పాశుపాల్యం వణిజ్యాం చ కృషిం చ మునిసత్తమాః వైశ్యాయ జీవికాం బ్రహ్మా దదౌ లోకపితామహః
మునిశ్రేష్ఠులారా, లోకపితామహుడు బ్రహ్మ వైశ్యునికి పశుపాలన, వ్యాపారం, వ్యవసాయం అనే జీవనోపాయాలను ఇచ్చాడు.
తస్యాప్య్ అధ్యయనం యజ్ఞో దానం ధర్మశ్ చ శస్యతే నిత్యనైమిత్తికాదీనామ్ అనుష్ఠానం చ కర్మణామ్
వైశ్యునికీ విద్యాభ్యాసం, యజ్ఞం, దానం, ధర్మాచరణం, నిత్య నైమిత్తిక కర్మలు చేయడమూ ప్రశంసించబడింది.
ద్విజాతిసంశ్రయం కర్మ తదర్థం తేన పోషణమ్ క్రయవిక్రయజైర్ వాపి ధనైః కారుభవైస్ తు వా
వైశ్యుడు ద్విజులను పోషించేందుకు వారి కోసం పని చేయాలి. కొనుగోలు, అమ్మకాలు, వృత్తుల ద్వారా సంపాదించిన ధనంతో పోషించాలి.
దానం దద్యాచ్ చ శూద్రో ఽపి పాకయజ్ఞైర్ యజేత చ పిత్ర్యాదికం చ వై సర్వం శూద్రః కుర్వీత తేన వై
శూద్రుడూ దానం చేయవచ్చు, పాకయజ్ఞాలు చేయవచ్చు, పితృకర్మలు ఇతర కర్మలు అన్నీ చేయవచ్చు; శూద్రుడు ఇలా ప్రవర్తించాలి.
భృత్యాదిభరణార్థాయ సర్వేషాం చ పరిగ్రహాః ఋతుకాలాభిగమనం స్వదారేషు ద్విజోత్తమాః
భృత్యులు మొదలైనవారిని పోషించేందుకు అందరూ ఆస్తిని స్వీకరించవచ్చు. స్వధర్మ భార్యతో ఋతుకాలంలో సంయోగం జరిపాలి, ద్విజశ్రేష్ఠులారా.
దయా సమస్తభూతేషు తితిక్షా నాభిమానితా సత్యం శౌచమ్ అనాయాసో మఙ్గలం ప్రియవాదితా
అన్ని జీవుల పట్ల దయ, సహనశీలత, అహంకారం లేకపోవడం, సత్యవాదితనం, పవిత్రత, అలసట లేకుండా చేయడం, మంగళకరమైనది, మధురంగా మాట్లాడడం.
మైత్రీ చైవాస్పృహా తద్వద్ అకార్పణ్యం ద్విజోత్తమాః అనసూయా చ సామాన్యా వర్ణానాం కథితా గుణాః
స్నేహభావం, అసూయ లేకపోవడం, తక్కువ ఆశపడకపోవడం, దయగల మనసు, ఇవన్నీ అన్ని వర్ణాలవారికీ సాధారణమైన గుణాలని, ద్విజోత్తములారా, చెప్పబడినవి.
ఆశ్రమాణాం చ సర్వేషామ్ ఏతే సామాన్యలక్షణాః గుణాస్ తథోపధర్మాశ్ చ విప్రాదీనామ్ ఇమే ద్విజాః
అన్ని ఆశ్రమాలవారికీ ఇవే సాధారణ లక్షణాలు. అలాగే, ఈ గుణాలు, ఉపధర్మాలు కూడా బ్రాహ్మణులు మొదలైనవారికి నిర్దేశించబడ్డాయి, ద్విజులారా.
క్షాత్రం కర్మ ద్విజస్యోక్తం వైశ్యకర్మ తథాపది రాజన్యస్య చ వైశ్యోక్తం శూద్రకర్మాణి చైతయోః
క్షత్రియుల కర్తవ్యాన్ని ద్విజులకు కూడా అవసరమైతే చెప్పారు. అలాగే, వాణిజ్య కర్మను కూడా. రాజవంశానికి వాణిజ్య కర్మను, ఈ ఇద్దరికీ శూద్రుల పనులను కూడా అనుమతించారు.
ససామర్థ్యే సతి త్యాజ్యమ్ ఉభాభ్యామ్ అపి చ ద్విజాః తద్ ఏవాపది కర్తవ్యం న కుర్యాత్ కర్మసంకరమ్
సామర్థ్యం ఉన్నప్పుడు, ఈ పనులను ఇద్దరూ వదిలేయాలి, ద్విజులారా. అవసరమైతే మాత్రమే చేయాలి, కానీ పనుల కలయిక చేయకూడదు.
ఇత్య్ ఏతే కథితా విప్రా వర్ణధర్మా మయాద్య వై ధర్మమ్ ఆశ్రమిణాం సమ్యగ్ బ్రువతో ఽపి నిబోధత
ఇలా, బ్రాహ్మణులారా, వర్ణధర్మాలను నేను చెప్పాను. ఇప్పుడు ఆశ్రమధర్మాలను కూడా నేను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను, వినండి.
బాలః కృతోపనయనో వేదాహరణతత్పరః గురోర్ గేహే వసన్ విప్రా బ్రహ్మచారీ సమాహితః
బాలుడు ఉపనయనం పూర్తిచేసుకుని, వేదపఠనంలో నిమగ్నమై, గురువు ఇంట్లో నివసిస్తూ, మనస్సును ఏకాగ్రతగా ఉంచి బ్రహ్మచారిగా ఉంటాడు, బ్రాహ్మణులారా.
శౌచాచారరతస్ తత్ర కార్యం శుశ్రూషణం గురోః వ్రతాని చరతా గ్రాహ్యో వేదశ్ చ కృతబుద్ధినా
అక్కడ, శౌచం, మంచి ప్రవర్తనలో నిమగ్నమై, గురువుకు సేవ చేయాలి. వ్రతాలు ఆచరించాలి, దృఢమైన మనస్సుతో వేదాన్ని నేర్చుకోవాలి.
ఉభే సంధ్యే రవిం విప్రాస్ తథైవాగ్నిం సమాహితః ఉపతిష్ఠేత్ తథా కుర్యాద్ గురోర్ అప్య్ అభివాదనమ్
రెండు సంధ్యాకాలాల్లోను, బ్రాహ్మణులారా, సూర్యుడిని, అగ్నిని ఏకాగ్రతతో పూజించాలి. అలాగే గురువుకు నమస్కారం చేయాలి.
స్థితే తిష్ఠేద్ వ్రజేద్ యాతి నీచైర్ ఆసీత చాసితే శిష్యో గురౌ ద్విజశ్రేష్ఠాః ప్రతికూలం చ సంత్యజేత్
గురువు నిలబడి ఉంటే, శిష్యుడు కూడా నిలబడాలి. గురువు వెళ్తే వెంబడించాలి. గురువు కూర్చుంటే, తక్కువగా కూర్చోవాలి. ప్రతికూలంగా ఏదీ చేయకూడదు, ద్విజోత్తములారా.
తేనైవోక్తం పఠేద్ వేదం నాన్యచిత్తః పురస్థితః అనుజ్ఞాతం చ భిక్షాన్నమ్ అశ్నీయాద్ గురుణా తతః
గురువు చెప్పిన విధంగా, మనస్సు మరొకదానిపై లగ్నం కాకుండా, గురువు ఎదుట వేదాన్ని పఠించాలి. గురువు అనుమతించిన భోజనాన్ని మాత్రమే తినాలి.
అవగాహేద్ అపః పూర్వమ్ ఆచార్యేణావగాహితాః సమిజ్జలాదికం చాస్య కల్యకల్యమ్ ఉపానయేత్
గురువు స్నానం చేసిన తర్వాతనే, శిష్యుడు స్నానం చేయాలి. గురువుకి అవసరమైన నీరు, ఇతర వస్తువులు సమర్పించాలి.
గృహీతగ్రాహ్యవేదశ్ చ తతో ఽనుజ్ఞామ్ అవాప్య వై గార్హస్థ్యమ్ ఆవసేత్ ప్రాజ్ఞో నిష్పన్నగురునిష్కృతిః
వేదాన్ని పూర్తిగా నేర్చుకుని, గురువు అనుమతి పొందిన తర్వాత, గురువుకి కావలసిన సేవలు చేసి, జ్ఞానవంతుడు గృహస్థాశ్రమంలో ప్రవేశించాలి.
విధినావాప్తదారస్ తు ధనం ప్రాప్య స్వకర్మణా గృహస్థకార్యమ్ అఖిలం కుర్యాద్ విప్రాః స్వశక్తితః
విధిగా పెళ్లి చేసుకుని, తన కర్మ ద్వారా సంపాదించిన ధనంతో, బ్రాహ్మణుడు తన శక్తికి తగ్గట్టు అన్ని గృహస్థ ధర్మాలను నిర్వహించాలి.
నిర్వాపేణ పితౄన్ అర్చ్య యజ్ఞైర్ దేవాంస్ తథాతిథీన్ అన్నైర్ మునీంశ్ చ స్వాధ్యాయైర్ అపత్యేన ప్రజాపతిమ్
పితృదేవతలకు హవిస్సులతో, దేవతలకు యజ్ఞాలతో, అతిథులకు అన్నదానంతో, మునులకు స్వాధ్యాయంతో, సంతానంతో సృష్టికర్తను పూజించాలి.
బలికర్మణా భూతాని వాక్సత్యేనాఖిలం జగత్ ప్రాప్నోతి లోకాన్ పురుషో నిజకర్మసమార్జితాన్
బలికర్మ ద్వారా భూతాలను, సత్యవాక్యంతో సమస్త లోకాన్ని పొందుతాడు. ప్రతి మనిషి తన కర్మఫలాన్ని అనుభవిస్తాడు.
భిక్షాభుజశ్ చ యే కేచిత్ పరివ్రాడ్ బ్రహ్మచారిణః తే ఽప్య్ అత్ర ప్రతితిష్ఠన్తి గార్హస్థ్యం తేన వై పరమ్
భిక్షాటన జీవనాన్ని అనుసరించే పరివ్రాజకులు, బ్రహ్మచారులు కూడా ఇక్కడ గృహస్థాశ్రమంలో స్థిరపడతారు. ఎందుకంటే అది అత్యుత్తమం.
వేదాహరణకార్యేణ తీర్థస్నానాయ చ ద్విజాః అటన్తి వసుధాం విప్రాః పృథివీదర్శనాయ చ
వేదపఠనం కోసం, తీర్థస్నానాల కోసం, భూమిని దర్శించేందుకు బ్రాహ్మణులు భూమి మీద తిరుగుతారు, బ్రాహ్మణులారా.
అనికేతా హ్య్ అనాహారా యే తు సాయంగృహాస్ తు తే తేషాం గృహస్థః సతతం ప్రతిష్ఠా యోనిర్ ఉచ్యతే
ఇల్లు లేకుండా, ఆహారం లేకుండా ఉండేవారు ఒకవైపు; సాయంత్రం ఇంట్లో ఉండేవారు మరోవైపు. వీరిలో గృహస్థుడే ఎప్పుడూ స్థిరమైన మూలంగా భావించబడతాడు.
తేషాం స్వాగతదానాని వక్తవ్యం మధురం సదా గృహాగతానాం దద్యాచ్ చ శయనాసనభోజనమ్
ఇంటికి వచ్చిన వారికి ఎప్పుడూ మధురంగా స్వాగతం పలకాలి, వారికి కానుకలు ఇవ్వాలి. అలాగే మంచం, కూర్చోను, భోజనం కూడా సమర్పించాలి.
అతిథిర్ యస్య భగ్నాశో గృహాత్ ప్రతినివర్తతే స దత్త్వా దుష్కృతం తస్మై పుణ్యమ్ ఆదాయ గచ్ఛతి
ఇంటికి వచ్చిన అతిథి ఆశాభంగమై వెళ్ళిపోతే, ఆ ఇంటి యజమాని తన పుణ్యాన్ని అతనికి ఇచ్చి, అతని పాపాన్ని తానే పొందుతాడు.
అవజ్ఞానమ్ అహంకారో దమ్భశ్ చాపి గృహే సతః పరివాదోపఘాతౌ చ పారుష్యం చ న శస్యతే
ఇంట్లో ఉండేవారు ఎవ్వరినీ అవమానించకూడదు, అహంకారం, మాయ, దుష్ప్రచారం, ఇతరులకు హాని చేయడం, కఠినంగా మాట్లాడటం కూడా మంచిది కాదు.
యశ్ చ సమ్యక్ కరోత్య్ ఏవం గృహస్థః పరమం విధిమ్ సర్వబన్ధవినిర్ముక్తో లోకాన్ ఆప్నోతి చోత్తమాన్
ఇలా నడుచుకునే గృహస్థుడు, పరమ ధర్మాన్ని పాటించి, అన్ని బంధనాల నుంచి విముక్తుడై, ఉత్తమ లోకాలను పొందుతాడు.
వయఃపరిణతౌ విప్రాః కృతకృత్యో గృహాశ్రమీ పుత్రేషు భార్యాం నిక్షిప్య వనం గచ్ఛేత్ సహైవ వా
ద్విజులు వృద్ధాప్యంలోకి వచ్చి, గృహస్థ ధర్మాన్ని పూర్తిచేసిన తర్వాత, భార్యను కుమారులకు అప్పగించి, ఒంటరిగా లేదా భార్యతో కలసి అరణ్యానికి వెళ్ళాలి.
పర్ణమూలఫలాహారః కేశశ్మశ్రుజటాధరః భూమిశాయీ భవేత్ తత్ర మునిః సర్వాతిథిర్ ద్విజాః
అక్కడ ఆ ముని ఆకులు, మూలాలు, పండ్లు తినాలి, జటలు, గడ్డ పెంచాలి, నేలపై నిద్రించాలి. అతిథులను, ముఖ్యంగా ద్విజులను, ఆదరించాలి.