యద్ అద్య త్వాం ప్రవక్ష్యామి తద్ భవాన్ వక్తుమ్ అర్హతి ఏకరాత్రికృతం సాధో మమ దేహి ప్రజాగరమ్
"ఇప్పుడు నేను నిన్ను అడిగేది నీవు ఇవ్వాలి, ఓ సద్గుణవంతుడా! ఒక రాత్రి జాగరణ ఫలాన్ని నాకు దయచేయు."
ఏవం త్వాం మోక్షయిష్యామి మోక్షయిష్యామి నాన్యథా త్రిః సత్యేన మహాభాగ ఇత్య్ ఉక్త్వా విరరామ హ
"అలా చేస్తేనే నేను నిన్ను విమోచిస్తాను, తప్పకుండా విమోచిస్తాను, వేరే విధంగా కాదు. మూడు సార్లు సత్యంగా ప్రమాణం చేస్తూ చెప్పుతున్నాను, ఓ మహాభాగా!" అని చెప్పి మౌనంగా ఉన్నాడు.
మాతఙ్గస్ తమ్ ఉవాచాథ మయాత్మా తే నిశాచర నివేదితః కిమ్ ఉక్తేన ఖాదస్వ స్వేచ్ఛయాపి మామ్
అప్పుడు మాతంగుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: "ఓ నిశాచరా! నేను నన్ను నీకు అప్పగించాను. మాటలతో ఏమి ప్రయోజనం? నన్ను నీ ఇష్టానుసారం తిను."
తమ్ ఆహ రాక్షసో భూయో యామద్వయప్రజాగరమ్ సగీతం మే ప్రయచ్ఛస్వ కృపాం కర్తుం త్వమ్ అర్హసి
ఆ రాక్షసుడు మళ్లీ ఇలా అన్నాడు: "రాత్రిలో రెండు యామాల జాగరణ పాటలతో కూడినదాన్ని నాకు దయచేయు. నీవు నాకు కరుణ చూపాలి."
మాతఙ్గో రాక్షసం ప్రాహ కిమ్ అసంబద్ధమ్ ఉచ్యతే ఖాదస్వ స్వేచ్ఛయా మాం త్వం న ప్రదాస్యే ప్రజాగరమ్ మాతఙ్గవచనం శ్రుత్వా ప్రాహ తం బ్రహ్మరాక్షసః
మాతంగుడు రాక్షసునితో ఇలా అన్నాడు: "నీవు ఎందుకు అసంబద్ధంగా మాట్లాడుతున్నావు? నన్ను నీ ఇష్టానుసారం తిను, కానీ నేను జాగరణను ఇవ్వను." మాతంగుడి మాటలు విని బ్రహ్మరాక్షసుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు.
కో హి దుష్టమతిర్ మన్దో భవన్తం ద్రష్టుమ్ ఉత్సహేత్ ధర్షయితుం పీడయితుం రక్షితం ధర్మకర్మణా
"ధర్మకార్యాల వల్ల రక్షింపబడిన నిన్ను హానిచేయడానికి లేదా బాధించడానికి ఎవరు దుష్టబుద్ధితో లేదా మూర్ఖత్వంతో ప్రయత్నిస్తారు?"
దీనస్య పాపగ్రస్తస్య విషయైర్ మోహితస్య చ నరకార్తస్య మూఢస్య సాధవః స్యుర్ దయాన్వితాః
"పాపంలో కూరుకుపోయినవారికి, విషయాలలో మాయలో పడ్డవారికి, నరకానికి bound అయినవారికి, మూర్ఖులకు — సద్గుణులు ఎప్పుడూ దయ చూపుతారు."
తన్ మమ త్వం మహాభాగ కృపాం కృత్వా ప్రజాగరమ్ యామస్యైకస్య మే దేహి గచ్ఛ వా నిలయం స్వకమ్
"కాబట్టి, ఓ మహాభాగా! నన్ను కరుణించి, ఒక యామం జాగరణ ఫలాన్ని నాకు ఇవ్వు. లేకపోతే, నీ ఇంటికి వెళ్ళు."
తం పునః ప్రాహ చాణ్డాలో న యాస్యామి నిజం గృహమ్ న చాపి తవ దాస్యామి కథంచిద్ యామజాగరమ్ తం ప్రహస్యాథ చాణ్డాలం ప్రోవాచ బ్రహ్మరాక్షసః
మళ్లీ ఆ చండాలుడు ఇలా అన్నాడు: "నేను నా ఇంటికి వెళ్లను, నీకు యామ జాగరణను ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ ఇవ్వను." అప్పుడు బ్రహ్మరాక్షసుడు నవ్వుతూ ఆ చండాలుడితో ఇలా అన్నాడు.
రాత్ర్యవసానే యా గీతా గీతికా కౌతుకాశ్రయా తస్యాః ఫలం ప్రయచ్ఛస్వ త్రాహి పాపాత్ సముద్ధర
"రాత్రి చివరలో ఆనందంగా పాడిన ఆ గీతిక ఫలాన్ని నాకు ఇవ్వు. నన్ను పాపం నుండి రక్షించి, పైకి లేపు."
ఏవమ్ ఉచ్చారితే తేన మాతఙ్గస్ తమ్ ఉవాచ హ
ఆ మాటలు వినిపించిన వెంటనే మాతంగుడు అతనితో మాట్లాడాడు.
కిం పూర్వం భవతా కర్మ వికృతం కృతమ్ అఞ్జసా యేన త్వం దోషజాతేన సంభూతో బ్రహ్మరాక్షసః
నీవు గతంలో ఏ తప్పు పని చేసావు? దాని వల్లే నీవు పాపఫలితంగా బ్రహ్మ రాక్షసుడిగా జన్మించావా?
తస్య తద్ వాక్యమ్ ఆకర్ణ్య మాతఙ్గం బ్రహ్మరాక్షసః ప్రోవాచ దుఃఖసంతప్తః సంస్మృత్య స్వకృతం కృతమ్
ఆ మాటలు విని, బ్రహ్మ రాక్షసుడు తన చేసిన పనిని గుర్తు చేసుకుంటూ, బాధతో మాతంగుని చూచి ఇలా చెప్పాడు.
శ్రూయతాం యో ఽహమ్ ఆసం వై పూర్వం యచ్ చ మయా కృతమ్ యస్మిన్ కృతే పాపయోనిం గతవాన్ అస్మి రాక్షసీమ్
విను, నేను ముందుగా ఎవరో, ఏ పనులు చేసానో, ఆ పనుల వల్లనే పాప జన్మకు వచ్చి రాక్షసుడిగా మారానో చెబుతాను.
సోమశర్మ ఇతి ఖ్యాతః పూర్వమ్ ఆసమ్ అహం ద్విజః పుత్రో ఽధ్యయనశీలస్య దేవశర్మస్య యజ్వనః
నాకు సోమశర్మ అనే పేరు ఉండేది. నేను ద్విజుడిని, యజ్ఞానికి నిష్టతో ఉండే దేవశర్ముని కుమారుడిని.
కస్యచిద్ యజమానస్య సూత్రమన్త్రబహిష్కృతః నృపస్య కర్మసక్తేన యూపకర్మసునిష్ఠితః
ఒక యజమాని యజ్ఞంలో, నేను మంత్రాలు, సూత్రాలు లేకుండా విడిచిపెట్టబడ్డాను. రాజు యజ్ఞంలో ఆసక్తి చూపి, యూపకర్మను సరిగా చేయలేదు.
ఆగ్నీధ్రం చాకరోద్ యజ్ఞే లోభమోహప్రపీడితః తస్మిన్ పరిసమాప్తే తు మౌర్ఖ్యాద్ దమ్భమ్ అనుష్ఠితః
లోభం, మోహంతో బాధపడి, ఆ యజ్ఞంలో అగ్నిధ్రునిగా వ్యవహరించాను. యజ్ఞం పూర్తయ్యాక, అవివేకంతో మోసం చేశాను.
యష్టుమ్ ఆరబ్ధవాన్ అస్మి ద్వాదశాహం మహాక్రతుమ్ ప్రవర్తమానే తస్మింస్ తు కుక్షిశూలో ఽభవన్ మమ
పన్నెండు రోజులు జరిగే మహాయజ్ఞాన్ని ప్రారంభించాను. అది జరుగుతుండగా నాకు కడుపులో తీవ్రమైన నొప్పి వచ్చింది.
సంపూర్ణే దశరాత్రే తు న సమాప్తే తథా క్రతౌ విరూపాక్షస్య దీయన్త్యామ్ ఆహుత్యాం రాక్షసే క్షణే
పది రాత్రులు పూర్తయినప్పటికీ యజ్ఞం పూర్తికాలేదు. విరూపాక్షునికి ఆహుతి ఇస్తున్న సమయంలో, రాక్షస క్షణంలో నేను మరణించాను.
మృతో ఽహం తేన దోషేణ సంభూతో బ్రహ్మరాక్షసః మూర్ఖేణ మన్త్రహీనేన సూత్రస్వరవివర్జితమ్
ఆ తప్పు వల్ల, మంత్రాలు లేకుండా, సూత్రాలు చదవకుండా మూర్ఖుడిగా చనిపోయి, బ్రహ్మ రాక్షసుడిగా మారిపోయాను.
అజానతా యజ్ఞవిద్యాం యద్ ఇష్టం యాజితం చ యత్ తేన కర్మవిపాకేన సంభూతో బ్రహ్మరాక్షసః
యజ్ఞవిధానం తెలియక, నేను చేసిన లేదా చేయించిన వాటి ఫలితంగా, బ్రహ్మ రాక్షసుడిగా జన్మించాను.
తన్ మాం పాపమహామ్భోధౌ నిమగ్నం త్వం సముద్ధర ప్రజాగరే గీతికైకాం పశ్చిమాం దాతుమ్ అర్హసి
కాబట్టి, నన్ను ఈ మహాపాపాల సముద్రంలో నుంచి పైకి తీయి. నీవు జాగరణలో చివరి పాటను నాకు ఇవ్వాలి.
తమ్ ఉవాచాథ చాణ్డాలో యది ప్రాణివధాద్ భవాన్ నివృత్తిం కురుతే దద్యాం తతః పశ్చిమగీతికామ్
అప్పుడు చాండాలుడు అతనితో ఇలా అన్నాడు: నీవు ప్రాణులను చంపడాన్ని మానేస్తే, నేను నీకు ఆ చివరి పాటను ఇస్తాను.
బాఢమ్ ఇత్య్ అవదత్ సో ఽపి మాతఙ్గో ఽపి దదౌ తదా గీతికాఫలమ్ ఆమన్త్ర్య ముహూర్తార్ధప్రజాగరమ్
అతడూ 'సరే' అన్నాడు. వెంటనే మాతంగుడు గీతికా ఫలాన్ని ప్రకటించి, అర ముహూర్తం పాటు జాగరణను ఇచ్చాడు.
తస్మిన్ గీతిఫలే దత్తే మాతఙ్గం బ్రహ్మరాక్షసః ప్రణమ్య ప్రయయౌ హృష్టస్ తీర్థవర్యం పృథూదకమ్
ఆ పాట ఫలం ఇచ్చిన తరువాత, బ్రహ్మ రాక్షసుడు మాతంగుని నమస్కరించి, ఆనందంగా పృథూదకము అనే పవిత్ర స్థలానికి వెళ్లాడు.
తత్రానశనసంకల్పం కృత్వా ప్రాణాఞ్ జహౌ ద్విజాః రాక్షసత్వాద్ వినిర్ముక్తో గీతికాఫలబృంహితః
అక్కడ ఉపవాసం చేయాలని సంకల్పించి, ఆ ద్విజుడు తన ప్రాణాలను విడిచాడు. గీతికా ఫలంతో బలపడినవాడై, రాక్షసత్వం నుండి విముక్తుడయ్యాడు.
పృథూదకప్రభావాచ్ చ బ్రహ్మలోకం చ దుర్లభమ్ దశ వర్షసహస్రాణి నిరాతఙ్కో ఽవసత్ తతః
పృథూదకము ప్రభావంతో, అతడు అందరికీ దుర్లభమైన బ్రహ్మలోకాన్ని పొందాడు. అక్కడ పది వేల సంవత్సరాలు నిర్బంధం లేకుండా నివసించాడు.
తస్యాన్తే బ్రాహ్మణో జాతో బభూవ స్మృతిమాన్ వశీ తస్యాహం చరితం భూయః కథయిష్యామి భో ద్విజాః
దాని చివర్లో, అతడు మళ్లీ బ్రాహ్మణుడిగా, జ్ఞాపకశక్తి, నియమం కలవాడిగా జన్మించాడు. అతని కథను మళ్ళీ మీకు చెబుతాను, ద్విజులారా.
మాతఙ్గస్య కథాశేషం శృణుధ్వం గదతో మమ రాక్షసే తు గతే ధీమాన్ గృహమ్ ఏత్య యతాత్మవాన్
మాతంగుని కథలో మిగిలిన భాగాన్ని నేను చెప్పుతున్నాను, మీరు వినండి. ఆ రాక్షసుడు వెళ్లిపోయిన తర్వాత, ఆ తెలివైనవాడు, మనస్సును నియంత్రించుకున్నవాడు, ఇంటికి తిరిగి వచ్చాడు.
తద్విప్రచరితం స్మృత్వా నిర్విణ్ణః శుచిర్ అప్య్ అసౌ పుత్రేషు భార్యాం నిక్షిప్య దదౌ భూమ్యాః ప్రదక్షిణామ్
ఆ బ్రాహ్మణుడు చేసిన పనులు గుర్తు చేసుకుని, స్వచ్ఛుడైనా, మనసు దిగులుతో నిండిపోయాడు. తన భార్యను కుమారుల వద్ద ఉంచి, భూమిని ప్రదక్షిణగా చేసేందుకు బయలుదేరాడు.