యోగకృత్యం తు భో విప్రాః కీర్తయిష్యామ్య్ అతః పరమ్ ఏకత్వం బుద్ధిమనసోర్ ఇన్ద్రియాణాం చ సర్వశః
ఇప్పుడు, బ్రాహ్మణులారా, నేను యోగ సాధన గురించి చెప్పబోతున్నాను. అది బుద్ధి, మనస్సు, అన్ని ఇంద్రియాల ఏకత్వం.
ఆత్మనో వ్యాపినో జ్ఞానం జ్ఞానమ్ ఏతద్ అనుత్తమమ్ తద్ ఏతద్ ఉపశాన్తేన దాన్తేనాధ్యాత్మశీలినా
ఆత్మ అన్నీ వ్యాపించే జ్ఞానం — ఇది అత్యుత్తమమైనది. దాన్ని శాంతమైనవాడు, దండించినవాడు, అంతరంగానికి పట్టినవాడు తెలుసుకోవాలి.
ఆత్మారామేణ బుద్ధేన బోద్ధవ్యం శుచికర్మణా యోగదోషాన్ సముచ్ఛిద్య పఞ్చ యాన్ కవయో విదుః
ఆత్మలో ఆనందించే మనస్సు కలిగినవాడు, పవిత్రమైన పనులు చేసే వాడు, యోగానికి సంబంధించిన ఐదు దోషాలను తొలగించినవాడు — అలాంటి జ్ఞానిని ఇది గ్రహించాలి.
కామం క్రోధం చ లోభం చ భయం స్వప్నం చ పఞ్చమమ్ క్రోధం శమేన జయతి కామం సంకల్పవర్జనాత్
కామం, క్రోధం, లోభం, భయం, నిద్ర — ఇవే ఐదు. క్రోధాన్ని శాంతితో జయించాలి. కామాన్ని సంకల్పాన్ని వదిలిపెట్టడం ద్వారా జయించాలి.
సత్త్వసంసేవనాద్ ధీరో నిద్రామ్ ఉచ్ఛేత్తుమ్ అర్హతి ధృత్యా శిశ్నోదరం రక్షేత్ పాణిపాదం చ చక్షుషా
శుద్ధతను పెంచుకుంటూ ధైర్యవంతుడు నిద్రను తొలగించగలడు. పట్టుదలతో శిశ్నాన్ని, పొట్టను, చేతులు, కాళ్లు, కళ్లను కాపాడాలి.
చక్షుః శ్రోత్రం చ మనసా మనో వాచం చ కర్మణా అప్రమాదాద్ భయం జహ్యాద్ దమ్భం ప్రాజ్ఞోపసేవనాత్
మనస్సుతో కళ్లను, చెవులను నియంత్రించాలి. వాక్కుతో పనులను నియంత్రించాలి. అప్రమత్తతతో భయాన్ని వదిలేయాలి. జ్ఞానుల సహవాసంతో అహంభావాన్ని విడిచిపెట్టాలి.
ఏవమ్ ఏతాన్ యోగదోషాఞ్ జయేన్ నిత్యమ్ అతన్ద్రితః అగ్నీంశ్ చ బ్రాహ్మణాంశ్ చాథ దేవతాః ప్రణమేత్ సదా
ఇలా యోగంలో వచ్చే లోపాలను ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా జయించాలి. అగ్నులను, బ్రాహ్మణులను, దేవతలను ఎల్లప్పుడూ గౌరవంగా నమస్కరించాలి.
వర్జయేద్ ఉద్ధతాం వాచం హింసాయుక్తాం మనోనుగామ్ బ్రహ్మతేజోమయం శుక్రం యస్య సర్వమ్ ఇదం జగత్
అహంకారంతో కూడిన మాటలు, హింసతో కూడిన మాటలు, మనసుకు అనుసరించే మాటలు మాట్లాడకూడదు. ఎందుకంటే ఈ లోకమంతా బ్రహ్మతేజస్సుతో కూడిన శుక్రం నుండి ఉద్భవించింది.
ఏతస్య భూతభూతస్య దృష్టం స్థావరజఙ్గమమ్ ధ్యానమ్ అధ్యయనం దానం సత్యం హ్రీర్ ఆర్జవం క్షమా
ఈ సర్వభూతాలకు మూలమైన పరమాత్మునికి, కదలని మరియు కదిలే ప్రతి దానికీ, ధ్యానం, అధ్యయనం, దానం, సత్యం, లజ్జ, నేరుగా ఉండటం, సహనం — ఇవన్నీ అతనివే.
శౌచం చైవాత్మనః శుద్ధిర్ ఇన్ద్రియాణాం చ నిగ్రహః ఏతైర్ వివర్ధతే తేజః పాప్మానం చాపకర్షతి
శౌచం, ఆత్మశుద్ధి, ఇంద్రియ నియమం — ఇవి ఉంటే తేజస్సు పెరుగుతుంది, పాపం తొలగిపోతుంది.
సమః సర్వేషు భూతేషు లభ్యాలభ్యేన వర్తయన్ ధూతపాప్మా తు తేజస్వీ లఘ్వాహారో జితేన్ద్రియః
ప్రతి జీవిలో సమభావంతో ఉండి, లాభనష్టాల్లో సమంగా ప్రవర్తిస్తూ, పాపాలు తొలగిపోయి, తేజోమయుడై, తక్కువ తినేవాడై, ఇంద్రియాలను జయించినవాడు స్థిరంగా ఉంటాడు.
కామక్రోధౌ వశే కృత్వా నిషేవేద్ బ్రహ్మణః పదమ్ మనసశ్ చేన్ద్రియాణాం చ కృత్వైకాగ్ర్యం సమాహితః
కామక్రోధాలను వశపరిచి, మనసును, ఇంద్రియాలను ఏకాగ్రతతో కట్టడి చేసి, బ్రహ్మపదాన్ని సాధించాలి.
పూర్వరాత్రే పరార్ధే చ ధారయేన్ మన ఆత్మనః జన్తోః పఞ్చేన్ద్రియస్యాస్య యద్య్ ఏకం క్లిన్నమ్ ఇన్ద్రియమ్
రాత్రి చివరి భాగంలో మనసును స్థిరపరచాలి. ఐదు ఇంద్రియాలలో ఒక్కటి అయినా చంచలమైతే,
తతో ఽస్య స్రవతి ప్రజ్ఞా గిరేః పాదాద్ ఇవోదకమ్ మనసః పూర్వమ్ ఆదద్యాత్ కూర్మాణామ్ ఇవ మత్స్యహా
అప్పుడు జ్ఞానం కొండకాళ్ళ దగ్గర నీరు జారిపోవడం లాగానే పోతుంది. మొదట మనసును కట్టడి చేయాలి, తాబేళ్లను పట్టుకునే మత్స్యహారిలా.
తతః శ్రోత్రం తతశ్ చక్షుర్ జిహ్వా ఘ్రాణం చ యోగవిత్ తత ఏతాని సంయమ్య మనసి స్థాపయేద్ యది
తర్వాత చెవిని, తర్వాత కంటిని, నాలుకను, ముక్కును — ఇవన్నీ క్రమంగా నియంత్రించి, వాటిని మనసులో స్థాపించాలి.
తథైవాపోహ్య సంకల్పాన్ మనో హ్య్ ఆత్మని ధారయేత్ పఞ్చేన్ద్రియాణి మనసి హృది సంస్థాపయేద్ యది
అలాగే సంకల్పాలను విడిచిపెట్టి, మనసును ఆత్మలో నిలిపి, ఐదు ఇంద్రియాలను మనసులో, హృదయంలో స్థాపించాలి.
యదైతాన్య్ అవతిష్ఠన్తే మనఃషష్ఠాని చాత్మని ప్రసీదన్తి చ సంస్థాయాం తదా బ్రహ్మ ప్రకాశతే
ఈ ఆరు — మనసు, ఐదు ఇంద్రియాలు — ఆత్మలో స్థిరంగా, ప్రశాంతంగా ఉన్నప్పుడు, అప్పుడు బ్రహ్మం ప్రకాశిస్తుంది.
విధూమ ఇవ దీప్తార్చిర్ ఆదిత్య ఇవ దీప్తిమాన్ వైద్యుతో ఽగ్నిర్ ఇవాకాశే పశ్యన్త్య్ ఆత్మానమ్ ఆత్మని
పొగ లేకుండా వెలిగే దీపం లాగా, ప్రకాశవంతమైన సూర్యుడిలా, ఆకాశంలో మెరుస్తున్న మెరుపులా, మనిషి తనలోని ఆత్మను తానే దర్శిస్తాడు.
సర్వం తత్ర తు సర్వత్ర వ్యాపకత్వాచ్ చ దృశ్యతే తం పశ్యన్తి మహాత్మానో బ్రాహ్మణా యే మనీషిణః
అక్కడ, ఎక్కడైనా, అది అన్నిటిలో వ్యాపించి కనిపిస్తుంది. ఆ మహాత్ములు, జ్ఞానులు అయిన బ్రాహ్మణులు దాన్ని దర్శిస్తారు.
ధృతిమన్తో మహాప్రాజ్ఞాః సర్వభూతహితే రతాః ఏవం పరిమితం కాలమ్ ఆచరన్ సంశితవ్రతః
ధైర్యశాలులు, గొప్ప జ్ఞానులు, సమస్త భూతాల హితంలో నిమగ్నమైనవారు — ఇలా కొంతకాలం నిశ్చయంగా ఆచరిస్తారు.
ఆసీనో హి రహస్య్ ఏకో గచ్ఛేద్ అక్షరసామ్యతామ్ ప్రమోహో భ్రమ ఆవర్తో ఘ్రాణం శ్రవణదర్శనే
ఒంటరిగా, రహస్యంగా కూర్చుని, అక్షర స్వరూపంలో లీనమవుతాడు. మాయ, భ్రమ, కలకలం వాసన, వినికిడి, చూపు ఇంద్రియాలను కలవరపెడతాయి.
అద్భుతాని రసః స్పర్శః శీతోష్ణమారుతాకృతిః ప్రతిభాన్ ఉపసర్గాశ్ చ ప్రతిసంగృహ్య యోగతః
రుచులు, స్పర్శలు, చల్లదనం, వేడిమి, గాలివాటాలు, మెరుపులు, అంతరాయాలు — ఇవన్నీ యోగబలంతో నియంత్రించాలి.
తాంస్ తత్త్వవిద్ అనాదృత్య సామ్యేనైవ నివర్తయేత్ కుర్యాత్ పరిచయం యోగే త్రైలోక్యే నియతో మునిః
వాస్తవాన్ని తెలిసినవాడు ఇవన్నింటిని పట్టించుకోకుండా, సమభావంతో ఉపసంహరించాలి. నియమితుడైన ముని మూడు లోకాలలో యోగాన్ని అభ్యసించాలి.
గిరిశృఙ్గే తథా చైత్యే వృక్షమూలేషు యోజయేత్ సంనియమ్యేన్ద్రియగ్రామం కోష్ఠే భాణ్డమనా ఇవ
కొండ శిఖరంపై, దేవాలయంలో, చెట్టు వేరుల దగ్గర, ఇంద్రియ సమూహాన్ని కట్టడి చేసి, గదిలో ధనాన్ని కాపాడే మనిషిలా యోగ సాధన చేయాలి.
ఏకాగ్రం చిన్తయేన్ నిత్యం యోగాన్ నోద్విజతే మనః యేనోపాయేన శక్యేత నియన్తుం చఞ్చలం మనః
ఏకాగ్రతతో ఎప్పుడూ ధ్యానం చేయాలి. యోగ సాధనల వల్ల మనస్సు కలవరపడకూడదు. మనస్సు చంచలంగా ఉన్నప్పుడు దాన్ని ఏ విధంగా నియంత్రించగలిగితే, ఆ మార్గాన్ని ఉపయోగించాలి.
తత్ర యుక్తో నిషేవేత న చైవ విచలేత్ తతః శూన్యాగారాణి చైకాగ్రో నివాసార్థమ్ ఉపక్రమేత్
అక్కడ స్థిరంగా ఉండి, మనస్సు ఏకాగ్రంగా ఉండాలి. నివాసానికి ఖాళీ ఇళ్లను వెతికి, అక్కడే ఉండాలి.
నాతివ్రజేత్ పరం వాచా కర్మణా మనసాపి వా ఉపేక్షకో యతాహారో లబ్ధాలబ్ధసమో భవేత్
మాటలో, పనిలో, మనస్సులో కూడా హద్దు దాటి ప్రవర్తించకూడదు. ఏదైనా జరిగితే నిర్లిప్తంగా ఉండాలి. తినే విషయంలో మితంగా ఉండాలి. లాభం వచ్చినా, రాకపోయినా సమంగా చూడాలి.
యశ్ చైనమ్ అభినన్దేత యశ్ చైనమ్ అభివాదయేత్ సమస్ తయోశ్ చాప్య్ ఉభయోర్ నాభిధ్యాయేచ్ ఛుభాశుభమ్
ఎవరైనా పొగిడినా, నమస్కరించినా, ఇద్దరినీ సమంగా చూడాలి. వారి మంచి, చెడు ఉద్దేశ్యాల గురించి మనస్సులో ఆలోచించకూడదు.
న ప్రహృష్యేత లాభేషు నాలాభేషు చ చిన్తయేత్ సమః సర్వేషు భూతేషు సధర్మా మాతరిశ్వనః
లాభం వచ్చినప్పుడు ఆనందించకూడదు. నష్టమైందని బాధపడకూడదు. అన్ని జీవులపట్ల సమభావంతో, గాలి స్వభావాన్ని కలిగి ఉండాలి.
ఏవం స్వస్థాత్మనః సాధోః సర్వత్ర సమదర్శినః షణ్ మాసాన్ నిత్యయుక్తస్య శబ్దబ్రహ్మాభివర్తతే
ఇలా, ఎక్కడైనా సమదృష్టి కలిగి, స్వస్థతతో ఉండే సద్గురువు ఆరు నెలలు నిరంతరం సాధన చేస్తే, శబ్దబ్రహ్మను దాటి పోతాడు.