దణ్డవత్ప్రణిపాతైశ్ చ జయశబ్దైస్ తథోత్తమైః ఏవం సంపూజ్య విధివద్ రాత్రౌ కృత్వా ప్రజాగరమ్
దండవట్నమస్కారాలు చేసి, ఉత్తమమైన జయధ్వానాలతో, ఇలా విధిగా పూజ చేసి, రాత్రి అంతా జాగరణ చేసి,
కథాం వా గీతికాం విష్ణోర్ గాయన్ విష్ణుపరాయణః యాతి విష్ణోః పరం స్థానం నరో నాస్త్య్ అత్ర సంశయః
విష్ణువు కథలు లేదా పాటలు పాడుతూ, విష్ణువు భక్తిగా ఉండేవాడు విష్ణువు పరమస్థానాన్ని పొందుతాడు; ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
ప్రజాగరే గీతికాయాః ఫలం విష్ణోర్ మహామునే బ్రూహి తచ్ ఛ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామః పరం కౌతూహలం హి నః
మహామునీ, విష్ణువు జాగరణలో పాటలు పాడితే వచ్చే ఫలితాన్ని మాకు చెప్పండి. మేము వినాలని కోరుకుంటున్నాం, ఎందుకంటే మాకు చాలా ఆసక్తి ఉంది.
శృణుధ్వం మునిశార్దూలాః ప్రవక్ష్యామ్య్ అనుపూర్వశః గీతికాయాః ఫలం విష్ణోర్ జాగరే యద్ ఉదాహృతమ్
మునిశార్దూలులారా, మీరు వినండి. విష్ణువు జాగరణలో పాటలు పాడితే వచ్చే ఫలితాన్ని నేను క్రమంగా వివరించబోతున్నాను.
అవన్తీ నామ నగరీ బభూవ భువి విశ్రుతా తత్రాస్తే భగవాన్ విష్ణుః శఙ్ఖచక్రగదాధరః
అవంతీ అనే నగరం భూమిపై ప్రసిద్ధిగా ఉండేది. అక్కడ శంఖం, చక్రం, గదను ధరించిన భగవంతుడు విష్ణువు నివసించేవాడు.
తస్యా నగర్యాః పర్యన్తే చాణ్డాలో గీతికోవిదః సద్వృత్త్యోత్పాదితధనో భృత్యానాం భరణే రతః
ఆ నగరపు అంచున ఒక చాండాలుడు ఉండేవాడు. అతడు పాటల్లో నిపుణుడు, మంచి ప్రవర్తనతో సంపాదన చేసేవాడు, సేవకుల పోషణలో ఆసక్తి కలిగి ఉండేవాడు.
విష్ణుభక్తః స చాణ్డాలో మాసి మాసి దృఢవ్రతః ఏకాదశ్యాం సమాగమ్య సోపవాసో ఽథ గాయతి
విష్ణుభక్తుడైన ఆ చాండాలుడు ప్రతి నెలా దృఢవ్రతంగా ఉండేవాడు. ఏకాదశి రోజున ఉపవాసంతో కూడిన సమూహంలో చేరి పాటలు పాడేవాడు.
గీతికా విష్ణునామాఙ్కాః ప్రాదుర్భావసమాశ్రితాః గాన్ధారషడ్జనైషాదస్వరపఞ్చమధైవతైః
విష్ణునామాలతో కూడిన పాటలు, వాటి అవతారాల ఆధారంగా, గాంధార, షడ్జ, నిషాద, పంచమ, ధైవత స్వరాలతో పాడేవాడు.
రాత్రిజాగరణే విష్ణుం గాథాభిర్ ఉపగాయతి ప్రభాతే చ ప్రణమ్యేశం ద్వాదశ్యాం గృహమ్ ఏత్య చ
రాత్రి జాగరణలో విష్ణువును గీతలతో ఆరాధించేవాడు. ఉదయం అయ్యాక ప్రభువుకు నమస్కరించి, ద్వాదశి రోజున ఇంటికి తిరిగివెళ్లేవాడు.
జామాతృభాగినేయాంశ్ చ భోజయిత్వా సకన్యకాః తతః సపరివారస్ తు పశ్చాద్ భుఙ్క్తే ద్విజోత్తమాః
తన అల్లుళ్లు, మేనల్లుళ్లు, కుమార్తెలను భోజనం పెట్టించి, ఆ తరువాత కుటుంబంతో కలిసి తాను భోజనం చేసేవాడు, బ్రాహ్మణులారా.
ఏవం తస్యాసతస్ తత్ర కుర్వతో విష్ణుప్రీణనమ్ గీతికాభిర్ విచిత్రాభిర్ వయః ప్రతిగతం బహు
ఇలా అక్కడ విష్ణువు సంతోషానికి వివిధ పాటలు పాడుతూ, ఆ చాండాలుడు ఎన్నో సంవత్సరాలు గడిపాడు.
ఏకదా చైత్రమాసే తు కృష్ణైకాదశిగోచరే విష్ణుశుశ్రూషణార్థాయ యయౌ వనమ్ అనుత్తమమ్
ఒకసారి చైత్రమాసంలో, కృష్ణ ఏకాదశి సందర్భంలో, విష్ణువు సేవ కోసం అతడు అతి శ్రేష్ఠమైన అడవికి వెళ్లాడు.
వనజాతాని పుష్పాణి గ్రహీతుం భక్తితత్పరః క్షిప్రాతటే మహారణ్యే విభీతకతరోర్ అధః
భక్తితో అడవిలో పుట్టిన పువ్వులు తీయడానికి, అతడు త్వరగా ఒక గొప్ప అడవిలోని విభీతక వృక్షం కిందికి వెళ్లాడు.
దృష్టః స రాక్షసేనాథ గృహీతశ్ చాపి భక్షితుమ్ చాణ్డాలస్ తమ్ అథోవాచ నాద్య భక్ష్యస్ త్వయా హ్య్ అహమ్
అక్కడ ఒక రాక్షసుడు అతడిని చూసి, తినేందుకు పట్టుకున్నాడు. అప్పుడు ఆ చాండాలుడు, 'నువ్వు నన్ను ఈ రోజు తినకూడదు' అని చెప్పాడు.
ప్రాతర్ భోక్ష్యసి కల్యాణ సత్యమ్ ఏష్యామ్య్ అహం పునః అద్య కార్యం మమ మహత్ తస్మాన్ ముఞ్చస్వ రాక్షస
'నువ్వు నన్ను రేపు ఉదయాన్నే తినవచ్చు. నేను తప్పకుండా తిరిగి వస్తాను. ఈ రోజు నాకు ఒక గొప్ప పని ఉంది. అందుకే నన్ను విడిచిపెట్టు రాక్షసా' అని అన్నాడు.
శ్వః సత్యేన సమేష్యామి తతః ఖాదసి మామ్ ఇతి విష్ణుశుశ్రూషణార్థాయ రాత్రిజాగరణం మయా కార్యం న వ్రతవిఘ్నం మే కర్తుమ్ అర్హసి రాక్షస
'రేపు నేను నిజాయితీగా వస్తాను, అప్పుడు నన్ను తినవచ్చు. విష్ణువు సేవ కోసం ఈ రాత్రి జాగరణ చేయాలి. నా వ్రతాన్ని నీవు అడ్డుకోకూడదు రాక్షసా' అని చెప్పాడు.
తం రాక్షసః ప్రత్యువాచ దశరాత్రమ్ అభోజనమ్ మమాభూద్ అద్య చ భవాన్ మయా లబ్ధో మతఙ్గజ
ఆ రాక్షసుడు ఆ ఏనుగును చూచి ఇలా అన్నాడు: "పది రాత్రులు నాకు అన్నం దొరకలేదు. ఈ రోజు నీవు నాకు దొరికావు, ఓ ఏనుగు!"
న మోక్ష్యే భక్షయిష్యామి క్షుధయా పీడితో భృశమ్ నిశాచరవచః శ్రుత్వా మాతఙ్గస్ తమ్ ఉవాచ హ సాన్త్వయఞ్ శ్లక్ష్ణయా వాచా స సత్యవచనైర్ దృఢైః
"నేను నిన్ను వదిలిపెట్టను. ఆకలితో బాగా బాధపడుతున్నాను, నిన్ను తినేస్తాను," అని రాత్రిపూట తిరిగే వాడు అన్న మాటలు విని, ఆ ఏనుగు మృదువుగా, నిజమైన మాటలతో అతడిని ఓదార్చుతూ ఇలా చెప్పాడు.
సత్యమూలం జగత్ సర్వం బ్రహ్మరాక్షస తచ్ ఛృణు సత్యేనాహం శపిష్యామి పునరాగమనాయ చ
ఈ లోకమంతా నిజం మీదే నిలబడింది, ఓ బ్రహ్మరాక్షసా! విను, నేను నీకు నిజం మీద ప్రమాణం చేస్తాను. మళ్లీ వచ్చి నీ ముందుకు వస్తాను.
ఆదిత్యశ్ చన్ద్రమా వహ్నిర్ వాయుర్ భూర్ ద్యౌర్ జలం మనః అహోరాత్రం యమః సంధ్యే ద్వే విదుర్ నరచేష్టితమ్
సూర్యుడు, చంద్రుడు, అగ్ని, గాలి, భూమి, ఆకాశం, నీరు, మనస్సు, పగలు-రాత్రి, యముడు, రెండు సంధ్యలు, మనుషుల చేష్టలు — ఇవన్నీ తెలుసుకుంటాయి.
పరదారేషు యత్ పాపం యత్ పరద్రవ్యహారిషు యచ్ చ బ్రహ్మహనః పాపం సురాపే గురుతల్పగే
ఇతరుల భార్యను తాకడం వల్ల వచ్చే పాపం, ఇతరుల ద్రవ్యాన్ని దొంగిలించడం వల్ల వచ్చే పాపం, బ్రాహ్మణ హత్య, మద్యం త్రాగడం, గురుపత్నిని తాకడం వల్ల వచ్చే పాపం,
వన్ధ్యాపతేశ్ చ యత్ పాపం యత్ పాపం వృషలీపతేః యచ్ చ దేవలకే పాపం మత్స్యమాంసాశినశ్ చ యత్
వంధ్యా భార్యను కలిగిన వాడికి వచ్చే పాపం, నీచస్త్రీని పెళ్లి చేసుకున్నవాడికి వచ్చే పాపం, దేవాలయంలో చేసే పాపం, చేప లేదా మాంసం తినేవారికి వచ్చే పాపం,
క్రోడమాంసాశినో యచ్ చ కూర్మమాంసాశినశ్ చ యత్ వృథా మాంసాశినో యచ్ చ పృష్ఠమాంసాశినశ్ చ యత్
పంది మాంసం తినేవారికి వచ్చే పాపం, తాబేలు మాంసం తినేవారికి వచ్చే పాపం, అవసరం లేకుండా మాంసం తినేవారికి వచ్చే పాపం, వెనుక భాగం మాంసం తినేవారికి వచ్చే పాపం,
కృతఘ్నే మిత్రఘాతకే యత్ పాపం దిధిషూపతౌ సూతకస్య చ యత్ పాపం యత్ పాపం క్రూరకర్మణః
ఉపకారం మర్చిపోయేవాడికి వచ్చే పాపం, స్నేహితుడిని చంపేవాడికి వచ్చే పాపం, ఇతరుల ద్రవ్యాన్ని కోరుకునే వాడికి వచ్చే పాపం, అపవిత్రుడికి వచ్చే పాపం, క్రూరమైన పనులు చేసే వాడికి వచ్చే పాపం,
కృపణస్య చ యత్ పాపం యచ్ చ వన్ధ్యాతిథేర్ అపి అమావాస్యాష్టమీ షష్ఠీ కృష్ణశుక్లచతుర్దశీ
లోభికి వచ్చే పాపం, వంధ్యా అతిథిని తిరస్కరించేవాడికి వచ్చే పాపం, అమావాస్య, అష్టమి, షష్ఠి, కృష్ణపక్ష, శుక్లపక్ష చతుర్దశి రోజుల్లో చేసే పాపం,
తాసు యద్ గమనాత్ పాపం యద్ విప్రో వ్రజతి స్త్రియమ్ రజస్వలాం తథా పశ్చాచ్ ఛ్రాద్ధం కృత్వా స్త్రియం వ్రజేత్
ఆ రోజుల్లో సంభోగం వల్ల వచ్చే పాపం, బ్రాహ్మణుడు రజస్వల స్త్రీని చేరితే వచ్చే పాపం, శ్రాద్ధం చేసిన తర్వాత స్త్రీని చేరితే వచ్చే పాపం,
సర్వస్వస్నాతభోజ్యానాం యత్ పాపం మలభోజనే మిత్రభార్యాం గచ్ఛతాం చ యత్ పాపం పిశునస్య చ
స్నానం చేయని వాడి ఇంట్లో భోజనం చేయడం వల్ల వచ్చే పాపం, మలినమైన ఆహారం తినడం వల్ల వచ్చే పాపం, స్నేహితుని భార్యను చేరేవాడికి వచ్చే పాపం, అపవాదం చేసే వాడికి వచ్చే పాపం,
దమ్భమాయానురక్తే చ యత్ పాపం మధుఘాతినః బ్రాహ్మణస్య ప్రతిశ్రుత్య యత్ పాపం తదయచ్ఛతః
దంభం, మాయ కలిగి ఉండేవాడికి వచ్చే పాపం, తేనె సేకరించేవాడిని చంపేవాడికి వచ్చే పాపం, బ్రాహ్మణునికి ఇచ్చి ఇవ్వకుండా మోసం చేసే వాడికి వచ్చే పాపం,
యచ్ చ కన్యానృతే పాపం యచ్ చ గోశ్వతరానృతే స్త్రీబాలహన్తుర్ యత్ పాపం యచ్ చ మిథ్యాభిభాషిణః
కన్య గురించి అబద్ధం చెప్పేవాడికి వచ్చే పాపం, ఆవు లేదా గాడిద గురించి అబద్ధం చెప్పేవాడికి వచ్చే పాపం, స్త్రీ లేదా బాలుణ్ని చంపే వాడికి వచ్చే పాపం, అబద్ధం మాట్లాడే వాడికి వచ్చే పాపం,
దేవవేదద్విజనృపపుత్రమిత్రసతీస్త్రియః యచ్ చ నిన్దయతాం పాపం గురుమిథ్యాపచారతః
దేవతలను, వేదాలను, ద్విజులను, రాజులను, స్నేహితులను, పతివ్రతలను దూషించేవాడికి వచ్చే పాపం, గురువును అబద్ధంగా అపహాస్యం చేసే వాడికి వచ్చే పాపం,