బ్రహ్మపురాణమ్

దేవతాభ్యర్చనం హోమః సర్వాభ్యాగతపూజనమ్ భిక్షా బలిప్రదానం తు శస్తమ్ అస్య ప్రశస్యతే

దేవతలను పూజించడం, హోమం చేయడం, వచ్చిన వారిని గౌరవించడం, భిక్ష ఇవ్వడం, బలి సమర్పించడం — ఇవన్నీ అతనికి శ్రేయస్కరమైనవి.

వన్యస్నేహేన గాత్రాణామ్ అభ్యఙ్గశ్ చాపి శస్యతే తపస్యా తస్య విప్రేన్ద్రాః శీతోష్ణాదిసహిష్ణుతా

మహానుభావులారా, అడవి నూనెతో శరీరానికి అభ్యంగనం చేయడం కూడా మంచిదే. తాపత్రయాలను సహించడమే అతని తపస్సు.

యస్ త్వ్ ఏతా నియతశ్ చర్యా వానప్రస్థశ్ చరేన్ మునిః స దహత్య్ అగ్నివద్ దోషాఞ్ జయేల్ లోకాంశ్ చ శాశ్వతాన్

ఈ నియమాలను నిబద్ధతతో పాటించే వానప్రస్థ ముని, అగ్నిలా తన లోపాలను కాల్చి, శాశ్వత లోకాలను జయిస్తాడు.

చతుర్థశ్ చాశ్రమో భిక్షోః ప్రోచ్యతే యో మనీషిభిః తస్య స్వరూపం గదతో బుధ్యధ్వం మమ సత్తమాః

నాల్గవ ఆశ్రమమైన భిక్షువు స్థితిని జ్ఞానులు పేర్కొన్నారు. దాని స్వరూపాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను, మీరు శ్రద్ధగా వినండి.

పుత్రద్రవ్యకలత్రేషు త్యజేత్ స్నేహం ద్విజోత్తమాః చతుర్థమ్ ఆశ్రమస్థానం గచ్ఛేన్ నిర్ధూతమత్సరః

ఉత్తమ ద్విజులారా, కుమారులు, ధనం, భార్య మీద మమకారం విడిచిపెట్టి, అసూయ లేకుండా నాల్గవ ఆశ్రమంలో ప్రవేశించాలి.

త్రైవర్ణికాంస్ త్యజేత్ సర్వాన్ ఆరమ్భాన్ ద్విజసత్తమాః మిత్రాదిషు సమో మైత్రః సమస్తేష్వ్ ఏవ జన్తుషు

ఉత్తమ ద్విజులారా, మూడు వర్ణాల పనులన్నీ వదిలిపెట్టి, స్నేహితుడు, శత్రువు అన్న తేడా లేకుండా, అన్ని జీవుల పట్ల స్నేహభావంతో ఉండాలి.

జరాయుజాణ్డజాదీనాం వాఙ్మనఃకర్మభిః క్వచిత్ యుక్తః కుర్వీత న ద్రోహం సర్వసఙ్గాంశ్ చ వర్జయేత్

గర్భజన్యులు, అండజన్యులు మొదలైన అన్ని జీవులకు మాట, మనసు, చేతల ద్వారా ఎప్పుడూ హాని చేయకూడదు. అన్ని బంధాలను వదిలిపెట్టాలి.

ఏకరాత్రస్థితిర్ గ్రామే పఞ్చరాత్రస్థితిః పురే తథా ప్రీతిర్ న తిర్యక్షు ద్వేషో వా నాస్య జాయతే

ఒక గ్రామంలో ఒక రాత్రి, పట్టణంలో ఐదు రాత్రులు మాత్రమే ఉండాలి. జంతువుల పట్ల ప్రేమ లేదా ద్వేషం కలగకూడదు.

ప్రాణయాత్రానిమిత్తం చ వ్యఙ్గారే ఽభుక్తవజ్జనే కాలే ప్రశస్తవర్ణానాం భిక్షార్థీ పర్యటేద్ గృహాన్

ప్రాణాలు నిలబెట్టుకోవడం కోసం, యోగ్యమైన సమయంలో, మంచి స్వభావం ఉన్నవారి ఇళ్లకు వెళ్లి, తాను తినలేదన్న భావంతో భిక్ష అడగాలి.

అలాభే న విషాదీ స్యాల్ లాభే నైవ చ హర్షయేత్ ప్రాణయాత్రికమాత్రః స్యాన్ మాత్రాసఙ్గాద్ వినిర్గతః

భిక్ష దొరకకపోతే నిరాశ చెందకూడదు. దొరికితే ఆనందించకూడదు. ప్రాణాలు నిలబడేందుకు ఎంతైనా సరిపోతుంది అన్న భావంతో, మమకారం లేకుండా ఉండాలి.

అతిపూజితలాభాంస్ తు జుగుప్సం చైవ సర్వతః అతిపూజితలాభైస్ తు యతిర్ ముక్తో ఽపి బధ్యతే

అతి గౌరవం లేదా ఎక్కువ లాభం వచ్చినప్పుడు వాటిని పూర్తిగా నివారించాలి. ఎందుకంటే, అతి గౌరవంతో వచ్చిన లాభాలు యతికి కూడా బంధనమే.

కామః క్రోధస్ తథా దర్పో లోభమోహాదయశ్ చ యే తాంస్ తు దోషాన్ పరిత్యజ్య పరివ్రాణ్ నిర్మమో భవేత్

కామం, కోపం, అహంకారం, లోభం, మోహం వంటి దోషాలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టిన వాడు, వాస్తవంగా పరమవైరాగ్యంతో ఉండి, ఏదీ తనది అన్న భావన లేకుండా జీవిస్తాడు.

అభయం సర్వసత్త్వేభ్యో దత్త్వా యశ్ చరతే మహీమ్ తస్య దేహాద్ విముక్తస్య భయం నోత్పద్యతే క్వచిత్

ప్రతి జీవికి భయాన్ని తొలగించి, భూమిపై నడిచిన వాడు, ఆతడు శరీరాన్ని విడిచిన తర్వాత ఎక్కడా భయం కలుగదు.

కృత్వాగ్నిహోత్రం స్వశరీరసంస్థం శారీరమ్ అగ్నిం స్వముఖే జుహోతి విప్రస్ తు భిక్షోపగతైర్ హవిర్భిశ్ చితాగ్నినా స వ్రజతి స్మ లోకాన్

తన శరీరాన్ని యజ్ఞవేదికగా భావించి, తన శరీరంలో ఉన్న అగ్నికి, భిక్షగా వచ్చిన అన్నాన్ని హవిస్సుగా సమర్పించిన బ్రాహ్మణుడు, చితా అగ్నిలో కలిసిపోయి, పరలోకాలను పొందుతాడు.

మోక్షాశ్రమం యశ్ చరతే యథోక్తం శుచిశ్ చ సంకల్పితబుద్ధియుక్తః అనిన్ధనం జ్యోతిర్ ఇవ ప్రశాన్తం స బ్రహ్మలోకం వ్రజతి ద్విజాతిః

ఎవడు శుద్ధమైన మనస్సుతో, నిర్ణయంతో, చెప్పిన విధంగా మోక్షాశ్రమంలో జీవిస్తాడో, అతడు ఇంధనం లేని దీపంలా ప్రశాంతంగా బ్రహ్మలోకాన్ని చేరుతాడు.

సర్వజ్ఞస్ త్వం మహాభాగ సర్వభూతహితే రతః భూతం భవ్యం భవిష్యం చ న తే ఽస్త్య్ అవిదితం మునే

నీవు సర్వజ్ఞుడు, మహాభాగ్యవంతుడు, సమస్త ప్రాణుల హితానికి కట్టుబడి ఉన్నవాడు; గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు—ఏదీ నీకు తెలియనిది లేదు, మునివరా!

కర్మణా కేన వర్ణానామ్ అధమా జాయతే గతిః ఉత్తమా చ భవేత్ కేన బ్రూహి తేషాం మహామతే

ఏ కార్యం వల్ల వర్ణాలకు నీచ స్థితి వస్తుంది? ఏ కార్యం వల్ల ఉత్తమ స్థితి లభిస్తుంది? దీనిని చెప్పు, మహామతివంతుడా!

శూద్రస్ తు కర్మణా కేన బ్రాహ్మణత్వం చ గచ్ఛతి శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామహే కేన బ్రాహ్మణః శూద్రతామ్ ఇయాత్

ఏ కార్యం వల్ల శూద్రుడు బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందుతాడు? ఏ కార్యం వల్ల బ్రాహ్మణుడు శూద్రునిగా మారుతాడో వినాలని మేము కోరుతున్నాము.

హిమవచ్ఛిఖరే రమ్యే నానాధాతువిభూషితే నానాద్రుమలతాకీర్ణే నానాశ్చర్యసమన్వితే

హిమవంత పర్వత శిఖరంపై, రకరకాల లోహాలతో అలంకరించబడిన, అనేక వృక్షమల్లెలతో నిండిన, అనేక అద్భుతాలతో పరిపూర్ణమైన అందమైన స్థలంలో,

తత్ర స్థితం మహాదేవం త్రిపురఘ్నం త్రిలోచనమ్ శైలరాజసుతా దేవీ ప్రణిపత్య సురేశ్వరమ్

అక్కడ మహాదేవుడు, త్రిపురాసుర సంహారుడు, త్రినేత్రుడు నిలిచివుండగా, శైలరాజ కుమార్తె అయిన దేవి, దేవతల అధిపతిని నమస్కరించింది.

ఇమం ప్రశ్నం పురా విప్రా అపృచ్ఛచ్ చారులోచనా తద్ అహం సంప్రవక్ష్యామి శృణుధ్వం మమ సత్తమాః

బ్రాహ్మణులారా! అప్పట్లో అందమైన కళ్లతో ఉన్న ఆ దేవి ఈ ప్రశ్న అడిగింది. ఇప్పుడు నేను మీకు వివరంగా చెబుతాను. శ్రద్ధగా వినండి, ఉత్తములారా!

భగవన్ భగనేత్రఘ్న పూష్ణో దన్తవినాశన దక్షక్రతుహర త్ర్యక్ష సంశయో మే మహాన్ అయమ్

భగవంతుడా! భగచక్షువు నాశనం చేసినవాడా, పుష్ణుని పళ్ళు విరిచినవాడా, దక్షయజ్ఞాన్ని ధ్వంసం చేసిన త్రినేత్రుడా, నాకు ఈ గొప్ప సందేహం కలిగింది.

చాతుర్వర్ణ్యం భగవతా పూర్వం సృష్టం స్వయంభువా కేన కర్మవిపాకేన వైశ్యో గచ్ఛతి శూద్రతామ్

స్వయంభువుడు ముందుగా సృష్టించిన ఈ నాలుగు వర్ణ వ్యవస్థలో, ఏ కార్యఫలితంతో వైశ్యుడు శూద్రునిగా మారుతాడో చెప్పు.

వైశ్యో వా క్షత్రియః కేన ద్విజో వా క్షత్రియో భవేత్ ప్రతిలోమే కథం దేవ శక్యో ధర్మో నివర్తితుమ్

వైశ్యుడు లేదా క్షత్రియుడు ఏ కార్యం వల్ల ద్విజుడైన క్షత్రియుడవుతాడు? వర్ణ వ్యతిరేకత జరిగితే, దేవా, ధర్మాన్ని ఎలా మార్చగలరు?

కేన వా కర్మణా విప్రః శూద్రయోనౌ ప్రజాయతే క్షత్రియః శూద్రతామ్ ఏతి కేన వా కర్మణా విభో

ఏ కార్యం వల్ల బ్రాహ్మణుడు శూద్రుని గర్భంలో జన్మిస్తాడు? ఏ కార్యం వల్ల క్షత్రియుడు శూద్రునిగా మారుతాడో చెప్పు, ప్రభో!

ఏతం మే సంశయం దేవ వద భూతపతే ఽనఘ త్రయో వర్ణాః ప్రకృత్యేహ కథం బ్రాహ్మణ్యమ్ ఆప్నుయుః

దేవా! భూతపతీ! పాపరహితుడా! ఈ నా సందేహాన్ని నివృత్తి చేయు. ఈ లోకంలో మూడు వర్ణాలు ఎలా సహజంగా బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందుతాయో చెప్పు.

బ్రాహ్మణ్యం దేవి దుష్ప్రాపం నిసర్గాద్ బ్రాహ్మణః శుభే క్షత్రియో వైశ్యశూద్రౌ వా నిసర్గాద్ ఇతి మే మతిః

దేవి! బ్రాహ్మణత్వం పొందడం చాలా కష్టం. సహజంగా ఎవరు బ్రాహ్మణులు, క్షత్రియులు, వైశ్యులు, శూద్రులవుతారో అదే నా అభిప్రాయం.

కర్మణా దుష్కృతేనేహ స్థానాద్ భ్రశ్యతి స ద్విజః శ్రేష్ఠం వర్ణమ్ అనుప్రాప్య తస్మాద్ ఆక్షిప్యతే పునః

ఈ లోకంలో చెడు కార్యం వల్ల ద్విజుడు తన స్థానం నుండి పడిపోతాడు. ఎప్పుడైతే ఉత్తమ వర్ణాన్ని పొందుతాడో, మళ్లీ అక్కడి నుండి దిగజారిపోతాడు.

స్థితో బ్రాహ్మణధర్మేణ బ్రాహ్మణ్యమ్ ఉపజీవతి క్షత్రియో వాథ వైశ్యో వా బ్రహ్మభూయం స గచ్ఛతి

బ్రాహ్మణ ధర్మాన్ని పాటిస్తూ జీవించేవాడు బ్రాహ్మణుడిగా నిలుస్తాడు. క్షత్రియుడైనా, వైశ్యుడైనా, బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందగలడు.