కేనాయుర్ లభతే దీర్ఘం కర్మణా పురుషః ప్రభో తపసా వాపి దేవేశ కేనాయుర్ లభతే మహత్
ప్రభూ, మనిషి ఏ కార్యం వల్ల దీర్ఘాయువు పొందుతాడు? లేక దేవతల అధిపతీ, ఏ తపస్సు వల్ల గొప్ప ఆయుష్షు కలుగుతుంది?
క్షీణాయుః కేన భవతి కర్మణా భువి మానవః విపాకం కర్మణాం దేవ వక్తుమ్ అర్హస్య్ అనిన్దిత
దేవా, భూమిపై మనిషి ఏ కార్యం వల్ల ఆయుష్షు తగ్గిపోతుంది? నీవు కర్మఫలాన్ని వివరించాలి.
అపరే చ మహాభాగ్యా మన్దభాగ్యాస్ తథా పరే అకులీనాః కులీనాశ్ చ సంభవన్తి తథా పరే
కొంతమందికి గొప్ప అదృష్టం ఉంటుంది, మరికొందరికి తక్కువ భాగ్యం. కొందరు మంచి వంశంలో పుడతారు, మరికొందరు కాదు — ఇలాంటి తేడాలు కూడా కనిపిస్తాయి.
దుర్దర్శాః కేచిద్ ఆభాన్తి నరాః కాష్ఠమయా ఇవ ప్రియదర్శాస్ తథా చాన్యే దర్శనాద్ ఏవ మానవాః
కొంతమంది చూడడానికి కఠినంగా, కలపతో చేసిన బొమ్మల్లా కనిపిస్తారు; మరికొందరు అందంగా, చూడగానే ఆకర్షణీయంగా ఉంటారు.
దుష్ప్రజ్ఞాః కేచిద్ ఆభాన్తి కేచిద్ ఆభాన్తి పణ్డితాః మహాప్రజ్ఞాస్ తథా చాన్యే జ్ఞానవిజ్ఞానభావినః
కొంతమంది తెలివిలేని వారు, మరికొందరు పండితులు; ఇంకొందరు గొప్ప జ్ఞానంతో, వివేకంతో ఉంటారు.
అల్పవాచాస్ తథా కేచిన్ మహావాచాస్ తథా పరే దృశ్యన్తే పురుషా దేవ తతో వ్యాఖ్యాతుమ్ అర్హసి
కొంతమంది తక్కువ మాటలు మాట్లాడతారు, మరికొందరు వాక్చాతుర్యంతో ఉంటారు. ఇలాంటి మనుషులు కనిపిస్తారు దేవా, అందుకే దీనికి కారణం చెప్పాలి.
హన్త తే ఽహం ప్రవక్ష్యామి దేవి కర్మఫలోదయమ్ మర్త్యలోకే నరః సర్వో యేన స్వం ఫలమ్ అశ్నుతే
దేవీ, ఇప్పుడు నేను నీకు కర్మఫలాల ఉత్పత్తిని వివరించబోతున్నాను. ఈ లోకంలో ప్రతి మనిషి తన కర్మానుసారం ఫలితాన్ని అనుభవిస్తాడు.
ప్రాణాతిపాతీ యోగీన్ద్రో దణ్డహస్తో నరః సదా నిత్యమ్ ఉద్యతశస్త్రశ్ చ హన్తి భూతగణాన్ నరః
ప్రాణులను హతమార్చే మనిషి, యోగశక్తి కలవాడు, చేతిలో దండం లేదా ఆయుధం ఎప్పుడూ సిద్ధంగా ఉంచి, జీవులను చంపుతుంటాడు.
నిర్దయః సర్వభూతేభ్యో నిత్యమ్ ఉద్వేగకారకః అపి కీటపతంగానామ్ అశరణ్యః సునిర్ఘృణః
అతడు అన్ని జీవుల పట్ల దయలేని వాడు, ఎప్పుడూ కలవరాన్ని కలిగించే వాడు; చిన్న పురుగులు, పటంగులు కూడా అతనికి ఆశ్రయం లేరు, అతడు పూర్తిగా నిర్దయుడు.
ఏవంభూతో నరో దేవి నిరయం ప్రతిపద్యతే విపరీతస్ తు ధర్మాత్మా స్వరూపేణాభిజాయతే
దేవీ, ఇలాంటి మనిషి నరకానికి పోతాడు; దీనికి విరుద్ధంగా ధర్మబద్ధుడైన వాడు తన నిజ స్వరూపంలో పుడతాడు.
నిరయం యాతి హింసాత్మా యాతి స్వర్గమ్ అహింసకః యాతనాం నిరయే రౌద్రాం సకృచ్ఛ్రాం లభతే నరః
హింసకుడు నరకానికి పోతాడు, అహింసావాది స్వర్గాన్ని పొందుతాడు; నరకంలో మనిషి భయంకరమైన, బాధాకరమైన శిక్షలు అనుభవిస్తాడు.
యః కశ్చిన్ నిరయాత్ తస్మాత్ సముత్తరతి కర్హిచిత్ మానుష్యం లభతే వాపి హీనాయుస్ తత్ర జాయతే
ఎవరైనా ఎప్పుడైనా నరకం నుండి బయటపడితే, మానవ జన్మ పొందవచ్చు, కాని అక్కడ తక్కువ ఆయుష్షుతో పుడతాడు.
పాపేన కర్మణా దేవి యుక్తో హింసాదిభిర్ యతః అహితః సర్వభూతానాం హీనాయుర్ ఉపజాయతే
దేవీ, హింస లాంటి పాపకార్యాల వల్ల, అన్ని జీవులకు హానికరంగా ఉంటే, తక్కువ ఆయుష్షుతో పుడతాడు.
శుభేన కర్మణా దేవి ప్రాణిఘాతవివర్జితః శుభేన కర్మణా దేవి ప్రాణిఘాతవివర్జితః నిక్షిప్తశస్త్రో నిర్దణ్డో న హింసతి కదాచన
దేవీ, ప్రాణహింసను దూరంగా ఉంచి, మంచి కార్యాల వల్ల ఆయుష్షు పొంది, ఆయుధాలు, దండం వదిలేసి, ఎప్పుడూ ఎవరికీ హాని చేయడు.
న ఘాతయతి నో హన్తి ఘ్నన్తం నైవానుమోదతే సర్వభూతేషు సస్నేహో యథాత్మని తథా పరే
అతడు హతమార్చడు, కొట్టడు, హింసను సమ్మతించడు; అన్ని జీవుల పట్ల తనకు ఉన్న ప్రేమను, ఇతరుల పట్ల కూడా చూపిస్తాడు.
ఈదృశః పురుషో నిత్యం దేవి దేవత్వమ్ అశ్నుతే ఉపపన్నాన్ సుఖాన్ భోగాన్ సదాశ్నాతి ముదా యుతః
దేవీ, ఇలాంటి మనిషి ఎప్పుడూ దేవతల స్థితిని పొందుతాడు, తగిన సుఖాలు, ఆనందాలను ఎప్పుడూ సంతోషంగా అనుభవిస్తాడు.
అథ చేన్ మానుషే లోకే కదాచిద్ ఉపపద్యతే ఏష దీర్ఘాయుషాం మార్గః సువృత్తానాం సుకర్మణామ్ ప్రాణిహింసావిమోక్షేణ బ్రహ్మణా సముదీరితః
అతడు ఎప్పుడైనా మానవ లోకంలో పుట్టినా, దీర్ఘాయుష్షు కలవారి మార్గం ఇదే. మంచి ఆచారాలు, సత్కర్మలు, ప్రాణహింసను వదిలిపెట్టడం — ఇవన్నీ బ్రహ్మదేవుడు చెప్పినవి.
కింశీలః కింసమాచారః పురుషః కైశ్ చ కర్మభిః స్వర్గం సమభిపద్యేత సంప్రదానేన కేన వా
ఏ స్వభావం, ఏ ఆచరణ, ఏ కార్యాల వల్ల మనిషి స్వర్గాన్ని పొందుతాడు? లేక దానం వల్ల ఏ విధంగా స్వర్గానికి చేరుతాడు?
దాతా బ్రాహ్మణసత్కర్తా దీనార్తకృపణాదిషు భక్షభోజ్యాన్నపానానాం వాససాం చ మహామతిః
ఆయన దాత, బ్రాహ్మణులను గౌరవించేవాడు, బీదలకు, బాధపడేవారికి, ఇతర దయనీయులకు కరుణ చూపేవాడు. భోజనం, తినిపించుట, త్రాగుట, దుస్తులు వంటి వాటిలో గొప్ప జ్ఞానం కలవాడు.
ప్రతిశ్రయాన్ సభాః కుర్యాత్ ప్రపాః పుష్కరిణీస్ తథా నిత్యకాదీని కర్మాణి కరోతి ప్రయతః శుచిః
ఆయన ఆశ్రయాలూ, సభలూ, నీళ్లు త్రాగే చోట్లూ, చెరువులూ నిర్మించేవాడు. ప్రతిరోజూ చేయవలసిన పనులను శుద్ధిగా, శ్రద్ధతో ఆచరిస్తాడు.
ఆసనం శయనం యానం గృహం రత్నం ధనం తథా సస్యజాతాని సర్వాణి సక్షేత్రాణ్య్ అథ యోషితః
ఆయన ఆసనాలు, పడకలు, రవాణా వాహనాలు, ఇళ్లు, రత్నాలు, ధనం, అన్నిరకాల పంటలు, పొలాలు, అలాగే స్త్రీలను కూడా ఇస్తాడు.
సుప్రశాన్తమనా నిత్యం యః ప్రయచ్ఛతి మానవః ఏవంభూతో నరో దేవి దేవలోకే ఽభిజాయతే
ఎవరైతే ఎప్పుడూ ప్రశాంతమైన మనస్సుతో ఇలాంటి దానాలు ఇస్తారో, ఓ దేవీ, అలాంటి మనిషి దేవతల లోకంలో జన్మిస్తాడు.
తత్రోష్య సుచిరం కాలం భుక్త్వా భోగాన్ అనుత్తమాన్ సహాప్సరోభిర్ ముదితో రమిత్వా నన్దనాదిషు
అక్కడ చాలా కాలం ఉండి, అపూర్వమైన ఆనందాలను అనుభవించి, అప్సరసలతో ఆనందంగా నందనవనం మొదలైన తోటల్లో విహరిస్తాడు.
తస్మాచ్ చ్యుతో మహేశాని మానుషేషూపజాయతే మహాభాగకులే దేవి ధనధాన్యసమాచితే
అక్కడి నుంచి పడిపోయిన తరువాత, ఓ మహేశ్వరీ, అతడు మానవలోకంలో గొప్ప అదృష్టం కలిగిన, ధనం ధాన్యాలతో నిండిన కుటుంబంలో జన్మిస్తాడు.
తత్ర కామగుణైః సర్వైః సముపేతో ముదాన్వితః మహాకార్యో మహాభోగో ధనీ భవతి మానవః
అక్కడ అన్ని ఇష్టవస్తువులతో, ఆనందంతో నిండినవాడై, గొప్ప కార్యాలు చేయగలవాడై, మహా ఐశ్వర్యవంతుడై, ధనికుడై ఉంటాడు.
ఏతే దేవి మహాభాగాః ప్రాణినో దానశాలినః బ్రహ్మణా వై పురా ప్రోక్తాః సర్వస్య ప్రియదర్శనాః
ఇలాంటి మహాభాగ్యశాలులు, దానశీలులు, బ్రహ్మదేవుడు పురాతన కాలంలో చెప్పినవారు, అందరికీ ప్రీతికరమైనవారు, ఓ దేవీ.
అపరే మానవా దేవి ప్రదానకృపణా ద్విజాః యే ఽన్నాని న ప్రయచ్ఛన్తి విద్యమానే ఽప్య్ అబుద్ధయః
ఇంకొంత మంది మనుషులు, ఓ దేవీ, దానం చేయడంలో కఠినంగా ఉంటారు. వారికి అన్నం ఉన్నా కూడా, అవివేకంతో ఇవ్వరు.
దీనాన్ధకృపణాన్ దృష్ట్వా భిక్షుకాన్ అతిథీన్ అపి యాచ్యమానా నివర్తన్తే జిహ్వాలోభసమన్వితాః
బీదలను, అంధులను, బాధపడేవారిని, భిక్షగాళ్లను, అతిథులను చూసినా, అడిగినప్పుడు, రుచిపట్ల లోభంతో, వారు దూరంగా పోతారు.
న ధనాని న వాసాంసి న భోగాన్ న చ కాఞ్చనమ్ న గాశ్ చ నాన్నవికృతిం ప్రయచ్ఛన్తి కదాచన
వారు ఎప్పుడూ ధనం, దుస్తులు, సుఖాలు, బంగారం, ఆవులు, లేదా అన్నం వంటివి ఏవీ ఇవ్వరు.
అప్రలుబ్ధాశ్ చ యే లుబ్ధా నాస్తికా దానవర్జితః ఏవంభూతా నరా దేవి నిరయం యాన్త్య్ అబుద్ధయః
లోభం లేనివారు అయినా లోభులై, నాస్తికులు, దానం చేయని వారు—ఇలాంటి అవివేకులు, ఓ దేవీ, నరకానికి వెళ్తారు.