ఏవమ్ ఉచ్చారితే తేన మాతఙ్గస్ తమ్ ఉవాచ హ
ఆ మాటలు వినిపించిన వెంటనే మాతంగుడు అతనితో మాట్లాడాడు.
కిం పూర్వం భవతా కర్మ వికృతం కృతమ్ అఞ్జసా యేన త్వం దోషజాతేన సంభూతో బ్రహ్మరాక్షసః
నీవు గతంలో ఏ తప్పు పని చేసావు? దాని వల్లే నీవు పాపఫలితంగా బ్రహ్మ రాక్షసుడిగా జన్మించావా?
తస్య తద్ వాక్యమ్ ఆకర్ణ్య మాతఙ్గం బ్రహ్మరాక్షసః ప్రోవాచ దుఃఖసంతప్తః సంస్మృత్య స్వకృతం కృతమ్
ఆ మాటలు విని, బ్రహ్మ రాక్షసుడు తన చేసిన పనిని గుర్తు చేసుకుంటూ, బాధతో మాతంగుని చూచి ఇలా చెప్పాడు.
శ్రూయతాం యో ఽహమ్ ఆసం వై పూర్వం యచ్ చ మయా కృతమ్ యస్మిన్ కృతే పాపయోనిం గతవాన్ అస్మి రాక్షసీమ్
విను, నేను ముందుగా ఎవరో, ఏ పనులు చేసానో, ఆ పనుల వల్లనే పాప జన్మకు వచ్చి రాక్షసుడిగా మారానో చెబుతాను.
సోమశర్మ ఇతి ఖ్యాతః పూర్వమ్ ఆసమ్ అహం ద్విజః పుత్రో ఽధ్యయనశీలస్య దేవశర్మస్య యజ్వనః
నాకు సోమశర్మ అనే పేరు ఉండేది. నేను ద్విజుడిని, యజ్ఞానికి నిష్టతో ఉండే దేవశర్ముని కుమారుడిని.
కస్యచిద్ యజమానస్య సూత్రమన్త్రబహిష్కృతః నృపస్య కర్మసక్తేన యూపకర్మసునిష్ఠితః
ఒక యజమాని యజ్ఞంలో, నేను మంత్రాలు, సూత్రాలు లేకుండా విడిచిపెట్టబడ్డాను. రాజు యజ్ఞంలో ఆసక్తి చూపి, యూపకర్మను సరిగా చేయలేదు.
ఆగ్నీధ్రం చాకరోద్ యజ్ఞే లోభమోహప్రపీడితః తస్మిన్ పరిసమాప్తే తు మౌర్ఖ్యాద్ దమ్భమ్ అనుష్ఠితః
లోభం, మోహంతో బాధపడి, ఆ యజ్ఞంలో అగ్నిధ్రునిగా వ్యవహరించాను. యజ్ఞం పూర్తయ్యాక, అవివేకంతో మోసం చేశాను.
యష్టుమ్ ఆరబ్ధవాన్ అస్మి ద్వాదశాహం మహాక్రతుమ్ ప్రవర్తమానే తస్మింస్ తు కుక్షిశూలో ఽభవన్ మమ
పన్నెండు రోజులు జరిగే మహాయజ్ఞాన్ని ప్రారంభించాను. అది జరుగుతుండగా నాకు కడుపులో తీవ్రమైన నొప్పి వచ్చింది.
సంపూర్ణే దశరాత్రే తు న సమాప్తే తథా క్రతౌ విరూపాక్షస్య దీయన్త్యామ్ ఆహుత్యాం రాక్షసే క్షణే
పది రాత్రులు పూర్తయినప్పటికీ యజ్ఞం పూర్తికాలేదు. విరూపాక్షునికి ఆహుతి ఇస్తున్న సమయంలో, రాక్షస క్షణంలో నేను మరణించాను.
మృతో ఽహం తేన దోషేణ సంభూతో బ్రహ్మరాక్షసః మూర్ఖేణ మన్త్రహీనేన సూత్రస్వరవివర్జితమ్
ఆ తప్పు వల్ల, మంత్రాలు లేకుండా, సూత్రాలు చదవకుండా మూర్ఖుడిగా చనిపోయి, బ్రహ్మ రాక్షసుడిగా మారిపోయాను.
అజానతా యజ్ఞవిద్యాం యద్ ఇష్టం యాజితం చ యత్ తేన కర్మవిపాకేన సంభూతో బ్రహ్మరాక్షసః
యజ్ఞవిధానం తెలియక, నేను చేసిన లేదా చేయించిన వాటి ఫలితంగా, బ్రహ్మ రాక్షసుడిగా జన్మించాను.
తన్ మాం పాపమహామ్భోధౌ నిమగ్నం త్వం సముద్ధర ప్రజాగరే గీతికైకాం పశ్చిమాం దాతుమ్ అర్హసి
కాబట్టి, నన్ను ఈ మహాపాపాల సముద్రంలో నుంచి పైకి తీయి. నీవు జాగరణలో చివరి పాటను నాకు ఇవ్వాలి.
తమ్ ఉవాచాథ చాణ్డాలో యది ప్రాణివధాద్ భవాన్ నివృత్తిం కురుతే దద్యాం తతః పశ్చిమగీతికామ్
అప్పుడు చాండాలుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: నీవు ప్రాణులను చంపడాన్ని మానేస్తే, నేను నీకు ఆ చివరి పాటను ఇస్తాను.
బాఢమ్ ఇత్య్ అవదత్ సో ఽపి మాతఙ్గో ఽపి దదౌ తదా గీతికాఫలమ్ ఆమన్త్ర్య ముహూర్తార్ధప్రజాగరమ్
అతడూ 'సరే' అన్నాడు. వెంటనే మాతంగుడు గీతికా ఫలాన్ని ప్రకటించి, అర ముహూర్తం పాటు జాగరణను ఇచ్చాడు.
తస్మిన్ గీతిఫలే దత్తే మాతఙ్గం బ్రహ్మరాక్షసః ప్రణమ్య ప్రయయౌ హృష్టస్ తీర్థవర్యం పృథూదకమ్
ఆ పాట ఫలం ఇచ్చిన తరువాత, బ్రహ్మ రాక్షసుడు మాతంగుని నమస్కరించి, ఆనందంగా పృథూదకము అనే పవిత్ర స్థలానికి వెళ్లాడు.
తత్రానశనసంకల్పం కృత్వా ప్రాణాఞ్ జహౌ ద్విజాః రాక్షసత్వాద్ వినిర్ముక్తో గీతికాఫలబృంహితః
అక్కడ ఉపవాసం చేయాలని సంకల్పించి, ఆ ద్విజుడు తన ప్రాణాలను విడిచాడు. గీతికా ఫలంతో బలపడినవాడై, రాక్షసత్వం నుండి విముక్తుడయ్యాడు.
పృథూదకప్రభావాచ్ చ బ్రహ్మలోకం చ దుర్లభమ్ దశ వర్షసహస్రాణి నిరాతఙ్కో ఽవసత్ తతః
పృథూదకము ప్రభావంతో, అతడు అందరికీ దుర్లభమైన బ్రహ్మలోకాన్ని పొందాడు. అక్కడ పది వేల సంవత్సరాలు నిర్బంధం లేకుండా నివసించాడు.
తస్యాన్తే బ్రాహ్మణో జాతో బభూవ స్మృతిమాన్ వశీ తస్యాహం చరితం భూయః కథయిష్యామి భో ద్విజాః
దాని చివర్లో, అతడు మళ్లీ బ్రాహ్మణుడిగా, జ్ఞాపకశక్తి, నియమం కలవాడిగా జన్మించాడు. అతని కథను మళ్ళీ మీకు చెబుతాను, ద్విజులారా.
మాతఙ్గస్య కథాశేషం శృణుధ్వం గదతో మమ రాక్షసే తు గతే ధీమాన్ గృహమ్ ఏత్య యతాత్మవాన్
మాతంగుని కథలో మిగిలిన భాగాన్ని నేను చెప్పుతున్నాను, మీరు వినండి. ఆ రాక్షసుడు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, ఆ తెలివైనవాడు, మనస్సును నియంత్రించుకున్నవాడు, ఇంటికి తిరిగి వచ్చాడు.
తద్విప్రచరితం స్మృత్వా నిర్విణ్ణః శుచిర్ అప్య్ అసౌ పుత్రేషు భార్యాం నిక్షిప్య దదౌ భూమ్యాః ప్రదక్షిణామ్
ఆ బ్రాహ్మణుడు చేసిన పనులు గుర్తు చేసుకుని, స్వచ్ఛుడైనా, మనసు దిగులుతో నిండిపోయాడు. తన భార్యను కుమారుల వద్ద ఉంచి, భూమిని ప్రదక్షిణగా చేసేందుకు బయలుదేరాడు.
కోకాముఖాత్ సమారభ్య యావద్ వై స్కన్దదర్శనమ్ దృష్ట్వా స్కన్దం యయౌ ధారాచక్రే చాపి ప్రదక్షిణమ్
కోకాముఖం దగ్గర నుంచి స్కందుని దర్శనం వరకు ప్రయాణించి, స్కందుని దర్శించాక, ధారాచక్రాన్ని కూడా ప్రదక్షిణ చేశాడు.
తతో ఽద్రివరమ్ ఆగమ్య విన్ధ్యమ్ ఉచ్చశిలోచ్చయమ్ పాపప్రమోచనం తీర్థమ్ ఆససాద స తు ద్విజాః
ఆ తర్వాత, ఎత్తయిన శిఖరాలతో ఉన్న ఉత్తమమైన వింధ్య పర్వతాన్ని చేరుకుని, పాపాలను తొలగించే పవిత్ర తీర్థమైన పాపప్రమోచనానికి వెళ్లాడు.
స్నానం పాపహరం చక్రే స తు చాణ్డాలవంశజః విముక్తపాపః సస్మార పూర్వజాతీర్ అనేకశః
అక్కడ ఆ చండాల వంశంలో పుట్టినవాడు పాపాలను పోగొట్టే స్నానం చేశాడు. పాపాలు తొలగిపోయిన తర్వాత, అనేక జన్మలను గుర్తు చేసుకున్నాడు.
స పూర్వజన్మన్య్ అభవద్ భిక్షుః సంయతవాఙ్మనాః యతకాయశ్ చ మతిమాన్ వేదవేదాఙ్గపారగః
తన గత జన్మలో అతడు భిక్షువు, మాట, మనస్సు నియంత్రణ కలవాడు, శరీరాన్ని కట్టడి చేసుకున్నవాడు, తెలివైనవాడు, వేదాలు, వేదాంగాలు నేర్చుకున్నవాడు.
ఏకదా గోషు నగరాద్ ధ్రియమాణాసు తస్కరైః భిక్షావధూతా రజసా ముక్తా తేనాథ భిక్షుణా
ఒకసారి దొంగలు పశువులను పట్టుకొని నగరం నుంచి తీసుకెళ్తుండగా, భిక్షువు అడిగిన భిక్ష వల్ల లేచిన ధూళి అతడిని ఆ ధూళి నుంచి విముక్తుడిని చేసింది.
స తేనాధర్మదోషేణ చాణ్డాలీం యోనిమ్ ఆగతః పాపప్రమోచనే స్నాతః స మృతో నర్మదాతటే
ఆ పాపకార్య ఫలితంగా అతడు చండాల కులంలో జన్మించాడు. పాపప్రమోచనంలో స్నానం చేసి, నర్మదా నది తీరంలో మరణించాడు.
మూర్ఖో ఽభూద్ బ్రాహ్మణవరో వారాణస్యాం చ భో ద్విజాః తత్రాస్య వసతో ఽబ్దైస్ తు త్రింశద్భిః సిద్ధపూరుషః
ఆతడు వారాణసిలో మూర్ఖుడైనా ఉత్తమ బ్రాహ్మణుడిగా జన్మించాడు. అక్కడ ముప్పై సంవత్సరాలు నివసించి, సిద్ధపురుషుడయ్యాడు.
విరూపరూపీ బభ్రామ యోగమాలాబలాన్వితః తం దృష్ట్వా సోపహాసార్థమ్ అభివాద్యాభ్యువాచ హ
వివిధ రూపాల్లో తిరుగుతూ, యోగబలంతో నిండినవాడయ్యాడు. అతడిని చూసిన ఒకరు, నవ్వుతూ, నమస్కరించి, మాట్లాడాడు.
కుశలం సిద్ధపురుషం కుతస్ త్వ్ ఆగమ్యతే త్వయా
"సిద్ధపురుషా, నువ్వు ఎక్కడి నుంచి ఇక్కడికి వచ్చావు?" అని అడిగాడు.
ఏవం సంభాషితస్ తేన జ్ఞాతో ఽహమ్ ఇతి చిన్త్య తు ప్రత్యువాచాథ వన్ద్యస్ తం స్వర్గలోకాద్ ఉపాగతః
అలా అడిగినవాడిని చూసి, "ఇవ్వాడు నన్ను గుర్తించాడు" అని ఆలోచించి, ఆ వందనీయుడు, "నేను దేవతల లోకంనుంచి వచ్చాను" అని సమాధానం ఇచ్చాడు.