శూద్రో ఽపి ద్విజవత్ సేవ్య ఇతి బ్రహ్మాబ్రవీత్ స్వయమ్ స్వభావకర్మణా చైవ యత్ర శూద్రో ఽధితిష్ఠతి
శూద్రుడిని కూడా ద్విజుడిలా గౌరవించాలి అని బ్రహ్మదేవుడు స్వయంగా చెప్పారు. తన సహజ కర్మలతో, ఎక్కడ ఉన్నా శూద్రుడికి గౌరవం ఇవ్వాలి.
విశుద్ధః స ద్విజాతిభ్యో విజ్ఞేయ ఇతి మే మతిః న యోనిర్ నాపి సంస్కారో న శ్రుతిర్ న చ సంతతిః
పవిత్రతను పొందిన వాడు ద్విజులకన్నా మిన్న అని నా అభిప్రాయం. జన్మ, సంస్కారం, విద్య, వంశం ఇవేవీ అసలు కారణాలు కావు.
కారణాని ద్విజత్వస్య వృత్తమ్ ఏవ తు కారణమ్ సర్వో ఽయం బ్రాహ్మణో లోకే వృత్తేన తు విధీయతే
ద్విజుడవడానికి అసలు కారణం ప్రవర్తనే. ఈ లోకంలో అందరూ బ్రాహ్మణులుగా పిలవబడే వారు ప్రవర్తన వల్లే.
వృత్తే స్థితశ్ చ శూద్రో ఽపి బ్రాహ్మణత్వం చ గచ్ఛతి బ్రహ్మస్వభావః సుశ్రోణి సమః సర్వత్ర మే మతః
శూద్రుడూ మంచి ప్రవర్తనలో నిలబడితే బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందగలడు. బ్రహ్మస్వభావం, ఓ సుందరీ, అందరిలో సమానంగా ఉంది అని నా అభిప్రాయం.
నిర్గుణం నిర్మలం బ్రహ్మ యత్ర తిష్ఠతి స ద్విజః ఏతే యే విమలా దేవి స్థానభావనిదర్శకాః
గుణరహితమైన, నిర్మలమైన బ్రహ్మ అక్కడ ఉన్నదో, అతడే నిజమైన ద్విజుడు. వీరే, దేవీ, తమ స్థాయికి తగిన లక్షణాలను చూపించే పవిత్రులు.
స్వయం చ వరదేనోక్తా బ్రహ్మణా సృజతా ప్రజాః బ్రహ్మణో హి మహత్ క్షేత్రం లోకే చరతి పాదవత్
ఇది వరదాత అయిన బ్రహ్మదేవుడు, సృష్టికర్త స్వయంగా ప్రకటించారు. బ్రహ్మ యొక్క గొప్ప స్థానం లోకంలో అడుగుల ముద్రలా సంచరిస్తుంది.
యత్ తత్ర బీజం పతతి సా కృషిః ప్రేత్య భావినీ సంతుష్టేన సదా భావ్యం సత్పథాలమ్బినా సదా
అక్కడ పడిన విత్తనం, మరణానంతరం ఫలించే పంట అవుతుంది. ఎప్పుడూ సంతృప్తిగా ఉండాలి, మంచి మార్గాన్ని ఎప్పుడూ అనుసరించాలి.
బ్రాహ్మం హి మార్గమ్ ఆక్రమ్య వర్తితవ్యం బుభూషతా సంహితాధ్యాయినా భావ్యం గృహే వై గృహమేధినా
బ్రాహ్మణ మార్గాన్ని అనుసరించేవాడు జ్ఞానాన్ని కోరేవాడు కావాలి. సంహితను అధ్యయనం చేసే గృహస్థుడు తన ఇంట్లో కూడా అలాగే ప్రవర్తించాలి.
నిత్యం స్వాధ్యాయయుక్తేన న చాధ్యయనజీవినా ఏవంభూతో హి యో విప్రః సతతం సత్పథే స్థితః
ఎప్పుడూ స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నుడై ఉండాలి, చదువుతో మాత్రమే జీవించకూడదు. ఇలాంటి బ్రాహ్మణుడు ఎప్పుడూ సత్పథంలో నిలబడితే అతడు నిజమైనవాడవుతాడు.
ఆహితాగ్నిర్ అధీయానో బ్రహ్మభూయాయ కల్పతే బ్రాహ్మణ్యం దేవి సంప్రాప్య రక్షితవ్యం యతాత్మనా
అగ్ని స్థాపన చేసి, వేదాలు చదువుతున్నవాడు బ్రహ్మత్వానికి అర్హుడవుతాడు. బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందినవాడు, దేవీ, దాన్ని ఆత్మ నియంత్రణతో కాపాడాలి.
యోనిప్రతిగ్రహాదానైః కర్మభిశ్ చ శుచిస్మితే ఏతత్ తే గుహ్యమ్ ఆఖ్యాతం యథా శూద్రో భవేద్ ద్విజః బ్రాహ్మణో వా చ్యుతో ధర్మాద్ యథా శూద్రత్వమ్ ఆప్నుయాత్
జన్మ, స్వీకారం, కర్మల ద్వారా, ఓ నవ్వుతో కూడినవాడా, ఈ రహస్యాన్ని నీకు చెప్పాను: శూద్రుడు ఎలా ద్విజుడవుతాడో, బ్రాహ్మణుడు ధర్మాన్ని వదిలి ఎలా శూద్రుడవుతాడో.
భగవన్ సర్వభూతేశ సురాసురనమస్కృత ధర్మాధర్మే నృణాం దేవ బ్రూహి మే సంశయం విభో
భగవంతుడా, సమస్త భూతాల అధిపతివా, దేవతలు, అసురులు పూజించే వాడా, మానవుల ధర్మాధర్మాల విషయంలో నాకు ఉన్న సందేహాన్ని చెప్పు ప్రభూ.
కర్మణా మనసా వాచా త్రివిధైర్ దేహినః సదా బధ్యన్తే బన్ధనైః కైర్ వా ముచ్యన్తే వా కథం వద
కర్మ, మనస్సు, మాటల ద్వారా శరీరధారులు ఎప్పుడూ మూడు బంధనాలతో బంధించబడ్డారు. వీటిలో ఏదివల్ల వారు విముక్తి పొందుతారు, ఎలా? చెప్పు.
కేన శీలేన వై దేవ కర్మణా కీదృశేన వా సమాచారైర్ గుణైః కైర్ వా స్వర్గం యాన్తీహ మానవాః
ఏ స్వభావంతో, ఏ విధమైన కర్మతో, ఏ ప్రవర్తన, గుణాలతో మానవులు ఇక్కడ స్వర్గాన్ని పొందగలరు, దేవా?
దేవి ధర్మార్థతత్త్వజ్ఞే ధర్మనిత్యే ఉమే సదా సర్వప్రాణిహితః ప్రశ్నః శ్రూయతాం బుద్ధివర్ధనః
ధర్మార్థ తత్వాన్ని బాగా తెలిసినవాడవు, ఎప్పుడూ ధర్మంలో స్థిరంగా ఉన్నవాడవు, ఉమా! అన్ని జీవుల మేలుకోసం ఎల్లప్పుడూ ప్రయత్నించేవాడవు. జ్ఞానాన్ని పెంచే ఈ ప్రశ్నను విను.
సత్యధర్మరతాః శాన్తాః సర్వలిఙ్గవివర్జితాః నాధర్మేణ న ధర్మేణ బధ్యన్తే ఛిన్నసంశయాః
సత్యం, ధర్మంలో ఆనందించే వారు, శాంతంగా ఉండేవారు, అన్ని భేదాలను వదిలేసిన వారు, ధర్మమో అధర్మమో వాటి వల్ల బంధించబడరు. ఎందుకంటే వారి సందేహాలు పూర్తిగా తొలగిపోయాయి.
ప్రలయోత్పత్తితత్త్వజ్ఞాః సర్వజ్ఞాః సర్వదర్శినః వీతరాగా విముచ్యన్తే పురుషాః కర్మబన్ధనైః
ప్రళయం, సృష్టి తత్వాన్ని తెలిసినవారు, అన్నీ తెలిసినవారు, అన్నీ చూడగలిగినవారు, రాగం లేని వారు, వారు కర్మ బంధాల నుంచి విముక్తి పొందుతారు.
కర్మణా మనసా వాచా యే న హింసన్తి కించన యే న మజ్జన్తి కస్మింశ్చిత్ తే న బధ్నన్తి కర్మభిః
చర్య, మనస్సు, మాటల ద్వారా ఎవరినీ హాని చేయని వారు, ఏ విషయానికీ పూర్తిగా లోనవని వారు, అలాంటి వారు కర్మల వల్ల బంధించబడరు.
ప్రాణాతిపాతాద్ విరతాః శీలవన్తో దయాన్వితాః తుల్యద్వేష్యప్రియా దాన్తా ముచ్యన్తే కర్మబన్ధనైః
ప్రాణహింస చేయని వారు, మంచి స్వభావం కలిగినవారు, దయతో నిండినవారు, ప్రేమించేవారికీ ద్వేషించేవారికీ సమంగా ఉండేవారు, ఇంద్రియాలను నియంత్రించేవారు — వీరు కర్మ బంధాల నుంచి విముక్తి పొందుతారు.
సర్వభూతదయావన్తో విశ్వాస్యాః సర్వజన్తుషు త్యక్తహింస్రసమాచారాస్ తే నరాః స్వర్గగామినః
అన్ని జీవుల పట్ల దయ చూపేవారు, అందరి నడుమ విశ్వాసపాత్రులై ఉండేవారు, హింసాత్మకమైన ప్రవర్తనను పూర్తిగా వదిలేసిన వారు — అలాంటి మనుషులు స్వర్గానికి వెళ్ళే వారు.
పరస్వనిర్మమా నిత్యం పరదారవివర్జికాః ధర్మలబ్ధార్థభోక్తారస్ తే నరాః స్వర్గగామినః
ఇతరుల ఆస్తిపై ఎప్పుడూ మమకారం లేకుండా ఉండేవారు, ఇతరుల భార్యలను దూరంగా ఉంచేవారు, ధర్మపరంగా సంపాదించిన దానిని మాత్రమే ఆస్వాదించేవారు — అలాంటి మనుషులు స్వర్గానికి వెళ్ళే వారు.
మాతృవత్ స్వసృవచ్ చైవ నిత్యం దుహితృవచ్ చ యే పరదారేషు వర్తన్తే తే నరాః స్వర్గగామినః
ఇతరుల భార్యలను ఎప్పుడూ తల్లి, అక్కచెల్లెళ్ళు, కూతుళ్లలా గౌరవించే వారు — అలాంటి మనుషులు స్వర్గానికి వెళ్ళే వారు.
స్వదారనిరతా యే చ ఋతుకాలాభిగామినః అగ్రామ్యసుఖభోగాశ్ చ తే నరాః స్వర్గగామినః
తమ భార్యల పట్ల మాత్రమే నిబద్ధత కలిగి ఉండేవారు, సమయానికి అనుగుణంగా దగ్గరవడాన్ని పాటించేవారు, నీచమైన ఆనందాలను దూరంగా ఉంచేవారు — అలాంటి మనుషులు స్వర్గానికి వెళ్ళే వారు.
స్తైన్యాన్ నివృత్తాః సతతం సంతుష్టాః స్వధనేన చ స్వభాగ్యాన్య్ ఉపజీవన్తి తే నరాః స్వర్గగామినః
ఎప్పుడూ దొంగతనాన్ని దూరంగా ఉంచేవారు, తమ సొంత సంపదతో సంతృప్తిగా ఉండేవారు, తమ అదృష్టాన్ని బట్టి జీవించేవారు — అలాంటి మనుషులు స్వర్గానికి వెళ్ళే వారు.
పరదారేషు యే నిత్యం చారిత్రావృతలోచనాః జితేన్ద్రియాః శీలపరాస్ తే నరాః స్వర్గగామినః
ఇతరుల భార్యల వైపు ఎప్పుడూ లజ్జతో కళ్లను దూరంగా ఉంచేవారు, ఇంద్రియాలను జయించినవారు, మంచి నడవడిలో నిబద్ధత కలిగినవారు — అలాంటి మనుషులు స్వర్గానికి వెళ్ళే వారు.
ఏష దైవకృతో మార్గః సేవితవ్యః సదా నరైః అకషాయకృతశ్ చైవ మార్గః సేవ్యః సదా బుధైః
ఇది దేవతలు నిర్ణయించిన మార్గం, మనుషులు ఎప్పుడూ ఈ మార్గాన్ని అనుసరించాలి. కష్టాలు లేని మార్గాన్ని జ్ఞానులు ఎల్లప్పుడూ అనుసరించాలి.
అవృథాపకృతశ్ చైవ మార్గః సేవ్యః సదా బుధైః దానకర్మతపోయుక్తః శీలశౌచదయాత్మకః స్వర్గమార్గమ్ అభీప్సద్భిర్ న సేవ్యస్ త్వ్ అత ఉత్తరః
ఫలితం లేని మార్గాన్ని జ్ఞానులు ఎప్పుడూ అనుసరించరు. దానం, మంచి పనులు, తపస్సు, మంచి స్వభావం, పవిత్రత, దయ — ఇవన్నీ కలిగిన మార్గాన్ని స్వర్గానికి ఆశించే వారు తప్పక అనుసరించాలి, ఇతర మార్గాన్ని అనుసరించకూడదు.
వాచా తు బధ్యతే యేన ముచ్యతే హ్య్ అథవా పునః తాని కర్మాణి మే దేవ వద భూతపతే ఽనఘ
మాట వల్లే మనిషి బంధించబడతాడు, అదే మాట వల్ల మళ్ళీ విముక్తి పొందుతాడు. భూతపతీ! పాపరహితుడా! ఆ దేవతా! అలాంటి కర్మలు ఏవో నాకు చెప్పు.
ఆత్మహేతోః పరార్థే వా అధర్మాశ్రితమ్ ఏవ చ యే మృషా న వదన్తీహ తే నరాః స్వర్గగామినః
తమ కోసం అయినా, ఇతరుల కోసం అయినా, లేదా అధర్మాన్ని ఆశ్రయించినా, ఎప్పుడూ అబద్ధం చెప్పని వారు — అలాంటి మనుషులు స్వర్గానికి వెళ్ళే వారు.
వృత్త్యర్థం ధర్మహేతోర్ వా కామకారాత్ తథైవ చ అనృతం యే న భాషన్తే తే నరాః స్వర్గగామినః
జీవిక కోసం అయినా, ధర్మం కోసం అయినా, కోరిక కోసం అయినా, ఎప్పుడూ అబద్ధం చెప్పని వారు — అలాంటి మనుషులు స్వర్గానికి వెళ్ళే వారు.