జాతమాత్రశ్ చ మ్రియతే బాలభావే చ యౌవనే యద్ యత్ ప్రీతికరం పుంసాం వస్తు విప్రాః ప్రజాయతే
కొంతమంది పుట్టిన వెంటనే చనిపోతారు, కొంతమంది బాల్యంలో, మరికొంతమంది యవ్వనంలో మరణిస్తారు; పురుషులకు ఆనందం కలిగించే దేనైనా కలుగుతుంది, మహర్షులారా.
తద్ ఏవ దుఃఖవృక్షస్య బీజత్వమ్ ఉపగచ్ఛతి కలత్రపుత్రమిత్రాదిగృహక్షేత్రధనాదికైః
అదే బాధవృక్షానికి విత్తనమవుతుంది — భార్య, పిల్లలు, స్నేహితులు, ఇల్లు, పొలం, ధనం మొదలైనవన్నీ.
క్రియతే న తథా భూరి సుఖం పుంసాం యథాసుఖమ్ ఇతి సంసారదుఃఖార్కతాపతాపితచేతసామ్
మనుషులకు ఎంతగా కోరుకున్నా అంతగా సుఖం కలగదు; అందుకే సంసారబాధల వేడితో హృదయాలు ఎండిపోతుంటాయి.
విముక్తిపాదపచ్ఛాయామ్ ఋతే కుత్ర సుఖం నృణామ్ తద్ అస్య త్రివిధస్యాపి దుఃఖజాతస్య పణ్డితైః
విముక్తి వృక్షపు నీడ తప్ప మరెక్కడా మనుషులకు సుఖం లేదు. ఈ మూడు విధాలుగా కలిగే బాధలకు పండితులు ఇదే నిర్ణయించారు.
గర్భజన్మజరాద్యేషు స్థానేషు ప్రభవిష్యతః నిరస్తాతిశయాహ్లాదం సుఖభావైకలక్షణమ్
గర్భం, జననం, వృద్ధాప్యాది స్థితుల్లో ఉన్నవారికి, సుఖం ఎక్కువగా ఉండదు, అది తాత్కాలికమైనదే.
భేషజం భగవత్ప్రాప్తిర్ ఏకా చాత్యన్తికీ మతా తస్మాత్ తత్ప్రాప్తయే యత్నః కర్తవ్యః పణ్డితైర్ నరైః
భగవంతుని చేరడమే ఒకటే శాశ్వతమైన ఔషధం. అందుకే, పండితులు ఆ భగవంతుని పొందేందుకు ప్రయత్నించాలి.
తత్ప్రాప్తిహేతుర్ జ్ఞానం చ కర్మ చోక్తం ద్విజోత్తమాః ఆగమోత్థం వివేకాచ్ చ ద్విధా జ్ఞానం తథోచ్యతే
ఆ పరమార్థాన్ని పొందేందుకు జ్ఞానం, కర్మ రెండూ మార్గాలు అని, మహర్షులారా, చెప్పబడింది. జ్ఞానం కూడా రెండు విధాలుగా ఉంటుంది — ఒకటి శాస్త్రాల ద్వారా, మరొకటి వివేకం ద్వారా అని చెప్పబడింది.
శబ్దబ్రహ్మాగమమయం పరం బ్రహ్మ వివేకజమ్ అన్ధం తమ ఇవాజ్ఞానం దీపవచ్ చేన్ద్రియోద్భవమ్
వివేకంతో కలిగే పరబ్రహ్మం, శబ్దబ్రహ్మం అంటే వేదశాస్త్రాల ద్వారా తెలిసే బ్రహ్మం కంటే భిన్నమైనది. అజ్ఞానం అంధకారంలా ఉంటుంది; ఇంద్రియాల ద్వారా కలిగిన జ్ఞానం దీపంలా ప్రకాశిస్తుంది.
యథా సూర్యస్ తథా జ్ఞానం యద్ వై విప్రా వివేకజమ్ మనుర్ అప్య్ ఆహ వేదార్థం స్మృత్వా యన్ మునిసత్తమాః
వివేకంతో కలిగే జ్ఞానం సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తుంది, బ్రాహ్మణులారా. వేదార్థాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ మనువు కూడా ఇదే విషయాన్ని గొప్ప ఋషులకు వివరించాడు.
తద్ ఏతచ్ ఛ్రూయతామ్ అత్ర సంబన్ధే గదతో మమ ద్వే బ్రహ్మణీ వేదితవ్యే శబ్దబ్రహ్మ పరం చ యత్
ఈ సందర్భంలో నేను చెప్పేది మీరు వినండి. రెండు రకాల బ్రహ్మాలను తెలుసుకోవాలి — ఒకటి శబ్దబ్రహ్మం, మరొకటి పరబ్రహ్మం.
శబ్దబ్రహ్మణి నిష్ణాతః పరం బ్రహ్మాధిగచ్ఛతి ద్వే విద్యే వై వేదితవ్యే ఇతి చాథర్వణీ శ్రుతిః
శబ్దబ్రహ్మంలో నిపుణుడైనవాడు పరబ్రహ్మాన్ని పొందుతాడు. రెండు రకాల జ్ఞానాలు తెలుసుకోవాలి అని అథర్వణ వేదంలో కూడా చెప్పబడింది.
పరయా హ్య్ అక్షరప్రాప్తిర్ ఋగ్వేదాదిమయాపరా యత్ తద్ అవ్యక్తమ్ అజరమ్ అచిన్త్యమ్ అజమ్ అవ్యయమ్
పరాజ్ఞానంతో అక్షరాన్ని — నశించని బ్రహ్మాన్ని — పొందుతారు. అపరాజ్ఞానం అంటే ఋగ్వేదాది శాస్త్రాలు. అది అవ్యక్తం, వృద్ధి లేని, ఆలోచనకు అందని, జననం లేని, నశించని పరమాత్మ.
అనిర్దేశ్యమ్ అరూపం చ పాణిపాదాద్యసంయుతమ్ విత్తం సర్వగతం నిత్యం భూతయోనిమ్ అకారణమ్
అది వర్ణించలేనిది, రూపం లేనిది, చేతులు కాళ్లు లాంటి అవయవాలు లేనిది. అది అన్నింటిలో వ్యాపించి, శాశ్వతంగా ఉండి, భూతాలకూ మూలంగా, కారణం లేనిది అని తెలుసుకోవాలి.
వ్యాప్యం వ్యాప్తం యతః సర్వం తద్ వై పశ్యన్తి సూరయః తద్ బ్రహ్మ పరమం ధామ తద్ ధేయం మోక్షకాఙ్క్షిభిః
అన్ని లోకాలను వ్యాపించి, వాటిలో వ్యాపించబడినదాన్ని ఋషులు దర్శిస్తారు. అదే పరబ్రహ్మం, అదే మోక్షాన్ని కోరువారు చేరదగిన పరమ స్థానం.
శ్రుతివాక్యోదితం సూక్ష్మం తద్ విష్ణోః పరమం పదమ్ ఉత్పత్తిం ప్రలయం చైవ భూతానామ్ ఆగతిం గతిమ్
వేదవాక్యాలలో చెప్పబడిన విష్ణువు యొక్క ఆ సూత్రమైన పరమపదమే భూతాల ఉద్భవానికి, లయానికి, వాటి వచ్చిపోవడానికి మూలమైనది.
వేత్తి విద్యామ్ అవిద్యాం చ స వాచ్యో భగవాన్ ఇతి జ్ఞానశక్తిబలైశ్వర్యవీర్యతేజాంస్య్ అశేషతః
ఆయన జ్ఞానాన్ని, అజ్ఞానాన్ని రెండింటినీ తెలుసు. ఆయనే భగవంతుడు — జ్ఞానశక్తి, బలం, ఐశ్వర్యం, వీర్యం, తేజస్సు మొదలైన అన్ని గొప్ప లక్షణాలు సంపూర్ణంగా కలిగినవాడు.
భగవచ్ఛబ్దవాచ్యాని వినా హేయైర్ గుణాదిభిః సర్వాణి తత్ర భూతాని నివసన్తి పరాత్మని
భగవంతుడు అనే పదంతో సూచించబడే పరమాత్మలో, హీనమైన లక్షణాలు లేకుండా, అన్ని జీవులు నివసిస్తాయి.
భూతేషు చ స సర్వాత్మా వాసుదేవస్ తతః స్మృతః ఉవాచేదం మహర్షిభ్యః పురా పృష్టః ప్రజాపతిః
ఆయనే అన్ని భూతాలకు ఆత్మ. అందుకే ఆయనను వాసుదేవుడు అని స్మరించబడతారు. పురాతన కాలంలో మహర్షులు అడిగినప్పుడు ప్రజాపతి ఇదే విషయాన్ని వివరించాడు.
నామవ్యాఖ్యామ్ అనన్తస్య వాసుదేవస్య తత్త్వతః భూతేషు వసతే యో ఽన్తర్ వసన్త్య్ అత్ర చ తాని యత్ ధాతా విధాతా జగతాం వాసుదేవస్ తతః ప్రభుః
అనంతుడైన వాసుదేవుని నామార్థం నిజంగా ఏమిటంటే — ఆయన భూతాలలో నివసిస్తాడు, ఆ భూతాలు ఆయనలో నివసిస్తాయి. ఆయన జగత్తుకు ధాత, విధాత. అందుకే ఆయన వాసుదేవుడనే ప్రభువు.
స సర్వభూతప్రకృతిర్ గుణాంశ్ చ దోషాంశ్ చ సర్వాన్ సగుణో హ్య్ అతీతః అతీతసర్వావరణో ఽఖిలాత్మా తేనావృతం యద్ భువనాన్తరాలమ్
ఆయనే అన్ని భూతాల స్వభావం, అన్ని గుణాలు, లోపాలు కలవాడు. గుణాలు ఉన్నా వాటిని మించిపోయినవాడు, అన్ని లోకాలకు ఆత్మ. ఆయన వల్ల లోకాల మధ్య ఖాళీ దాచబడింది.
సమస్తకల్యాణగుణాత్మకో హి స్వశక్తిలేశాదృతభూతసర్గః ఇచ్ఛాగృహీతాభిమతోరుదేహః సంసాధితాశేషజగద్ధితో ఽసౌ
ఆయన అన్ని మంగళకరమైన లక్షణాల మూర్తిమంతుడు. తన స్వశక్తిలో కొంత భాగాన్ని ఉపయోగించి భూతాల సృష్టి చేస్తాడు. తన ఇష్టానికి అనుగుణంగా శరీరాన్ని ధరించి, జగత్తుకు శ్రేయస్సును కలిగిస్తాడు.
తేజోబలైశ్వర్యమహావరోధః స్వవీర్యశక్త్యాదిగుణైకరాశిః పరః పరాణాం సకలా న యత్ర క్లేశాదయః సన్తి పరాపరేశే
ఆయన తేజస్సు, బలం, ఐశ్వర్యం, మహోన్నత నియంత్రణ వంటి లక్షణాల సమాహారం. ఆయన పరములలో పరముడు. ఆయనలో బాధలు లేవు. ఆయనే పరాపరులకు అధిపతి.
స ఈశ్వరో వ్యష్టిసమష్టిరూపో ఽవ్యక్తస్వరూపః ప్రకటస్వరూపః సర్వేశ్వరః సర్వదృక్ సర్వవేత్తా సమస్తశక్తిః పరమేశ్వరాఖ్యః
ఆయన వ్యక్తిగత రూపం, సమష్టిరూపం కలవాడు. అవ్యక్త స్వరూపుడు, ప్రత్యక్ష స్వరూపుడు, సర్వేశ్వరుడు, అన్నింటిని చూసేవాడు, అన్నిటిని తెలిసినవాడు, సమస్తశక్తులు కలవాడు, పరమేశ్వరుడు అని పిలవబడతాడు.
సంజ్ఞాయతే యేన తద్ అస్తదోషం శుద్ధం పరం నిర్మలమ్ ఏకరూపమ్ సందృశ్యతే వాప్య్ అథ గమ్యతే వా తజ్ జ్ఞానమ్ అజ్ఞానమ్ అతో ఽన్యద్ ఉక్తమ్
ఆయనను తెలుసుకునే జ్ఞానం పవిత్రమైనది, పరమమైనది, మచ్చలేని, నిష్కళంకమైనది, ఏకరూపమైనది. అది ప్రత్యక్షంగా కనిపించవచ్చు, లేదా పొందవచ్చు. జ్ఞానం, అజ్ఞానం రెండూ వేర్వేరు అని చెప్పబడింది.
ఇదానీం బ్రూహి యోగం చ దుఃఖసంయోగభేషజమ్ యం విదిత్వావ్యయం తత్ర యుఞ్జామః పురుషోత్తమమ్
ఇప్పుడు దయచేసి మాకు యోగాన్ని వివరించండి. బాధలతో కలిసిపోవడాన్ని నివారించే ఔషధం అదే. ఆ శాశ్వత స్థితిని తెలుసుకుని, మేము పరమపురుషునితో ఏకత్వాన్ని సాధించదలుచుకున్నాము.
శ్రుత్వా స వచనం తేషాం కృష్ణద్వైపాయనస్ తదా అబ్రవీత్ పరమప్రీతో యోగీ యోగవిదాం వరః
వారు ఇలా అడిగినప్పుడు, యోగిలో శ్రేష్ఠుడైన కృష్ణద్వైపాయనుడు, యోగాన్ని బాగా తెలిసినవాడు, ఎంతో సంతోషంతో మాట్లాడాడు.
యోగం వక్ష్యామి భో విప్రాః శృణుధ్వం భవనాశనమ్ యమ్ అభ్యస్యాప్నుయాద్ యోగీ మోక్షం పరమదుర్లభమ్
బ్రాహ్మణులారా! ఈ లోకబంధాన్ని నాశనం చేసే యోగాన్ని నేను వివరించబోతున్నాను. దయచేసి వినండి. దాన్ని సాధనచేసిన యోగి, చాలా అరుదుగా లభించే మోక్షాన్ని పొందుతాడు.
శ్రుత్వాదౌ యోగశాస్త్రాణి గురుమ్ ఆరాధ్య భక్తితః ఇతిహాసం పురాణం చ వేదాంశ్ చైవ విచక్షణః
ముందుగా యోగశాస్త్రాలను వినాలి, గురువును భక్తితో పూజించాలి, ఇతిహాసాలు, పురాణాలు, వేదాలు తెలిసినవాడవాలి.
ఆహారం యోగదోషాంశ్ చ దేశకాలం చ బుద్ధిమాన్ జ్ఞాత్వా సమభ్యసేద్ యోగం నిర్ద్వంద్వో నిష్పరిగ్రహః
ఆహారం, యోగానికి కలిగే లోపాలు, స్థలం, కాలాన్ని బాగా తెలుసుకుని, వివేకంతో, ద్వంద్వాలు లేకుండా, స్వంతమేమీ లేకుండా యోగాన్ని సాధించాలి.
భుఞ్జన్ సక్తుం యవాగూం చ తక్రమూలఫలం పయః యావకం కణపిణ్యాకమ్ ఆహారం యోగసాధనమ్
సక్తు, యవాగూ, మజ్జిగ, మూలికలు, పండ్లు, పాలు, యావక, గోధుమ పిండి వంటి ఆహారాలు యోగ సాధనకు అనుకూలమైనవి.