శ్రుత్వైవం సా జగన్మాతా భర్తుర్ వచనమ్ ఆదితః హృష్టా బభూవ సుప్రీతా విస్మితా చ తదా ద్విజాః
ఇలా భర్త మాటలను ఆది నుండి విన్న జగన్మాతా ఆనందంతో, ఎంతో సంతోషంతో, ఆశ్చర్యంతో నిండిపోయింది.
యే తత్రాసన్ మునివరాస్ త్రిపురారేః సమీపతః తీర్థయాత్రాప్రసఙ్గేన గతాస్ తస్మిన్ గిరౌ ద్విజాః
త్రిపురాసురుని శత్రువు సమీపంలో ఉన్న మునిశ్రేష్ఠులు, తీర్థయాత్ర సందర్భంలో ఆ పర్వతానికి వచ్చిన వారు, ద్విజులారా—
తే ఽపి సంపూజ్య తం దేవం శూలపాణిం ప్రణమ్య చ పప్రచ్ఛుః సంశయం చైవ లోకానాం హితకామ్యయా
వారు కూడా ఆ త్రిశూలధారి దేవుని పూజించి, నమస్కరించి, లోకాల మేలు కోసం తమ సందేహాన్ని నివృత్తి చేయాలని అడిగారు.
త్రిలోచన నమస్ తే ఽస్తు దక్షక్రతువినాశన పృచ్ఛామస్ త్వాం జగన్నాథ సంశయం హృది సంస్థితమ్
త్రిలోచనా! దక్షయజ్ఞాన్ని నాశనం చేసినవాడా! నీకు నమస్కారం. జగన్నాథా! మన హృదయంలో ఉన్న సందేహాన్ని మేము అడుగుతున్నాం.
సంసారే ఽస్మిన్ మహాఘోరే భైరవే లోమహర్షణే భ్రమన్తి సుచిరం కాలం పురుషాశ్ చాల్పమేధసః
ఈ భయంకరమైన, హృదయాన్ని వణికించే సంసారంలో, తక్కువ బుద్ధి గల మనుషులు చాలా కాలం తికమకపడుతూ తిరుగుతారు.
యేనోపాయేన ముచ్యన్తే జన్మసంసారబన్ధనాత్ బ్రూహి తచ్ ఛ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామః పరం కౌతూహలం హి నః
జన్మ సంసార బంధనాల నుంచి ప్రజలు ఏ మార్గంలో విముక్తి పొందుతారు? దయచేసి మాకు చెప్పు; మాకు తెలుసుకోవాలనే ఆసక్తి చాలా ఎక్కువ.
కర్మపాశనిబద్ధానాం నరాణాం దుఃఖభాగినామ్ నాన్యోపాయం ప్రపశ్యామి వాసుదేవాత్ పరం ద్విజాః
కర్మబంధాలతో బంధించబడి, బాధలు అనుభవిస్తున్న మనుషులకు వాసుదేవుడిని తప్ప మరే మార్గం కనిపించదు, ద్విజులారా.
యే పూజయన్తి తం దేవం శఙ్ఖచక్రగదాధరమ్ వాఙ్మనఃకర్మభిః సమ్యక్ తే యాన్తి పరమాం గతిమ్
శంఖం, చక్రం, గదను ధరించిన ఆ దేవుణ్ణి, మనసు, మాట, చేతలతో సరిగ్గా పూజించే వారు పరమగతిని పొందుతారు.
కిం తేషాం జీవితేనేహ పశువచ్ చేష్టితేన చ యేషాం న ప్రవణం చిత్తం వాసుదేవే జగన్మయే
వాసుదేవుడు జగత్తుకు ఆత్మస్వరూపుడని తెలియని వారికి, వారి మనస్సు ఆయనవైపు లేని వారికి, ఇక్కడ జీవితం, జంతువుల్లా చేసే పనులకు ఏమి ఉపయోగం?
పినాకిన్ భగనేత్రఘ్న సర్వలోకనమస్కృత మాహాత్మ్యం వాసుదేవస్య శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామ శంకర
పినాకిని! భగనేత్రాన్ని నాశనం చేసినవాడా! సమస్త లోకాలు పూజించే వాడా! శంకరా, వాసుదేవుని మహిమను వినాలని మేము కోరుతున్నాం.
పితామహాద్ అపి వరః శాశ్వతః పురుషో హరిః కృష్ణో జామ్బూనదాభాసో వ్యభ్రే సూర్య ఇవోదితః
పితామహుడికంటే గొప్పవాడు, శాశ్వతుడు అయిన హరి, కృష్ణుడు. ఆయన బంగారు వర్ణంతో, మేఘాలేని ఆకాశంలో ఉదయిస్తున్న సూర్యుడిలా ప్రకాశిస్తాడు.
దశబాహుర్ మహాతేజా దేవతారినిషూదనః శ్రీవత్సాఙ్కో హృషీకేశః సర్వదైవతయూథపః
ఆయనికి పది చేతులు, అపారమైన తేజస్సు ఉన్నాయి. దేవతలకు శత్రువులైనవారిని సంహరించేవాడు. శ్రీవత్సం ఉన్నవాడు, హృషీకేశుడు, అన్ని దేవతల సమూహాలకు నాయకుడు.
బ్రహ్మా తస్యోదరభవస్ తస్యాహం చ శిరోభవః శిరోరుహేభ్యో జ్యోతీంషి రోమభ్యశ్ చ సురాసురాః
బ్రహ్మ ఆయన పొట్ట నుండి పుట్టాడు, నేను ఆయన తల నుండి జన్మించాను. ఆయన తలపైని వెంట్రుకల నుండి జ్యోతులు, శరీరపు రోమాల నుండి దేవతలు, అసురులు పుట్టారు.
ఋషయో దేహసంభూతాస్ తస్య లోకాశ్ చ శాశ్వతాః పితామహగృహం సాక్షాత్ సర్వదేవగృహం చ సః
ఋషులు ఆయన శరీరంలో నుండే పుట్టారు, శాశ్వతమైన లోకాలు కూడా ఆయన నుండే ఉద్భవించాయి. ఆయన ఇల్లు పితామహుని గృహం, అన్ని దేవతల గృహంగా నిలుస్తుంది.
సో ఽస్యాః పృథివ్యాః కృత్స్నాయాః స్రష్టా త్రిభువనేశ్వరః సంహర్తా చైవ భూతానాం స్థావరస్య చరస్య చ
ఈ భూమి అంతటినీ సృష్టించినవాడు, మూడు లోకాలకూ అధిపతి, స్థావర చరరూపమైన అన్ని భూతాలను సంహరించేవాడు కూడా ఆయనే.
స హి దేవదేవః సాక్షాద్ దేవనాథః పరంతపః సర్వజ్ఞః సర్వసంస్రష్టా సర్వగః సర్వతోముఖః
ఆయన దేవతలకు దేవుడు, దేవతల నాయకుడు, పరాక్రమశాలి, అన్నీ తెలిసినవాడు, అన్నింటినీ సృష్టించేవాడు, అన్నిచోట్ల ఉన్నవాడు, అన్ని దిశలలోనూ ఉన్నవాడు.
న తస్మాత్ పరమం భూతం త్రిషు లోకేషు కించన సనాతనో మహాభాగో గోవిన్ద ఇతి విశ్రుతః
ఈ మూడు లోకాలలో ఆయనకంటే గొప్పది ఏదీ లేదు. ఆయన శాశ్వతుడు, మహా భాగ్యశాలి, గోవిందుడు అని ప్రసిద్ధి చెందినవాడు.
స సర్వాన్ పార్థివాన్ సంఖ్యే ఘాతయిష్యతి మానదః సురకార్యార్థమ్ ఉత్పన్నో మానుష్యం వపుర్ ఆస్థితః
అయన భూమిపై ఉన్న రాజులను యుద్ధంలో సంహరిస్తాడు, గౌరవాన్ని ప్రసాదిస్తాడు. దేవతల కోసం మానవ రూపంలో అవతరించాడు.
నహి దేవగణాః శక్తాస్ త్రివిక్రమవినాకృతాః భువనే దేవకార్యాణి కర్తుం నాయకవర్జితః
త్రివిక్రముడు లేకుండా, నాయకుడు లేకుండా దేవతలు లోకంలో దేవకార్యాలను చేయలేరు.
నాయకః సర్వభూతానాం సర్వభూతనమస్కృతః ఏతస్య దేవనాథస్య కార్యస్య చ పరస్య చ
అతడు అన్ని భూతాలకు నాయకుడు, అన్ని జీవులు పూజించే వాడు. ఈ దేవతాధిపతి పనికీ, పరమార్థానికీ ఆయనే కారణం.
బ్రహ్మభూతస్య సతతం బ్రహ్మర్షిశరణస్య చ బ్రహ్మా వసతి నాభిస్థః శరీరే ఽహం చ సంస్థితః
బ్రహ్మా ఎప్పుడూ ఆయన నాభిలో నివసిస్తాడు, బ్రహ్మర్షులు ఆయనను ఆశ్రయిస్తారు. నేను ఆయన శరీరంలో స్థిరంగా ఉన్నాను.
సర్వాః సుఖం సంస్థితాశ్ చ శరీరే తస్య దేవతాః స దేవః పుణ్డరీకాక్షః శ్రీగర్భః శ్రీసహోషితః
అన్ని దేవతలు ఆయన శరీరంలో సుఖంగా స్థితులై ఉంటారు. ఆ దేవుడు, కమలనేత్రుడు, శ్రీను గర్భంగా ధరించినవాడు, శ్రీతో కూడినవాడు.
శార్ఙ్గచక్రాయుధః ఖడ్గీ సర్వనాగరిపుధ్వజః ఉత్తమేన సుశీలేన శౌచేన చ దమేన చ
ఆయన శారంగం విల్లు, చక్రం, ఆయుధాలు, ఖడ్గం ధరించినవాడు, పాము రాజు జండాగా ఉన్నవాడు. ఉత్తమ స్వభావం, శౌచం, దమంతో కూడినవాడు.
పరాక్రమేణ వీర్యేణ వపుషా దర్శనేన చ ఆరోహణప్రమాణేన వీర్యేణార్జవసంపదా
పరాక్రమం, వీర్యం, రూపం, దర్శనం, ఎత్తు, కొలత, శక్తి, నిస్సహాయత వంటి గొప్ప లక్షణాలతో ఉన్నవాడు.
ఆనృశంస్యేన రూపేణ బలేన చ సమన్వితః అస్త్రైః సముదితః సర్వైర్ దివ్యైర్ అద్భుతదర్శనైః
దయ, అందం, బలంతో కూడినవాడు. అన్ని దివ్యాయుధాలతో, అద్భుతంగా కనిపించే వాడు.
యోగమాయాసహస్రాక్షో విరూపాక్షో మహామనాః వాచా మిత్రజనశ్లాఘీ జ్ఞాతిబన్ధుజనప్రియః
యోగమాయ వల్ల వెయ్యి కళ్ళు, నానా రూపాల కళ్ళు, గొప్ప మనస్సు కలవాడు. మాటలో మిత్రులు పొగడే వాడు, బంధువులకు ప్రియమైనవాడు.
క్షమావాంశ్ చానహంవాదీ స దేవో బ్రహ్మదాయకః భయహర్తా భయార్తానాం మిత్రానన్దవివర్ధనః
క్షమతో కూడినవాడు, అహంకారం లేని వాడు, ఆ దేవుడు బ్రహ్మత్వాన్ని ప్రసాదించేవాడు. భయపడినవారికి భయాన్ని తొలగించేవాడు, మిత్రులకు ఆనందాన్ని పెంచేవాడు.
శరణ్యః సర్వభూతానాం దీనానాం పాలనే రతః శ్రుతవాన్ అథ సంపన్నః సర్వభూతనమస్కృతః
అన్ని భూతాలకు ఆశ్రయం, దయనీయులను రక్షించడంలో నిమగ్నుడు. విద్యావంతుడు, సంపన్నుడు, అన్ని జీవులు పూజించే వాడు.
సమాశ్రితానామ్ ఉపకృచ్ ఛత్రూణాం భయకృత్ తథా నీతిజ్ఞో నీతిసంపన్నో బ్రహ్మవాదీ జితేన్ద్రియః
ధర్మబద్ధుడై, నడవడిలో నిపుణుడై, బ్రహ్మతత్వాన్ని తెలిసినవాడై, తన ఇంద్రియాలను జయించినవాడు, శత్రువులకు భయాన్ని కలిగించేవాడై, ఆశ్రయం కోరినవారికి రక్షకుడవుతాడు.
భవార్థమ్ ఏవ దేవానాం బుద్ధ్యా పరమయా యుతః ప్రాజాపత్యే శుభే మార్గే మానవే ధర్మసంస్కృతే
దేవతల కోసం మాత్రమే, అత్యుత్తమ బుద్ధితో కూడి, ప్రాజాపతుల పవిత్రమైన మార్గంలో, మనువు చూపిన ధర్మమార్గంలో నడుస్తాడు.