శుద్ధిం నేయం శరీరం తు విష్ణుభక్తైర్ విశేషతః నిషిద్ధం వర్జయేద్ ద్రవ్యం యథోక్తం చ ద్విజోత్తమాః
శరీరాన్ని శుద్ధిపరచాలి, ముఖ్యంగా విష్ణుభక్తులు మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలి. నిషిద్ధమైన పదార్థాలను, ముందుగా చెప్పినట్టు, తప్పక వదలాలి, ద్విజోత్తములారా.
సమాహృత్య తతః శ్రాద్ధం కర్తవ్యం నిజశక్తితః ఏవం విధానతః శ్రాద్ధం కృత్వా స్వవిభవోచితమ్ ఆబ్రహ్మస్తమ్బపర్యన్తం జగత్ ప్రీణాతి మానవః
తర్వాత, తన శక్తికి తగినట్టు శ్రాద్ధం చేయాలి. ఇలా విధిగా, తన సామర్థ్యాన్ని బట్టి శ్రాద్ధం చేసినవాడు, బ్రహ్మ నుండి గడ్డి వరకు సర్వలోకాన్ని సంతోషపరచగలడు.
పితా జీవతి యస్యాథ మృతౌ ద్వౌ పితరౌ పితుః కథం శ్రాద్ధం హి కర్తవ్యమ్ ఏతద్ విస్తరశో వద
ఒకవేళ తండ్రి బ్రతికిఉంటే, లేక ఇద్దరు తల్లిదండ్రులు మరణించి ఉంటే, తండ్రికోసం శ్రాద్ధం ఎలా చేయాలి? దయచేసి దీనిని పూర్తిగా వివరించండి.
యస్మై దద్యాత్ పితా శ్రాద్ధం తస్మై దద్యాత్ సుతః స్వయమ్ ఏవం న హీయతే ధర్మో లౌకికో వైదికస్ తథా
తండ్రి ఎవరికి శ్రాద్ధం చేస్తాడో, ఆ వ్యక్తికి కుమారుడు కూడా స్వయంగా శ్రాద్ధం చేయాలి. అలా చేస్తే, లోకికమైనా, వైదికమైనా ధర్మం తగ్గదు.
మృతః పితా జీవతి చ యస్య బ్రహ్మన్ పితామహః స హి శ్రాద్ధం కథం కుర్యాద్ ఏతత్ త్వం వక్తుమ్ అర్హసి
బ్రాహ్మణా! తండ్రి మరణించి, తాత బ్రతికిఉంటే, అతడు శ్రాద్ధం ఎలా చేయాలి? దయచేసి దీనిని వివరించండి.
పితుః పిణ్డం ప్రదద్యాచ్ చ భోజయేచ్ చ పితామహమ్ ప్రపితామహస్య పిణ్డం వై హ్య్ అయం శాస్త్రేషు నిర్ణయః
తండ్రికి పిండం సమర్పించి, తాతను భోజనం పెట్టాలి. ప్రపితామహునికి కూడా పిండం ఇవ్వాలి — ఇదే శాస్త్రాలలో నిర్ణయం.
మృతేషు పిణ్డం దాతవ్యం జీవన్తం చాపి భోజయేత్ సపిణ్డీకరణం నాస్తి న చ పార్వణమ్ ఇష్యతే
మరణించినవారికి పిండం ఇవ్వాలి, బ్రతికిఉన్నవారికి భోజనం పెట్టాలి. ఇక్కడ సపిండీకరణం ఉండదు, పాక్షిక శ్రాద్ధం కూడా చేయరాదు.
ఆచారమ్ ఆచరేద్ యస్ తు పితృమేధాశ్రితం నరః ఆయుషా ధనపుత్రైశ్ చ వర్ధత్య్ ఆశు న సంశయః
ఎవరైనా పితృమెధ విధానాన్ని పాటిస్తే, ఆయుష్షు, ధనం, సంతానం అన్నింటిలో త్వరగా అభివృద్ధి చెందుతారు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
పితృమేధాధ్యాయమ్ ఇమం శ్రాద్ధకాలేషు యః పఠేత్ తద్ అన్నమ్ అస్య పితరో ఽశ్నన్తి చ త్రియుగం ద్విజాః
శ్రాద్ధ సమయంలో ఈ పితృమెధ అధ్యాయాన్ని చదివేవారి పితృదేవతలు మూడు యుగాల పాటు ఆ అన్నాన్ని ఆస్వాదిస్తారు, ద్విజులారా.
ఏవం మయోక్తః పితృమేధకల్పః పాపాపహః పుణ్యవివర్ధనశ్ చ శ్రోతవ్య ఏష ప్రయతైర్ నరైశ్ చ శ్రాద్ధేషు చైవాప్య్ అనుకీర్తయేత
ఇలా పాపాలను తొలగించి, పుణ్యాన్ని పెంచే పితృమెధ విధానాన్ని నేను వివరించాను. దీన్ని శ్రద్ధతో వినాలి, శ్రాద్ధ వేళల్లో కూడా చదవాలి.
ఏవం సమ్యగ్ గృహస్థేన దేవతాః పితరస్ తథా సంపూజ్యా హవ్యకవ్యాభ్యామ్ అన్నేనాతిథిబాన్ధవాః
ఇలా గృహస్థుడు దేవతలను, పితృదేవతలను హవ్యకవ్యాలతో సత్కరించాలి. అన్నంతో అతిథులు, బంధువులకు భోజనం పెట్టాలి.
భూతాని భృత్యాః సకలాః పశుపక్షిపిపీలికాః భిక్షవో యాచమానాశ్ చ యే చాన్యే పాన్థకా గృహే
ప్రాణులు, సేవకులు, పశువులు, పక్షులు, చీమలు, భిక్షలు అడిగేవారు, అలాగే ఇంట్లోకి వచ్చిన ఇతర ప్రయాణికులు — వీరందరినీ గమనించాలి.
సదాచారరతా విప్రాః సాధునా గృహమేధినా పాపం భుఙ్క్తే సముల్లఙ్ఘ్య నిత్యనైమిత్తికీః క్రియాః
మంచి ఆచారంలో నిబద్ధత కలిగిన బ్రాహ్మణులు, సద్గృహస్థులు, నిత్య, నైమిత్తిక కర్మలను నిర్లక్ష్యం చేస్తే పాపాన్ని అనుభవిస్తారు.
కథితం భవతా విప్ర నిత్యనైమిత్తికం చ యత్ నిత్యం నైమిత్తికం కామ్యం త్రివిధం కర్మ పౌరుషమ్
బ్రాహ్మణా! మీరు నిత్య, నైమిత్తిక, కామ్యమైన మూడు విధాల మనుష్య కర్మలను వివరించారు.
సదాచారం మునే శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామో వదతస్ తవ యం కుర్వన్ సుఖమ్ ఆప్నోతి పరత్రేహ చ మానవః
మునివరా! మీరు చెప్పే సద్ఆచారాన్ని వినాలని మేము కోరుతున్నాము. దాన్ని ఆచరించేవారు ఇహలోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ సుఖాన్ని పొందుతారు.
గృహస్థేన సదా కార్యమ్ ఆచారపరిరక్షణమ్ న హ్య్ ఆచారవిహీనస్య భద్రమ్ అత్ర పరత్ర వా
గృహస్థుడు ఎప్పుడూ సద్ఆచారాన్ని కాపాడాలి. ఎందుకంటే, సద్ఆచారం లేనివాడికి ఈ లోకంలోనూ, పరలోకంలోనూ శుభం ఉండదు.
యజ్ఞదానతపాంసీహ పురుషస్య న భూతయే భవన్తి యః సదాచారం సముల్లఙ్ఘ్య ప్రవర్తతే
యజ్ఞం, దానం, తపస్సు ఇవన్నీ మనిషికి మేలు చేయవు, ఎందుకంటే మంచి ప్రవర్తనను వదిలిపెట్టి, తప్పుగా ప్రవర్తిస్తే వాటి ఫలితం ఉండదు.
దురాచారో హి పురుషో నేహాయుర్ విన్దతే మహత్ కార్యో ధర్మః సదాచార ఆచారస్యైవ లక్షణమ్
చెడు ప్రవర్తన ఉన్నవాడు దీర్ఘాయువు పొందడు. ధర్మానికి అసలు ఉద్దేశం మంచితనమే, మంచి ప్రవర్తనే ధర్మానికి గుర్తు.
తస్య స్వరూపం వక్ష్యామి సదాచారస్య భో ద్విజాః ఆత్మనైకమనా భూత్వా తథైవ పరిపాలయేత్
మంచి ప్రవర్తన స్వభావాన్ని ఇప్పుడు నేను వివరించబోతున్నాను, ఓ ద్విజులారా. మనసు ఒక్కటిగా పెట్టి దాన్ని పాటించాలి.
త్రివర్గసాధనే యత్నః కర్తవ్యో గృహమేధినా తత్సంసిద్ధౌ గృహస్థస్య సిద్ధిర్ అత్ర పరత్ర చ
గృహస్థుడు మూడు పురుషార్థాల సాధన కోసం ప్రయత్నించాలి. వాటిని సాధించినప్పుడు ఇహలోకంలోను పరలోకంలోను విజయాన్ని పొందుతాడు.
పాదేనాప్య్ అస్య పారత్ర్యం కుర్యాచ్ ఛ్రేయః స్వమ్ ఆత్మవాన్ అర్ధేన చాత్మభరణం నిత్యనైమిత్తికాని చ
తన సంపదలో నాలుగవ వంతుతో పరమ శ్రేయస్సు కోసం ప్రయత్నించాలి, ఆత్మ నియంత్రణతో ఉండాలి. సగం సంపదతో తనను పోషించుకోవాలి, నిత్య, నైమిత్తిక కర్మలు చేయాలి.
పాదేనైవ తథాప్య్ అస్య మూలభూతం వివర్ధయేత్ ఏవమ్ ఆచరతో విప్రా అర్థః సాఫల్యమ్ ఋచ్ఛతి
మిగిలిన నాలుగవ వంతుతో తన మూలధనాన్ని పెంచుకోవాలి. ఇలా ప్రవర్తిస్తే, ఓ బ్రాహ్మణులారా, సంపదకు నిజమైన ఫలితం లభిస్తుంది.
తద్వత్ పాపనిషేధార్థం ధర్మః కార్యో విపశ్చితా పరత్రార్థస్ తథైవాన్యః కార్యో ఽత్రైవ ఫలప్రదః
అలాగే, పాపాన్ని నివారించడానికి జ్ఞానులు ధర్మాన్ని ఆచరించాలి. పరలోక ప్రయోజనం కోసం ఒకటి, ఇహలోకంలో ఫలితాన్ని ఇచ్చేది ఇంకొకటి.
ప్రత్యవాయభయాత్ కామస్ తథాన్యశ్ చావిరోధవాన్ ద్విధా కామో ఽపి రచితస్ త్రివర్గాయావిరోధకృత్
దోషభయంతో కోరికలు, మరో రకమైన నిరోధం లేని కోరికలు కలుగుతాయి. కోరిక కూడా రెండు విధాలుగా ఉంటుంది—మూడు పురుషార్థాలకు అనుకూలంగా, నిరోధం కలిగించకుండా ఉండే విధంగా.
పరస్పరానుబన్ధాంశ్ చ సర్వాన్ ఏతాన్ విచిన్తయేత్ విపరీతానుబన్ధాంశ్ చ బుధ్యధ్వం తాన్ ద్విజోత్తమాః
వాటి పరస్పర సంబంధాలను కూడా పరిశీలించాలి. విరుద్ధమైన ఫలితాలు కలిగించేవాటిని కూడా తెలుసుకోవాలి. ఇవన్నీ గ్రహించండి, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా.
ధర్మో ధర్మానుబన్ధార్థో ధర్మో నాత్మార్థపీడకః ఉభాభ్యాం చ ద్విధా కామం తేన తౌ చ ద్విధా పునః
ధర్మం అనేది ధర్మ సంబంధం కోసం, స్వప్రయోజనానికి హానికరం కాకూడదు. ఈ రెండింటి ద్వారా కోరిక రెండు విధాలుగా ఉంటుంది, అవి కూడా మళ్లీ రెండు విధాలవుతాయి.
బ్రాహ్మే ముహూర్తే బుధ్యేత ధర్మార్థావ్ అనుచిన్తయేత్ సముత్థాయ తథాచమ్య ప్రస్నాతో నియతః శుచిః
బ్రాహ్మ ముహూర్తంలో లేచి, ధర్మం, అర్థం గురించి ఆలోచించాలి. లేచి, శుద్ధిగా ఉండాలి, నోరు కడిగి నియమంగా ఉండాలి.
పూర్వాం సంధ్యాం సనక్షత్రాం పశ్చిమాం సదివాకరామ్ ఉపాసీత యథాన్యాయం నైనాం జహ్యాద్ అనాపది
నక్షత్రాలు ఉన్నప్పుడు పూర్వ సంధ్యను, సూర్యుడు ఉన్నప్పుడు పశ్చిమ సంధ్యను యథావిధిగా ఆరాధించాలి. ఎలాంటి అపాయం లేకపోతే వాటిని వదిలిపెట్టకూడదు.
అసత్ప్రలాపమ్ అనృతం వాక్పారుష్యం చ వర్జయేత్ అసచ్ఛాస్త్రమ్ అసద్వాదమ్ అసత్సేవాం చ వై ద్విజాః
అసత్యం, అబద్ధం, కఠినమైన మాటలు మాట్లాడకూడదు. అసత్యమైన శాస్త్రాలు, తప్పు సిద్ధాంతాలు, చెడు వారితో సాంగత్యాన్ని కూడా విడిచిపెట్టాలి, ఓ ద్విజులారా.
సాయంప్రాతస్ తథా హోమం కుర్వీత నియతాత్మవాన్ నోదయాస్తమనే చైవమ్ ఉదీక్షేత వివస్వతః
సాయంత్రం, ఉదయం హోమం చేయాలి, ఆత్మ నియంత్రణతో ఉండాలి. సూర్యోదయం, సూర్యాస్తమయం చూడాలి.