కేన బన్ధేన బద్ధో ఽహం కారణం కిమ్ అకారణమ్ కిం కార్యం కిమ్ అకార్యం వా కిం వాచ్యం కిం న చోచ్యతే
నేను ఏ బంధంతో బంధించబడ్డాను? దానికి కారణం ఏమిటి, కారణం కానిది ఏమిటి? ఏమి చేయాలి, ఏమి చేయకూడదు? ఏమి చెప్పాలి, ఏమి చెప్పకూడదు?
కో ధర్మః కశ్ చ వాధర్మః కస్మిన్ వర్తేత వై కథమ్ కిం కర్తవ్యమ్ అకర్తవ్యం కిం వా కిం గుణదోషవత్
ధర్మం ఏది, అధర్మం ఏది? మనిషి నిజంగా ఏదిలో, ఎలా నడవాలి? ఏమి చేయాలి, ఏమి చేయకూడదు? ఏది మంచిదిగా, ఏది చెడ్డదిగా ఉంటుంది?
ఏవం పశుసమైర్ మూఢైర్ అజ్ఞానప్రభవం మహత్ అవాప్యతే నరైర్ దుఃఖం శిశ్నోదరపరాయణైః
ఇలా, పశువుల్లా మూర్ఖులైనవారు, అజ్ఞానమే కారణంగా, కేవలం ఆకలి, కామానికి బానిసలై జీవించే మనుషులకు గొప్ప బాధలు కలుగుతాయి.
అజ్ఞానం తామసో భావః కార్యారమ్భప్రవృత్తయః అజ్ఞానినాం ప్రవర్తన్తే కర్మలోపస్ తతో ద్విజాః
అజ్ఞానం అనేది అంధకార లక్షణం, అది పనులు మొదలు పెట్టే ఉత్సాహాన్ని కలిగిస్తుంది. అజ్ఞానులలో అలాంటి ఉత్సాహం కలిగి, ఆ తరువాత కర్తవ్యాలు చేయకుండా వదిలేస్తారు, ద్విజులారా.
నరకం కర్మణాం లోపాత్ ఫలమ్ ఆహుర్ మహర్షయః తస్మాద్ అజ్ఞానినాం దుఃఖమ్ ఇహ చాముత్ర చోత్తమమ్
కర్తవ్యాలను చేయకపోతే దానికి ఫలితం నరకమని మహర్షులు చెబుతారు. అందుకే, అజ్ఞానులకు ఇక్కడా, పరలోకంలోనూ గొప్ప బాధలు కలుగుతాయి.
జరాజర్జరదేహశ్ చ శిథిలావయవః పుమాన్ విచలచ్ఛీర్ణదశనో వలిస్నాయుశిరావృతః
వృద్ధాప్యంతో శరీరం బలహీనమై, అవయవాలు సడలిపోతాయి. పళ్ళు ఊడిపోతూ, దంతాలు కదిలిపోతూ, చర్మం, నరాలు, రక్తనాళాలు ముడతలు పడతాయి.
దూరప్రనష్టనయనో వ్యోమాన్తర్గతతారకః నాసావివరనిర్యాతరోమపుఞ్జశ్ చలద్వపుః
దూరంగా ఉన్నదాన్ని చూడలేని చూపుతో, ఆకాశంలో నక్షత్రాలే కనబడతాయి. ముక్కులో నుంచి జుట్టు బయటకు వస్తూ, శరీరం వణికిపోతుంది.
ప్రకటీభూతసర్వాస్థిర్ నతపృష్ఠాస్థిసంహతిః ఉత్సన్నజఠరాగ్నిత్వాద్ అల్పాహారో ఽల్పచేష్టితః
అన్ని ఎముకలు బయటపడిపోయి, వెన్నెముకలు వంగిపోతాయి. జఠరాగ్ని తగ్గిపోవడంతో తక్కువ తింటూ, తక్కువ కదలికలు చేస్తాడు.
కృచ్ఛ్రచఙ్క్రమణోత్థానశయనాసనచేష్టితః మన్దీభవచ్ఛ్రోత్రనేత్రగలల్లాలావిలాననః
నడవడం, లేవడం, పడుకోవడం, కూర్చోవడం అన్నీ కష్టంగా మారతాయి. చెవులు, కళ్ళు బలహీనమై, నోరు లాలాజలంతో నిండిపోతుంది.
అనాయత్తైః సమస్తైశ్ చ కరణైర్ మరణోన్ముఖః తత్క్షణే ఽప్య్ అనుభూతానామ్ అస్మర్తాఖిలవస్తునామ్
అన్ని ఇంద్రియాలు తన వశంలో లేకుండా, మరణానికి దగ్గరగా ఉంటాడు. అప్పటికే అనుభవించిన విషయాలన్నీ, ఆ క్షణంలో జరిగినవాటికైనా గుర్తు ఉండదు.
సకృద్ ఉచ్చారితే వాక్యే సముద్భూతమహాశ్రమః శ్వాసకాసామయాయాససముద్భూతప్రజాగరః
ఒక మాట మాట్లాడితేనే గొప్ప అలసట వస్తుంది. ఊపిరి పీల్చడం, దగ్గు, వ్యాధి వల్ల నిద్ర పోకుండా మేల్కొని ఉంటాడు.
అన్యేనోత్థాప్యతే ఽన్యేన తథా సంవేశ్యతే జరీ భృత్యాత్మపుత్రదారాణామ్ అపమానపరాకృతః
ఒకరితో లేపించుకొని, మరొకరితో పడుకోబెట్టించుకుంటాడు. వృద్ధాప్యంలో భృత్యులు, కుమారులు, భార్యలు—all అతన్ని తక్కువగా చూసి, అవమానిస్తారు.
ప్రక్షీణాఖిలశౌచశ్ చ విహారాహారసంస్పృహః హాస్యః పరిజనస్యాపి నిర్విణ్ణాశేషబాన్ధవః
అన్ని శౌచాలు పోయి, వినోదం, ఆహారం మీద ఆశతో, తనకు సేవ చేసే వారికీ నవ్వులపాలవుతాడు. బంధువులందరూ అతన్ని వదిలిపెడతారు.
అనుభూతమ్ ఇవాన్యస్మిఞ్ జన్మన్య్ ఆత్మవిచేష్టితమ్ సంస్మరన్ యౌవనే దీర్ఘం నిశ్వసిత్య్ అతితాపితః
తన గత జీవితాన్ని గుర్తు చేసుకుంటూ, యవ్వనాన్ని తలచుకుంటూ, లోతుగా ఊపిరి పీల్చి, ఎంతో బాధతో వృద్ధాప్యంలో ఉన్నాడు.
ఏవమాదీని దుఃఖాని జరాయామ్ అనుభూయ చ మరణే యాని దుఃఖాని ప్రాప్నోతి శృణు తాన్య్ అపి
ఇలా వృద్ధాప్యంలో ఎన్నో బాధలు అనుభవించిన తర్వాత, మరణ సమయంలో కలిగే బాధలను కూడా విను.
శ్లథగ్రీవాఙ్ఘ్రిహస్తో ఽథ ప్రాప్తో వేపథునా నరః ముహుర్ గ్లానిపరశ్ చాసౌ ముహుర్ జ్ఞానబలాన్వితః
తల, పాదాలు, చేతులు బలహీనమై, శరీరం వణికిపోతుంది. ఒకసారి బలహీనత, మరొకసారి జ్ఞానం, బలం కలుగుతాయి.
హిరణ్యధాన్యతనయభార్యాభృత్యగృహాదిషు ఏతే కథం భవిష్యన్తీత్య్ అతీవ మమతాకులః
నా బంగారం, ధానం, పిల్లలు, భార్య, సేవకులు, ఇల్లు—ఇవి అన్నీ ఎలా అవుతాయో అని అతడు ఎక్కువగా మమకారంతో ఆందోళన పడతాడు.
మర్మవిద్భిర్ మహారోగైః క్రకచైర్ ఇవ దారుణైః శరైర్ ఇవాన్తకస్యోగ్రైశ్ ఛిద్యమానాస్థిబన్ధనః
ప్రాణస్థానాలను తెలిసిన వారు, తీవ్రమైన వ్యాధులు, మరణదేవుడి బలమైన బాణాలు—ఇవి అన్నీ కలసి, అతని ఎముకలను భయంకరంగా నరికినట్లుగా బాధిస్తాయి.
పరివర్తమానతారాక్షి హస్తపాదం ముహుః క్షిపన్ సంశుష్యమాణతాల్వోష్ఠకణ్ఠో ఘురఘురాయతే
తారలు తిరిగే కన్నులతో, చేతులు కాల్లు మళ్లీ మళ్లీ ఊపుతూ, నాలుక పెదాలు గొంతు ఎండిపోతూ, ఘురఘురమని గొంతు శబ్దాలు చేస్తాడు.
నిరుద్ధకణ్ఠదేశో ఽపి ఉదానశ్వాసపీడితః తాపేన మహతా వ్యాప్తస్ తృషా వ్యాప్తస్ తథా క్షుధా
గొంతు మూసుకుపోయినా, లోపలి ఊపిరి బాధతో, తీవ్రమైన వేడి కబళించగా, దాహం ఆకలితో పూర్తిగా బాధపడతాడు.
క్లేశాద్ ఉత్క్రాన్తిమ్ ఆప్నోతి యామ్యకింకరపీడితః తతశ్ చ యాతనాదేహం క్లేశేన ప్రతిపద్యతే
బాధతో, యమదూతల చేత హింసించబడి, ఆత్మ శరీరం విడిచిపోతుంది. వెంటనే బాధతోనే యాతనాశరీరం పొందుతాడు.
ఏతాన్య్ అన్యాని చోగ్రాణి దుఃఖాని మరణే నృణామ్ శృణుధ్వం నరకే యాని ప్రాప్యన్తే పురుషైర్ మృతైః
మరణ సమయంలో మనుషులకు కలిగే ఇతర ఘోరమైన బాధలు, మరణించినవారు నరకంలో అనుభవించే యాతనల గురించి కూడా వినండి.
యామ్యకింకరపాశాదిగ్రహణం దణ్డతాడనమ్ యమస్య దర్శనం చోగ్రమ్ ఉగ్రమార్గవిలోకనమ్
యమదూతల పాశాలతో పట్టుకోవడం, దండాలతో కొట్టడం, యముని భయంకరమైన రూపాన్ని చూడడం, భయానకమైన మార్గాన్ని దర్శించడం జరుగుతుంది.
కరమ్భవాలుకావహ్నియన్త్రశస్త్రాదిభీషణే ప్రత్యేకం యాతనాయాశ్ చ యాతనాది ద్విజోత్తమాః
ఒక్కో యాతన కూడా భయంకరమే — రాయిపళ్ళతో నలిపించడం, వేడి మట్టిలో కాల్చడం, ఆయుధాలతో హింసించడం, ఇవన్నీ యాతన ప్రారంభాలు, మహర్షులారా.
క్రకచైః పీడ్యమానానాం మృషాయాం చాపి ధ్మాప్యతామ్ కుఠారైః పాట్యమానానాం భూమౌ చాపి నిఖన్యతామ్
కొంతమందిని రంపాలతో కష్టపెడతారు, అబద్ధం చెప్పినవారిని కాల్చుతారు, కొంతమందిని గొడ్డళ్లతో నరుకుతారు, మరికొంతమందిని నేలలో పాతిపెడతారు.
శూలేష్వ్ ఆరోప్యమాణానాం వ్యాఘ్రవక్త్రే ప్రవేశ్యతామ్ గృధ్రైః సంభక్ష్యమాణానాం ద్వీపిభిశ్ చోపభుజ్యతామ్
కొంతమందిని ముళ్లపై పొడుస్తారు, మరికొంతమందిని పులుల నోట్లో వేస్తారు, కొంతమందిని గద్దలు తినేస్తాయి, ఇంకొంతమందిని జంతువులు ముక్కలు ముక్కలుగా తింటాయి.
క్వథ్యతాం తైలమధ్యే చ క్లిద్యతాం క్షారకర్దమే ఉచ్చాన్ నిపాత్యమానానాం క్షిప్యతాం క్షేపయన్త్రకైః
కొంతమందిని నూనెలో మరిగిస్తారు, మరికొంతమందిని క్షారపు మట్టిలో ముంచుతారు, ఎత్తైన చోట్ల నుంచి తోసేస్తారు, యంత్రాలతో విసిరేస్తారు.
నరకే యాని దుఃఖాని పాపహేతూద్భవాని వై ప్రాప్యన్తే నారకైర్ విప్రాస్ తేషాం సంఖ్యా న విద్యతే
నరకంలో పాపఫలితంగా కలిగే బాధలు నరకవాసులందరికీ వస్తాయి, మహర్షులారా; వాటి సంఖ్యను ఎవరూ చెప్పలేరు.
న కేవలం ద్విజశ్రేష్ఠా నరకే దుఃఖపద్ధతిః స్వర్గే ఽపి పాతభీతస్య క్షయిష్ణోర్ నాస్తి నిర్వృతిః
మహర్షులారా, నరకంలో మాత్రమే కాదు, స్వర్గంలోనూ భయపడే వారికి, నశించేవారికి ఎప్పటికీ నిలిచిపోయే ఆనందం ఉండదు.
పునశ్ చ గర్భో భవతి జాయతే చ పునర్ నరః గర్భే విలీయతే భూయో జాయమానో ఽస్తమ్ ఏతి చ
మళ్లీ గర్భంలోకి వెళ్ళి, మళ్లీ మానవుడిగా పుడతాడు; గర్భంలో కలిసిపోతాడు, మళ్లీ పుట్టి మరణిస్తాడు.