స చేన్ మనుష్యతాం గచ్ఛేద్ యది కాలస్య పర్యయాత్ బహ్వాబాధాపరిక్లిష్టే కులే జయతి సో ఽధమే
అతను మానవ జన్మను పొందినా, కాలం గడిచిన తర్వాత, ఎన్నో బాధలు కలిగే, అతి నీచ కుటుంబంలో పుడతాడు.
లోకద్విష్టో ఽధమః పుంసాం స్వయం కర్మకృతైః ఫలైః ఏష దేవి మనుష్యేషు బోద్ధవ్యో జ్ఞాతిబన్ధుషు
ప్రపంచంలో అందరూ ద్వేషించే, పురుషులలో అతి నీచుడు, తన కర్మఫలాన్ని అనుభవిస్తాడు; ఓ దేవీ, ఇది బంధువుల మధ్య తెలుసుకోవాలి.
అపరః సర్వభూతాని దయావాన్ అనుపశ్యతి మైత్రీ దృష్టిః పితృసమో నిర్వైరో నియతేన్ద్రియః
ఇంకొకడు, అన్ని జీవులపై దయతో, స్నేహదృష్టితో, తండ్రిలా, శత్రుత్వం లేకుండా, ఇంద్రియాలను నియంత్రించి చూస్తాడు.
నోద్వేజయతి భూతాని న చ హన్తి దయాపరః హస్తపాదైశ్ చ నియతైర్ విశ్వాస్యః సర్వజన్తుషు
ఆయన జీవులను కలవరపర్చడు, హింసించడు, దయతో ఉండి, చేతులు కాళ్లు నియంత్రణలో ఉంచి, అన్ని జంతువులకు విశ్వసనీయుడవాడు.
న రజ్జ్వా న చ దణ్డేన న లోష్టైర్ నాయుధేన చ ఉద్వేజయతి భూతాని శుభకర్మా దయాపరః
దయతో నిండినవాడు, మంచి పనులు చేసే వాడు, జీవులను తాడు, దండం, మట్టి ముద్దలు లేదా ఆయుధాలతో ఎప్పుడూ బాధించడు.
ఏవం శీలసమాచారః స్వర్గే సముపజాయతే తత్రాసౌ భవనే దివ్యే ముదా వసతి దేవవత్
ఇలాంటి మంచి స్వభావం, మంచి ప్రవర్తన కలవాడు స్వర్గంలో జన్మించి, అక్కడ దివ్యమైన గృహంలో దేవతలవలె ఆనందంగా నివసిస్తాడు.
స చేత్ స్వర్గక్షయాన్ మర్త్యో మనుష్యేషూపజాయతే అల్పాయాసో నిరాతఙ్కః స జాతః సుఖమ్ ఏధతే
ఆయన స్వర్గఫలం ముగిసిన తరువాత మానవుల్లో జన్మించినా, తక్కువ కష్టంతో, ఎలాంటి ఇబ్బంది లేకుండా, సుఖంగా ఎదుగుతాడు.
సుఖభాగీ నిరాయాసో నిరుద్వేగః సదా నరః ఏష దేవి సతాం మార్గో బాధా యత్ర న విద్యతే
ఇలాంటి మనిషి ఎప్పుడూ సుఖంగా, కష్టమూ, కలవరమూ లేకుండా ఉంటాడు. దేవీ! ఇది మంచి వారికో మార్గం, ఇక్కడ ఎలాంటి బాధ ఉండదు.
ఇమే మనుష్యా దృశ్యన్తే ఊహాపోహవిశారదాః జ్ఞానవిజ్ఞానసంపన్నాః ప్రజ్ఞావన్తో ఽర్థకోవిదాః
ఇలాంటి మనుష్యులు లోకంలో తర్కంలో, ఊహాలోచనలో నిపుణులు, జ్ఞానం, వివేకం కలవారు, తెలివిగలవారు, పనిలో నైపుణ్యం కలవారు అని కనిపిస్తారు.
దుష్ప్రజ్ఞాశ్ చాపరే దేవ జ్ఞానవిజ్ఞానవర్జితాః కేన కర్మవిపాకేన ప్రజ్ఞావాన్ పురుషో భవేత్
కానీ మరికొందరు, దేవా! జ్ఞానం, వివేకం లేని వారు, తక్కువ బుద్ధిగలవారు. ఏ పుణ్యఫలంతో మనిషి తెలివిగాడవుతాడు?
అల్పప్రజ్ఞో విరూపాక్ష కథం భవతి మానవః ఏవం త్వం సంశయం ఛిన్ధి సర్వధర్మభృతాం వర
తక్కువ బుద్ధిగలవాడు లేదా కన్నుల లోపం ఉన్నవాడు ఎలా అవుతాడు? ఈ సందేహాన్ని తొలగించు, అన్ని ధర్మాలను కాపాడే వాడవు కదా.
జాత్యన్ధాశ్ చాపరే దేవ రోగార్తాశ్ చాపరే తథా నరాః క్లీబాశ్ చ దృశ్యన్తే కారణం బ్రూహి తత్ర వై
కొంతమంది జన్మతోనే అంధులు, ఇంకొందరు వ్యాధిపీడితులు, మరికొందరు శక్తిలేని వారు కనిపిస్తారు. దీనికి కారణం చెప్పు.
బ్రాహ్మణాన్ వేదవిదుషః సిద్ధాన్ ధర్మవిదస్ తథా పరిపృచ్ఛన్త్య్ అహరహః కుశలాకుశలం సదా
ప్రతి రోజు ప్రజలు వేదాలు తెలిసిన, ధర్మాన్ని తెలిసిన బ్రాహ్మణులను, సిద్ధులను, ఎప్పుడూ శుభాశుభాలు గురించి అడుగుతుంటారు.
వర్జయన్తో ఽశుభం కర్మ సేవమానాః శుభం తథా లభన్తే స్వర్గతిం నిత్యమ్ ఇహ లోకే యథాసుఖమ్
అశుభకర్మలు దూరంగా పెట్టి, శుభకర్మలు చేస్తూ, వారు ఎప్పుడూ స్వర్గమార్గాన్ని, ఈ లోకంలో సుఖాన్ని పొందుతారు.
స చేన్ మనుష్యతాం యాతి మేధావీ తత్ర జాయతే శ్రుతం యజ్ఞానుగం యస్య కల్యాణమ్ ఉపజాయతే
అటువంటి వాడు మానవ జన్మ పొందితే, తెలివిగాడిగా పుడతాడు. అతనికి విద్య, యజ్ఞఫలం, మేలైన భాగ్యం కలుగుతాయి.
పరదారేషు యే చాపి చక్షుర్ దుష్టం ప్రయుఞ్జతే తేన దుష్టస్వభావేన జాత్యన్ధాస్ తే భవన్తి హి
ఇతరుల భార్యలను చెడ్డ దృష్టితో చూసేవారు, ఆ చెడ్డ స్వభావం వల్ల జన్మతోనే అంధులుగా పుడతారు.
మనసాపి ప్రదుష్టేన నగ్నాం పశ్యన్తి యే స్త్రియమ్ రోగార్తాస్ తే భవన్తీహ నరా దుష్కృతకారిణః
మనసులోనైనా చెడ్డ ఉద్దేశంతో నగ్న స్త్రీని చూసేవారు, చెడు పనుల ఫలితంగా వ్యాధులతో బాధపడతారు.
యే తు మూఢా దురాచారా వియోనౌ మైథునే రతాః పురుషేషు సుదుష్ప్రజ్ఞాః క్లీబత్వమ్ ఉపయాన్తి తే
మరియు, మూర్ఖులు, చెడు ప్రవర్తన కలవారు, సహజమైన మార్గాన్ని విడిచి, అసహజ సంబంధాలలో లీనమయ్యేవారు, పురుషుల్లో తక్కువ బుద్ధిగలవారు, వారు శక్తిలేని వారవుతారు.
పశూంశ్ చ యే వై బధ్నన్తి యే చైవ గురుతల్పగాః ప్రకీర్ణమైథునా యే చ క్లీబా జాయన్తి వై నరాః
జంతువులను కట్టేవారు, గురువు భార్యను అపహరించేవారు, నియమం లేకుండా సంభోగంలో పాల్గొనేవారు—ఇలాంటి వారంతా శక్తిలేని పురుషులుగా పుడతారు.
అవద్యం కిం తు వై కర్మ నిరవద్యం తథైవ చ శ్రేయః కుర్వన్న్ అవాప్నోతి మానవో దేవసత్తమ
దేవతలలో శ్రేష్ఠుడా! తప్పు పనులు దూరంగా పెట్టి, నిందించదగిన పనులు చేయకుండా, మంచిపనులు చేస్తే మనిషి శ్రేయస్సు పొందుతాడు.
శ్రేయాంసం మార్గమ్ అన్విచ్ఛన్ సదా యః పృచ్ఛతి ద్విజాన్ ధర్మాన్వేషీ గుణాకాఙ్క్షీ స స్వర్గం సముపాశ్నుతే
ఎప్పుడూ మంచి మార్గాన్ని అన్వేషిస్తూ, ద్విజులను ధర్మం గురించి అడిగి, గుణాల కోసం ప్రయత్నించే వాడు స్వర్గాన్ని పొందుతాడు.
యది మానుష్యతాం దేవి కదాచిత్ సంనియచ్ఛతి మేధావీ ధారణాయుక్తః ప్రాజ్ఞస్ తత్రాపి జాయతే
దేవీ! అలాంటి తెలివిగలవాడు, ఏదైనా సందర్భంలో మానవ జన్మ పొందినా, ధ్యానం, జ్ఞానం కలిగి పుడతాడు.
ఏష దేవి సతాం ధర్మో గన్తవ్యో భూతికారకః నృణాం హితార్థాయ సదా మయా చైవమ్ ఉదాహృతః
అమ్మా! ఇది సజ్జనుల ధర్మమార్గం, ఇది సర్వసంపదలు కలిగించేది. ప్రజల మేలు కోసం నేను ఎప్పుడూ ఇదే చెప్పాను.
అపరే స్వల్పవిజ్ఞానా ధర్మవిద్వేషిణో నరాః బ్రాహ్మణాన్ వేదవిదుషో నేచ్ఛన్తి పరిసర్పితుమ్
కొంతమంది తక్కువ జ్ఞానంతో ధర్మాన్ని ద్వేషించే వారు, వేదాలు తెలిసిన బ్రాహ్మణులతో కలవాలని అసలు కోరరు.
వ్రతవన్తో నరాః కేచిచ్ ఛ్రద్ధాదమపరాయణాః అవ్రతా భ్రష్టనియమాస్ తథాన్యే రాక్షసోపమాః
కొంతమంది వ్రతాలు పాటించినా, అవిశ్వాసంలో నమ్మకం పెడతారు. మరికొందరు వ్రతాలు లేకుండా, నియమాలు కోల్పోయి, రాక్షసుల్లా ప్రవర్తిస్తారు.
యజ్వానశ్ చ తథైవాన్యే నిర్మోహాశ్ చ తథా పరే కేన కర్మవిపాకేన భవన్తీహ వదస్వ మే
మరికొందరు యజ్ఞాలు చేసే వారు, ఇంకొందరు మాయ లేకుండా ఉండేవారు. వారు ఇలా అవడానికి ఏ కార్యఫలితమే కారణమో చెప్పు.
ఆగమాలోకధర్మాణాం మర్యాదాః పూర్వనిర్మితాః ప్రమాణేనానువర్తన్తే దృశ్యన్తే హ దృఢవ్రతాః
శాస్త్రాలలో చెప్పిన ధర్మమార్గాల పరిమితులు పురాతన కాలంలో ఏర్పడ్డాయి. వ్రతంలో దృఢంగా ఉండేవారు వాటిని ఆధారంగా తీసుకుని నడుస్తారు.
అధర్మం ధర్మమ్ ఇత్య్ ఆహుర్ యే చ మోహవశం గతాః అవ్రతా నష్టమర్యాదాస్ తే నరా బ్రహ్మరాక్షసాః
మాయ వల్ల అధర్మాన్ని ధర్మమని చెప్పేవారు, వ్రతాలు లేకుండా, పరిమితులు కోల్పోయిన వారు బ్రహ్మరాక్షసులవుతారు.
యే వై కాలకృతోద్యోగాత్ సంభవన్తీహ మానవాః నిర్హోమా నిర్వషట్కారాస్ తే భవన్తి నరాధమాః
కాల ప్రభావంతో ఇక్కడ జన్మించిన వారు హోమాలు చేయకుండా, వషట్కారాన్ని పలకకుండా ఉంటే, వారు మానవులలో అత్యంత నీచులు అవుతారు.
ఏష దేవి మయా సర్వసంశయచ్ఛేదనాయ తే కుశలాకుశలో నౄణాం వ్యాఖ్యాతో ధర్మసాగరః
అమ్మా! నీ అన్ని సందేహాలు తొలగించేందుకు, మానవులకు సంబంధించిన మంచి, చెడు ధర్మసముద్రాన్ని నేను నీకు వివరించాను.