్మగుణాత్మకమ్
ఓ జ్ఞానులారా! పదకొండు రూపాల కలిగినవాడు, అన్ని శక్తుల సమాహారంగా, కర్మగుణాలతో కూడినవాడని తెలుసుకోండి.