బలికర్మణా భూతాని వాక్సత్యేనాఖిలం జగత్ ప్రాప్నోతి లోకాన్ పురుషో నిజకర్మసమార్జితాన్
బలికర్మ ద్వారా భూతాలను, సత్యవాక్యంతో సమస్త లోకాన్ని పొందుతాడు. ప్రతి మనిషి తన కర్మఫలాన్ని అనుభవిస్తాడు.
భిక్షాభుజశ్ చ యే కేచిత్ పరివ్రాడ్ బ్రహ్మచారిణః తే ఽప్య్ అత్ర ప్రతితిష్ఠన్తి గార్హస్థ్యం తేన వై పరమ్
భిక్షాటన జీవనాన్ని అనుసరించే పరివ్రాజకులు, బ్రహ్మచారులు కూడా ఇక్కడ గృహస్థాశ్రమంలో స్థిరపడతారు. ఎందుకంటే అది అత్యుత్తమం.
వేదాహరణకార్యేణ తీర్థస్నానాయ చ ద్విజాః అటన్తి వసుధాం విప్రాః పృథివీదర్శనాయ చ
వేదపఠనం కోసం, తీర్థస్నానాల కోసం, భూమిని దర్శించేందుకు బ్రాహ్మణులు భూమి మీద తిరుగుతారు, బ్రాహ్మణులారా.
అనికేతా హ్య్ అనాహారా యే తు సాయంగృహాస్ తు తే తేషాం గృహస్థః సతతం ప్రతిష్ఠా యోనిర్ ఉచ్యతే
ఇల్లు లేకుండా, ఆహారం లేకుండా ఉండేవారు ఒకవైపు; సాయంత్రం ఇంట్లో ఉండేవారు మరోవైపు. వీరిలో గృహస్థుడే ఎప్పుడూ స్థిరమైన మూలంగా భావించబడతాడు.
తేషాం స్వాగతదానాని వక్తవ్యం మధురం సదా గృహాగతానాం దద్యాచ్ చ శయనాసనభోజనమ్
ఇంటికి వచ్చిన వారికి ఎప్పుడూ మధురంగా స్వాగతం పలకాలి, వారికి కానుకలు ఇవ్వాలి. అలాగే మంచం, కూర్చోను, భోజనం కూడా సమర్పించాలి.
అతిథిర్ యస్య భగ్నాశో గృహాత్ ప్రతినివర్తతే స దత్త్వా దుష్కృతం తస్మై పుణ్యమ్ ఆదాయ గచ్ఛతి
ఇంటికి వచ్చిన అతిథి ఆశాభంగమై వెళ్ళిపోతే, ఆ ఇంటి యజమాని తన పుణ్యాన్ని అతనికి ఇచ్చి, అతని పాపాన్ని తానే పొందుతాడు.
అవజ్ఞానమ్ అహంకారో దమ్భశ్ చాపి గృహే సతః పరివాదోపఘాతౌ చ పారుష్యం చ న శస్యతే
ఇంట్లో ఉండేవారు ఎవ్వరినీ అవమానించకూడదు, అహంకారం, మాయ, దుష్ప్రచారం, ఇతరులకు హాని చేయడం, కఠినంగా మాట్లాడటం కూడా మంచిది కాదు.
యశ్ చ సమ్యక్ కరోత్య్ ఏవం గృహస్థః పరమం విధిమ్ సర్వబన్ధవినిర్ముక్తో లోకాన్ ఆప్నోతి చోత్తమాన్
ఇలా నడుచుకునే గృహస్థుడు, పరమ ధర్మాన్ని పాటించి, అన్ని బంధనాల నుంచి విముక్తుడై, ఉత్తమ లోకాలను పొందుతాడు.
వయఃపరిణతౌ విప్రాః కృతకృత్యో గృహాశ్రమీ పుత్రేషు భార్యాం నిక్షిప్య వనం గచ్ఛేత్ సహైవ వా
ద్విజులు వృద్ధాప్యంలోకి వచ్చి, గృహస్థ ధర్మాన్ని పూర్తిచేసిన తర్వాత, భార్యను కుమారులకు అప్పగించి, ఒంటరిగా లేదా భార్యతో కలసి అరణ్యానికి వెళ్ళాలి.
పర్ణమూలఫలాహారః కేశశ్మశ్రుజటాధరః భూమిశాయీ భవేత్ తత్ర మునిః సర్వాతిథిర్ ద్విజాః
అక్కడ ఆ ముని ఆకులు, మూలాలు, పండ్లు తినాలి, జటలు, గడ్డ పెంచాలి, నేలపై నిద్రించాలి. అతిథులను, ముఖ్యంగా ద్విజులను, ఆదరించాలి.
చర్మకాశకుశైః కుర్యాత్ పరిధానోత్తరీయకే తద్వత్ త్రిషవణం స్నానం శస్తమ్ అస్య ద్విజోత్తమాః
చర్మం, వృక్షపు తొక్క, దర్భతో తయారైన వస్త్రాలు ధరించాలి. అలాగే, ఉత్తమ ద్విజులారా, రోజుకు మూడుసార్లు స్నానం చేయడం అతనికి శ్రేయస్కరం.
దేవతాభ్యర్చనం హోమః సర్వాభ్యాగతపూజనమ్ భిక్షా బలిప్రదానం తు శస్తమ్ అస్య ప్రశస్యతే
దేవతలను పూజించడం, హోమం చేయడం, వచ్చిన వారిని గౌరవించడం, భిక్ష ఇవ్వడం, బలి సమర్పించడం — ఇవన్నీ అతనికి శ్రేయస్కరమైనవి.
వన్యస్నేహేన గాత్రాణామ్ అభ్యఙ్గశ్ చాపి శస్యతే తపస్యా తస్య విప్రేన్ద్రాః శీతోష్ణాదిసహిష్ణుతా
మహానుభావులారా, అడవి నూనెతో శరీరానికి అభ్యంగనం చేయడం కూడా మంచిదే. తాపత్రయాలను సహించడమే అతని తపస్సు.
యస్ త్వ్ ఏతా నియతశ్ చర్యా వానప్రస్థశ్ చరేన్ మునిః స దహత్య్ అగ్నివద్ దోషాఞ్ జయేల్ లోకాంశ్ చ శాశ్వతాన్
ఈ నియమాలను నిబద్ధతతో పాటించే వానప్రస్థ ముని, అగ్నిలా తన లోపాలను కాల్చి, శాశ్వత లోకాలను జయిస్తాడు.
చతుర్థశ్ చాశ్రమో భిక్షోః ప్రోచ్యతే యో మనీషిభిః తస్య స్వరూపం గదతో బుధ్యధ్వం మమ సత్తమాః
నాల్గవ ఆశ్రమమైన భిక్షువు స్థితిని జ్ఞానులు పేర్కొన్నారు. దాని స్వరూపాన్ని నేను చెప్పబోతున్నాను, మీరు శ్రద్ధగా వినండి.
పుత్రద్రవ్యకలత్రేషు త్యజేత్ స్నేహం ద్విజోత్తమాః చతుర్థమ్ ఆశ్రమస్థానం గచ్ఛేన్ నిర్ధూతమత్సరః
ఉత్తమ ద్విజులారా, కుమారులు, ధనం, భార్య మీద మమకారం విడిచిపెట్టి, అసూయ లేకుండా నాల్గవ ఆశ్రమంలో ప్రవేశించాలి.
త్రైవర్ణికాంస్ త్యజేత్ సర్వాన్ ఆరమ్భాన్ ద్విజసత్తమాః మిత్రాదిషు సమో మైత్రః సమస్తేష్వ్ ఏవ జన్తుషు
ఉత్తమ ద్విజులారా, మూడు వర్ణాల పనులన్నీ వదిలిపెట్టి, స్నేహితుడు, శత్రువు అన్న తేడా లేకుండా, అన్ని జీవుల పట్ల స్నేహభావంతో ఉండాలి.
జరాయుజాణ్డజాదీనాం వాఙ్మనఃకర్మభిః క్వచిత్ యుక్తః కుర్వీత న ద్రోహం సర్వసఙ్గాంశ్ చ వర్జయేత్
గర్భజన్యులు, అండజన్యులు మొదలైన అన్ని జీవులకు మాట, మనసు, చేతల ద్వారా ఎప్పుడూ హాని చేయకూడదు. అన్ని బంధాలను వదిలిపెట్టాలి.
ఏకరాత్రస్థితిర్ గ్రామే పఞ్చరాత్రస్థితిః పురే తథా ప్రీతిర్ న తిర్యక్షు ద్వేషో వా నాస్య జాయతే
ఒక గ్రామంలో ఒక రాత్రి, పట్టణంలో ఐదు రాత్రులు మాత్రమే ఉండాలి. జంతువుల పట్ల ప్రేమ లేదా ద్వేషం కలగకూడదు.
ప్రాణయాత్రానిమిత్తం చ వ్యఙ్గారే ఽభుక్తవజ్జనే కాలే ప్రశస్తవర్ణానాం భిక్షార్థీ పర్యటేద్ గృహాన్
ప్రాణాలు నిలబెట్టుకోవడం కోసం, యోగ్యమైన సమయంలో, మంచి స్వభావం ఉన్నవారి ఇళ్లకు వెళ్లి, తాను తినలేదన్న భావంతో భిక్ష అడగాలి.
అలాభే న విషాదీ స్యాల్ లాభే నైవ చ హర్షయేత్ ప్రాణయాత్రికమాత్రః స్యాన్ మాత్రాసఙ్గాద్ వినిర్గతః
భిక్ష దొరకకపోతే నిరాశ చెందకూడదు. దొరికితే ఆనందించకూడదు. ప్రాణాలు నిలబడేందుకు ఎంతైనా సరిపోతుంది అన్న భావంతో, మమకారం లేకుండా ఉండాలి.
అతిపూజితలాభాంస్ తు జుగుప్సం చైవ సర్వతః అతిపూజితలాభైస్ తు యతిర్ ముక్తో ఽపి బధ్యతే
అతి గౌరవం లేదా ఎక్కువ లాభం వచ్చినప్పుడు వాటిని పూర్తిగా నివారించాలి. ఎందుకంటే, అతి గౌరవంతో వచ్చిన లాభాలు యతికి కూడా బంధనమే.
కామః క్రోధస్ తథా దర్పో లోభమోహాదయశ్ చ యే తాంస్ తు దోషాన్ పరిత్యజ్య పరివ్రాణ్ నిర్మమో భవేత్
కామం, కోపం, అహంకారం, లోభం, మోహం వంటి దోషాలను పూర్తిగా వదిలిపెట్టిన వాడు, వాస్తవంగా పరమవైరాగ్యంతో ఉండి, ఏదీ తనది అన్న భావన లేకుండా జీవిస్తాడు.
అభయం సర్వసత్త్వేభ్యో దత్త్వా యశ్ చరతే మహీమ్ తస్య దేహాద్ విముక్తస్య భయం నోత్పద్యతే క్వచిత్
ప్రతి జీవికి భయాన్ని తొలగించి, భూమిపై నడిచిన వాడు, ఆతడు శరీరాన్ని విడిచిన తర్వాత ఎక్కడా భయం కలుగదు.
కృత్వాగ్నిహోత్రం స్వశరీరసంస్థం శారీరమ్ అగ్నిం స్వముఖే జుహోతి విప్రస్ తు భిక్షోపగతైర్ హవిర్భిశ్ చితాగ్నినా స వ్రజతి స్మ లోకాన్
తన శరీరాన్ని యజ్ఞవేదికగా భావించి, తన శరీరంలో ఉన్న అగ్నికి, భిక్షగా వచ్చిన అన్నాన్ని హవిస్సుగా సమర్పించిన బ్రాహ్మణుడు, చితా అగ్నిలో కలిసిపోయి, పరలోకాలను పొందుతాడు.
మోక్షాశ్రమం యశ్ చరతే యథోక్తం శుచిశ్ చ సంకల్పితబుద్ధియుక్తః అనిన్ధనం జ్యోతిర్ ఇవ ప్రశాన్తం స బ్రహ్మలోకం వ్రజతి ద్విజాతిః
ఎవడు శుద్ధమైన మనస్సుతో, నిర్ణయంతో, చెప్పిన విధంగా మోక్షాశ్రమంలో జీవిస్తాడో, అతడు ఇంధనం లేని దీపంలా ప్రశాంతంగా బ్రహ్మలోకాన్ని చేరుతాడు.
సర్వజ్ఞస్ త్వం మహాభాగ సర్వభూతహితే రతః భూతం భవ్యం భవిష్యం చ న తే ఽస్త్య్ అవిదితం మునే
నీవు సర్వజ్ఞుడు, మహాభాగ్యవంతుడు, సమస్త ప్రాణుల హితానికి కట్టుబడి ఉన్నవాడు; గతం, వర్తమానం, భవిష్యత్తు—ఏదీ నీకు తెలియనిది లేదు, మునివరా!
కర్మణా కేన వర్ణానామ్ అధమా జాయతే గతిః ఉత్తమా చ భవేత్ కేన బ్రూహి తేషాం మహామతే
ఏ కార్యం వల్ల వర్ణాలకు నీచ స్థితి వస్తుంది? ఏ కార్యం వల్ల ఉత్తమ స్థితి లభిస్తుంది? దీనిని చెప్పు, మహామతివంతుడా!
శూద్రస్ తు కర్మణా కేన బ్రాహ్మణత్వం చ గచ్ఛతి శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామహే కేన బ్రాహ్మణః శూద్రతామ్ ఇయాత్
ఏ కార్యం వల్ల శూద్రుడు బ్రాహ్మణత్వాన్ని పొందుతాడు? ఏ కార్యం వల్ల బ్రాహ్మణుడు శూద్రునిగా మారుతాడో వినాలని మేము కోరుతున్నాము.
హిమవచ్ఛిఖరే రమ్యే నానాధాతువిభూషితే నానాద్రుమలతాకీర్ణే నానాశ్చర్యసమన్వితే
హిమవంత పర్వత శిఖరంపై, రకరకాల లోహాలతో అలంకరించబడిన, అనేక వృక్షమల్లెలతో నిండిన, అనేక అద్భుతాలతో పరిపూర్ణమైన అందమైన స్థలంలో,