అరణ్యే విజనే న్యస్తం పరస్వం దృశ్యతే యదా మనసాపి న గృహ్ణన్తి తే నరాః స్వర్గగామినః
అరణ్యంలో, ఎవరైనా ఒంటరిగా ఉన్నప్పుడు, ఇతరుల సంపదను చూసినా, మనసులో కూడా దానిని తీసుకోవాలని ఆలోచించని వారు స్వర్గానికి పోతారు.
తథైవ పరదారాన్ యే కామవృత్తా రహోగతాః మనసాపి న హింసన్తి తే నరాః స్వర్గగామినః
అలాగే, కోరిక కలిగి, ఒంటరిగా ఉన్నా, పరస్త్రీ పట్ల మనసులో కూడా హాని చేయని వారు స్వర్గానికి పోతారు.
శత్రుం మిత్రం చ యే నిత్యం తుల్యేన మనసా నరాః భజన్తి మైత్ర్యం సంగమ్య తే నరాః స్వర్గగామినః
ఎవరైతే శత్రువూ, మిత్రుడూ ఇద్దరినీ సమానమైన మనస్సుతో చూస్తారో, స్నేహంతో కలిసిపోతారో, వారు స్వర్గానికి పోతారు.
శ్రుతవన్తో దయావన్తః శుచయః సత్యసంగరాః స్వైర్ అర్థైః పరిసంతుష్టాస్ తే నరాః స్వర్గగామినః
ఎవరైతే విద్యావంతులు, దయగలవారు, పవిత్రులు, సత్యంలో నిలబడేవారు, తమకు ఉన్నదానితో సంతృప్తిగా ఉండేవారో, వారు స్వర్గానికి పోతారు.
అవైరా యే త్వ్ అనాయాసా మైత్రచిత్తరతాః సదా సర్వభూతదయావన్తస్ తే నరాః స్వర్గగామినః
ఎవరైతే ద్వేషం లేకుండా, ఇతరులకు హాని చేయడంలో శ్రమ పెట్టకుండా, ఎప్పుడూ స్నేహభావంతో, అన్ని జీవుల పట్ల దయతో ఉంటారో, వారు స్వర్గానికి పోతారు.
జ్ఞాతవన్తః క్రియావన్తః క్షమావన్తః సుహృత్ప్రియాః ధర్మాధర్మవిదో నిత్యం తే నరాః స్వర్గగామినః
ఎవరైతే జ్ఞానం, కార్యాచరణ, సహనం కలిగి, స్నేహితులకు ప్రియంగా, ధర్మాధర్మాలను ఎప్పుడూ తెలుసుకునేవారో, వారు స్వర్గానికి పోతారు.
శుభానామ్ అశుభానాం చ కర్మణాం ఫలసంచయే నిరాకాఙ్క్షాశ్ చ యే దేవి తే నరాః స్వర్గగామినః
దేవీ! ఎవరైతే మంచి, చెడు కార్యఫలితాలపై ఆశ లేకుండా ఉంటారో, వారు స్వర్గానికి పోతారు.
పాపోపేతాన్ వర్జయన్తి దేవద్విజపరాః సదా సముత్థానమ్ అనుప్రాప్తాస్ తే నరాః స్వర్గగామినః
ఎవరైతే పాపులను దూరంగా ఉంచి, దేవతలు, ద్విజులకు భక్తిగా, చురుకుగా ఉంటారో, వారు స్వర్గానికి పోతారు.
శుభైః కర్మఫలైర్ దేవి మయైతే పరికీర్తితాః స్వర్గమార్గపరా భూయః కిం త్వం శ్రోతుమ్ ఇహేచ్ఛసి
దేవీ! నేను చెప్పిన ఈ శుభకర్మల ఫలితాల వలన, స్వర్గమార్గాన్ని ఆశించే వారు వివరించబడ్డారు. ఇంకా ఏమి వినాలనుకుంటున్నావో చెప్పు.
మహాన్ మే సంశయః కశ్చిన్ మర్త్యాన్ ప్రతి మహేశ్వర తస్మాత్ త్వం నిపుణేనాద్య మమ వ్యాఖ్యాతుమ్ అర్హసి
మహేశ్వరా! మానవుల విషయమై నాకు ఒక గొప్ప సందేహం ఉంది. అందుకే నీవు నేడు దాన్ని నాకు పూర్తిగా వివరించాలి.
కేనాయుర్ లభతే దీర్ఘం కర్మణా పురుషః ప్రభో తపసా వాపి దేవేశ కేనాయుర్ లభతే మహత్
ప్రభూ, మనిషి ఏ కార్యం వల్ల దీర్ఘాయువు పొందుతాడు? లేక దేవతల అధిపతీ, ఏ తపస్సు వల్ల గొప్ప ఆయుష్షు కలుగుతుంది?
క్షీణాయుః కేన భవతి కర్మణా భువి మానవః విపాకం కర్మణాం దేవ వక్తుమ్ అర్హస్య్ అనిన్దిత
దేవా, భూమిపై మనిషి ఏ కార్యం వల్ల ఆయుష్షు తగ్గిపోతుంది? నీవు కర్మఫలాన్ని వివరించాలి.
అపరే చ మహాభాగ్యా మన్దభాగ్యాస్ తథా పరే అకులీనాః కులీనాశ్ చ సంభవన్తి తథా పరే
కొంతమందికి గొప్ప అదృష్టం ఉంటుంది, మరికొందరికి తక్కువ భాగ్యం. కొందరు మంచి వంశంలో పుడతారు, మరికొందరు కాదు — ఇలాంటి తేడాలు కూడా కనిపిస్తాయి.
దుర్దర్శాః కేచిద్ ఆభాన్తి నరాః కాష్ఠమయా ఇవ ప్రియదర్శాస్ తథా చాన్యే దర్శనాద్ ఏవ మానవాః
కొంతమంది చూడడానికి కఠినంగా, కలపతో చేసిన బొమ్మల్లా కనిపిస్తారు; మరికొందరు అందంగా, చూడగానే ఆకర్షణీయంగా ఉంటారు.
దుష్ప్రజ్ఞాః కేచిద్ ఆభాన్తి కేచిద్ ఆభాన్తి పణ్డితాః మహాప్రజ్ఞాస్ తథా చాన్యే జ్ఞానవిజ్ఞానభావినః
కొంతమంది తెలివిలేని వారు, మరికొందరు పండితులు; ఇంకొందరు గొప్ప జ్ఞానంతో, వివేకంతో ఉంటారు.
అల్పవాచాస్ తథా కేచిన్ మహావాచాస్ తథా పరే దృశ్యన్తే పురుషా దేవ తతో వ్యాఖ్యాతుమ్ అర్హసి
కొంతమంది తక్కువ మాటలు మాట్లాడతారు, మరికొందరు వాక్చాతుర్యంతో ఉంటారు. ఇలాంటి మనుషులు కనిపిస్తారు దేవా, అందుకే దీనికి కారణం చెప్పాలి.
హన్త తే ఽహం ప్రవక్ష్యామి దేవి కర్మఫలోదయమ్ మర్త్యలోకే నరః సర్వో యేన స్వం ఫలమ్ అశ్నుతే
దేవీ, ఇప్పుడు నేను నీకు కర్మఫలాల ఉత్పత్తిని వివరించబోతున్నాను. ఈ లోకంలో ప్రతి మనిషి తన కర్మానుసారం ఫలితాన్ని అనుభవిస్తాడు.
ప్రాణాతిపాతీ యోగీన్ద్రో దణ్డహస్తో నరః సదా నిత్యమ్ ఉద్యతశస్త్రశ్ చ హన్తి భూతగణాన్ నరః
ప్రాణులను హతమార్చే మనిషి, యోగశక్తి కలవాడు, చేతిలో దండం లేదా ఆయుధం ఎప్పుడూ సిద్ధంగా ఉంచి, జీవులను చంపుతుంటాడు.
నిర్దయః సర్వభూతేభ్యో నిత్యమ్ ఉద్వేగకారకః అపి కీటపతంగానామ్ అశరణ్యః సునిర్ఘృణః
అతడు అన్ని జీవుల పట్ల దయలేని వాడు, ఎప్పుడూ కలవరాన్ని కలిగించే వాడు; చిన్న పురుగులు, పటంగులు కూడా అతనికి ఆశ్రయం లేరు, అతడు పూర్తిగా నిర్దయుడు.
ఏవంభూతో నరో దేవి నిరయం ప్రతిపద్యతే విపరీతస్ తు ధర్మాత్మా స్వరూపేణాభిజాయతే
దేవీ, ఇలాంటి మనిషి నరకానికి పోతాడు; దీనికి విరుద్ధంగా ధర్మబద్ధుడైన వాడు తన నిజ స్వరూపంలో పుడతాడు.
నిరయం యాతి హింసాత్మా యాతి స్వర్గమ్ అహింసకః యాతనాం నిరయే రౌద్రాం సకృచ్ఛ్రాం లభతే నరః
హింసకుడు నరకానికి పోతాడు, అహింసావాది స్వర్గాన్ని పొందుతాడు; నరకంలో మనిషి భయంకరమైన, బాధాకరమైన శిక్షలు అనుభవిస్తాడు.
యః కశ్చిన్ నిరయాత్ తస్మాత్ సముత్తరతి కర్హిచిత్ మానుష్యం లభతే వాపి హీనాయుస్ తత్ర జాయతే
ఎవరైనా ఎప్పుడైనా నరకం నుండి బయటపడితే, మానవ జన్మ పొందవచ్చు, కాని అక్కడ తక్కువ ఆయుష్షుతో పుడతాడు.
పాపేన కర్మణా దేవి యుక్తో హింసాదిభిర్ యతః అహితః సర్వభూతానాం హీనాయుర్ ఉపజాయతే
దేవీ, హింస లాంటి పాపకార్యాల వల్ల, అన్ని జీవులకు హానికరంగా ఉంటే, తక్కువ ఆయుష్షుతో పుడతాడు.
శుభేన కర్మణా దేవి ప్రాణిఘాతవివర్జితః శుభేన కర్మణా దేవి ప్రాణిఘాతవివర్జితః నిక్షిప్తశస్త్రో నిర్దణ్డో న హింసతి కదాచన
దేవీ, ప్రాణహింసను దూరంగా ఉంచి, మంచి కార్యాల వల్ల ఆయుష్షు పొంది, ఆయుధాలు, దండం వదిలేసి, ఎప్పుడూ ఎవరికీ హాని చేయడు.
న ఘాతయతి నో హన్తి ఘ్నన్తం నైవానుమోదతే సర్వభూతేషు సస్నేహో యథాత్మని తథా పరే
అతడు హతమార్చడు, కొట్టడు, హింసను సమ్మతించడు; అన్ని జీవుల పట్ల తనకు ఉన్న ప్రేమను, ఇతరుల పట్ల కూడా చూపిస్తాడు.
ఈదృశః పురుషో నిత్యం దేవి దేవత్వమ్ అశ్నుతే ఉపపన్నాన్ సుఖాన్ భోగాన్ సదాశ్నాతి ముదా యుతః
దేవీ, ఇలాంటి మనిషి ఎప్పుడూ దేవతల స్థితిని పొందుతాడు, తగిన సుఖాలు, ఆనందాలను ఎప్పుడూ సంతోషంగా అనుభవిస్తాడు.
అథ చేన్ మానుషే లోకే కదాచిద్ ఉపపద్యతే ఏష దీర్ఘాయుషాం మార్గః సువృత్తానాం సుకర్మణామ్ ప్రాణిహింసావిమోక్షేణ బ్రహ్మణా సముదీరితః
అతడు ఎప్పుడైనా మానవ లోకంలో పుట్టినా, దీర్ఘాయుష్షు కలవారి మార్గం ఇదే. మంచి ఆచారాలు, సత్కర్మలు, ప్రాణహింసను వదిలిపెట్టడం — ఇవన్నీ బ్రహ్మదేవుడు చెప్పినవి.
కింశీలః కింసమాచారః పురుషః కైశ్ చ కర్మభిః స్వర్గం సమభిపద్యేత సంప్రదానేన కేన వా
ఏ స్వభావం, ఏ ఆచరణ, ఏ కార్యాల వల్ల మనిషి స్వర్గాన్ని పొందుతాడు? లేక దానం వల్ల ఏ విధంగా స్వర్గానికి చేరుతాడు?
దాతా బ్రాహ్మణసత్కర్తా దీనార్తకృపణాదిషు భక్షభోజ్యాన్నపానానాం వాససాం చ మహామతిః
ఆయన దాత, బ్రాహ్మణులను గౌరవించేవాడు, బీదలకు, బాధపడేవారికి, ఇతర దయనీయులకు కరుణ చూపేవాడు. భోజనం, తినిపించుట, త్రాగుట, దుస్తులు వంటి వాటిలో గొప్ప జ్ఞానం కలవాడు.
ప్రతిశ్రయాన్ సభాః కుర్యాత్ ప్రపాః పుష్కరిణీస్ తథా నిత్యకాదీని కర్మాణి కరోతి ప్రయతః శుచిః
ఆయన ఆశ్రయాలూ, సభలూ, నీళ్లు త్రాగే చోట్లూ, చెరువులూ నిర్మించేవాడు. ప్రతిరోజూ చేయవలసిన పనులను శుద్ధిగా, శ్రద్ధతో ఆచరిస్తాడు.