ఈషదమ్లకటూన్య్ ఏవ దేయాని శ్రాద్ధకర్మణి అత్యమ్లం చాతిలవణమ్ అతిరిక్తకటూని చ
శ్రాద్ధంలో తక్కువ పులుపు, తక్కువ కారంగా ఉన్న పదార్థాలే ఇవ్వాలి; ఎక్కువ పులుపు, ఎక్కువ ఉప్పు, ఎక్కువ కారంగా ఉన్నవి మాత్రం పెట్టకూడదు.
ఆసురాణీహ భోజ్యాని తాన్య్ అతో దూరతస్ త్యజేత్ మృష్టస్నిగ్ధాని యాని స్యుర్ ఈషత్కట్వమ్లకాని చ
ఇక్కడ రాక్షసులకు సంబంధించిన ఆహారాలను పూర్తిగా దూరంగా పెట్టాలి; బాగా వండినవి, కొంత మృదువుగా ఉండేవి, తక్కువ చేదు లేదా తక్కువ పులుపు ఉండేవి శ్రాద్ధానికి తగినవి.
స్వాదూని దేవభోజ్యాని తాని శ్రాద్ధే నియోజయేత్ ఛాగమాంసం వార్తికం చ తైత్తిరం శశకామిషమ్
తీపి పదార్థాలు దేవతలకు తగినవిగా పరిగణించాలి; ఇవే శ్రాద్ధంలో ఉపయోగించాలి. అలాగే మేక మాంసం, కోడి మాంసం, టిట్టిరి పక్షి మాంసం, ముషిక మాంసం కూడా తగినవే.
శివాలావకరాజీవమాంసం శ్రాద్ధే నియోజయేత్ వాఘ్రీణసం రక్తశివం లోహం శల్కసమన్వితమ్
ఎలుక మాంసం, ఖడ్గమృగ మాంసం, శివాల అనే చేప మాంసం కూడా శ్రాద్ధంలో పెట్టవచ్చు; అలాగే గద్ద, ఎర్ర శివ చేప, ఇనుప రంగు చేప, పీటలు ఉన్న చేపలు కూడా తగినవే.
సింహతుణ్డం చ ఖడ్గం చ శ్రాద్ధే యోజ్యం తథోచ్యతే యద్ అప్య్ ఉక్తం హి మనునా రోహితం ప్రతియోజయేత్
సింహ తల ఉన్న చేప, ఖడ్గ చేప కూడా శ్రాద్ధానికి తగినవిగా చెప్పబడింది. మనువు చెప్పినట్టు రోహిత చేపను కూడా ఉపయోగించాలి.
యోక్తవ్యం హవ్యకవ్యేషు తథా న విప్రయోజయేత్ ఏవమ్ ఉక్తం మయా విప్రా వారాహేణావలోకితమ్
ఇవి దేవతలకు, పితృదేవతలకు నైవేద్యంగా పెట్టాలి, వదలకూడదు. ఇదంతా నేను వారం గ్రంథంలో చూసి చెప్పాను.
మయా నిషిద్ధం భుఞ్జానో రౌరవం నరకం వ్రజేత్ ఏతాని చ నిషిద్ధాని వారాహేణ తపోధనాః
నేను నిషేధించినవి తినేవాడు రౌరవ నరకానికి పోతాడు. ఇవన్నీ వారం ద్వారా కూడా నిషేధించబడ్డాయని, తపస్సు చేసే వారూ తెలుసుకోవాలి.
అభక్ష్యాణి ద్విజాతీనాం న దేయాని పితృష్వ్ అపి రోహితం శూకరం కూర్మం గోధాహంసం చ వర్జయేత్
ద్విజులకు తినరాని ఆహారాలను పితృదేవతలకు కూడా ఇవ్వకూడదు; రోహిత చేప, పంది మాంసం, తాబేలు మాంసం, గోదా, హంసలను తప్పుకోవాలి.
చక్రవాకం చ మద్గుం చ శల్కహీనాంశ్ చ మత్స్యకాన్ కురరం చ నిరస్థిం చ వాసహాతం చ కుక్కుటాన్
చక్రవాక పక్షి, మడ్గు, పీటలు లేని చేపలు, కురర పక్షి, ఎముకలు లేని మాంసం, ఇంట్లో చంపినవి, కోడి మాంసం ఇవన్నీ కూడా వదలాలి.
కలవిఙ్కమయూరాంశ్ చ భారద్వాజాంశ్ చ శార్ఙ్గకాన్ నకులోలూకమార్జారాంల్ లోపాన్ అన్యాన్ సుదుర్గ్రహాన్
కలవింక పక్షి, నెమలి, భారద్వాజ పక్షి, శారంగక పక్షి, ముంగిస, గుడ్లగూబ, పిల్లి, లోప అనే జంతువు, ఇంకా పట్టుకోలేని ఇతర జంతువులను కూడా తినకూడదు.
టిట్టిభాన్ సార్ధజమ్బూకాన్ వ్యాఘ్ర-ఋక్షతరక్షుకాన్ ఏతాన్ అన్యాంశ్ చ సందుష్టాన్ యో భక్షయతి దుర్మతిః
టిటిభ పక్షి, నక్క, పులి, ఎలుగుబంటి, కుక్కపంది, ఇంకా అపవిత్రమైన ఇతర జంతువులను తినేవాడు దుష్టచిత్తుడు.
స మహాపాపకారీ తు రౌరవం నరకం వ్రజేత్ పితృష్వ్ ఏతాంస్ తు యో దద్యాత్ పాపాత్మా గర్హితామిషాన్
అలాంటి మహాపాతకుడు రౌరవ నరకానికి పోతాడు; పితృదేవతలకు ఈ నిందిత మాంసాలను ఇచ్చేవాడు పాపాత్ముడు.
స స్వర్గస్థాన్ అపి పితౄన్ నరకే పాతయిష్యతి కుసుమ్భశాకం జమ్బీరం సిగ్రుకం కోవిదారకమ్
అతడు స్వర్గంలో ఉన్న పితృదేవతలను కూడా నరకానికి పడేస్తాడు; కుసుంబ ఆకులు, నిమ్మకాయ, సిగ్రు, కోవిదారను కూడా వదలాలి.
పిణ్యాకం విప్రుషం చైవ మసూరం గృఞ్జనం శణమ్ కోద్రవం కోకిలాక్షం చ చుక్రం కమ్బుకపద్మకమ్
పింయాకం, విప్రుషం, మసూరం, గృంజనం, ఎండు జుట్టు, కొద్రవం, కోకిలాక్షం, చుక్రం, కంబుక, పద్మకాలను కూడా తినకూడదు.
చకోరశ్యేనమాంసం చ వర్తులాలాబుతాలినీమ్ ఫలం తాలతరూణాం చ భుక్త్యా నరకమ్ ఋచ్ఛతి
చకోర పక్షి, శ్యేన పక్షి మాంసం, వత్తయిన సొరకాయ, బీరకాయ, తాళపండు తినేవాడు నరకానికి పోతాడు.
దత్త్వా పితృషు తైః సార్ధం వ్రజేత్ పూయవహం నరః తస్మాత్ సర్వప్రయత్నేన నాహరేత్ తు విచక్షణః
ఇవి పితృదేవతలకు ఇచ్చినవాడు వారితో కలిసి దుర్గంధమైన నరకానికి పోతాడు; అందుకే తెలివైనవాడు ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ వీటిని తీసుకురావద్దు.
నిషిద్ధాని వరాహేణ స్వయం పిత్రర్థమ్ ఆదరాత్ వరమ్ ఏవాత్మమాంసస్య భక్షణం మునయః కృతమ్
పితృదేవతల కోసం వారం స్వయంగా నిషేధించినవి ఇవే; వీటి కంటే తమ మాంసమే తినడాన్ని మునులు మెచ్చుకున్నారు.
న త్వ్ ఏవ హి నిషిద్ధానామ్ ఆదానం పుంభిర్ ఆదరాత్ అజ్ఞానాద్ వా ప్రమాదాద్ వా సకృద్ ఏతాని చ ద్విజాః
నిషేధించినవి ఎట్టి పరిస్థితుల్లోనూ గౌరవంతో తీసుకోకూడదు; అవి తెలియక పోయినా, నిర్లక్ష్యంగా అయినా ఒక్కసారి చేసినా కూడా, ద్విజులారా—
భక్షితాని నిషిద్ధాని ప్రాయశ్చిత్తం తతశ్ చరేత్ ఫలమూలదధిక్షీరతక్రగోమూత్రయావకైః
నిషిద్ధమైన ఆహారం తిన్నవాడు, పండ్లు, కందులు, పెరుగు, పాల, మజ్జిగ, ఆవు మూత్రం, యవ బోజనం వంటివాటితో ప్రాయశ్చిత్తం చేయాలి.
భోజ్యాన్నభోజ్యసంభుక్తే ప్రత్యేకం దినసప్తకమ్ ఏవం నిషిద్ధాచరణే కృతే సకృద్ అపి ద్విజైః
అనుమతించినా, నిషిద్ధమైనా ఆహారం తిన్న ప్రతిసారి, ప్రతి రోజు ఏడురోజుల పాటు ఉపవాసం చేయాలి. ద్విజులు ఒక్కసారి నిషిద్ధమైన పని చేసినా ఇదే విధానం పాటించాలి.
శుద్ధిం నేయం శరీరం తు విష్ణుభక్తైర్ విశేషతః నిషిద్ధం వర్జయేద్ ద్రవ్యం యథోక్తం చ ద్విజోత్తమాః
శరీరాన్ని శుద్ధిపరచాలి, ముఖ్యంగా విష్ణుభక్తులు మరింత జాగ్రత్తగా ఉండాలి. నిషిద్ధమైన పదార్థాలను, ముందుగా చెప్పినట్టు, తప్పక వదలాలి, ద్విజోత్తములారా.
సమాహృత్య తతః శ్రాద్ధం కర్తవ్యం నిజశక్తితః ఏవం విధానతః శ్రాద్ధం కృత్వా స్వవిభవోచితమ్ ఆబ్రహ్మస్తమ్బపర్యన్తం జగత్ ప్రీణాతి మానవః
తర్వాత, తన శక్తికి తగినట్టు శ్రాద్ధం చేయాలి. ఇలా విధిగా, తన సామర్థ్యాన్ని బట్టి శ్రాద్ధం చేసినవాడు, బ్రహ్మ నుండి గడ్డి వరకు సర్వలోకాన్ని సంతోషపరచగలడు.
పితా జీవతి యస్యాథ మృతౌ ద్వౌ పితరౌ పితుః కథం శ్రాద్ధం హి కర్తవ్యమ్ ఏతద్ విస్తరశో వద
ఒకవేళ తండ్రి బ్రతికిఉంటే, లేక ఇద్దరు తల్లిదండ్రులు మరణించి ఉంటే, తండ్రికోసం శ్రాద్ధం ఎలా చేయాలి? దయచేసి దీనిని పూర్తిగా వివరించండి.
యస్మై దద్యాత్ పితా శ్రాద్ధం తస్మై దద్యాత్ సుతః స్వయమ్ ఏవం న హీయతే ధర్మో లౌకికో వైదికస్ తథా
తండ్రి ఎవరికి శ్రాద్ధం చేస్తాడో, ఆ వ్యక్తికి కుమారుడు కూడా స్వయంగా శ్రాద్ధం చేయాలి. అలా చేస్తే, లోకికమైనా, వైదికమైనా ధర్మం తగ్గదు.
మృతః పితా జీవతి చ యస్య బ్రహ్మన్ పితామహః స హి శ్రాద్ధం కథం కుర్యాద్ ఏతత్ త్వం వక్తుమ్ అర్హసి
బ్రాహ్మణా! తండ్రి మరణించి, తాత బ్రతికిఉంటే, అతడు శ్రాద్ధం ఎలా చేయాలి? దయచేసి దీనిని వివరించండి.
పితుః పిణ్డం ప్రదద్యాచ్ చ భోజయేచ్ చ పితామహమ్ ప్రపితామహస్య పిణ్డం వై హ్య్ అయం శాస్త్రేషు నిర్ణయః
తండ్రికి పిండం సమర్పించి, తాతను భోజనం పెట్టాలి. ప్రపితామహునికి కూడా పిండం ఇవ్వాలి — ఇదే శాస్త్రాలలో నిర్ణయం.
మృతేషు పిణ్డం దాతవ్యం జీవన్తం చాపి భోజయేత్ సపిణ్డీకరణం నాస్తి న చ పార్వణమ్ ఇష్యతే
మరణించినవారికి పిండం ఇవ్వాలి, బ్రతికిఉన్నవారికి భోజనం పెట్టాలి. ఇక్కడ సపిండీకరణం ఉండదు, పాక్షిక శ్రాద్ధం కూడా చేయరాదు.
ఆచారమ్ ఆచరేద్ యస్ తు పితృమేధాశ్రితం నరః ఆయుషా ధనపుత్రైశ్ చ వర్ధత్య్ ఆశు న సంశయః
ఎవరైనా పితృమెధ విధానాన్ని పాటిస్తే, ఆయుష్షు, ధనం, సంతానం అన్నింటిలో త్వరగా అభివృద్ధి చెందుతారు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
పితృమేధాధ్యాయమ్ ఇమం శ్రాద్ధకాలేషు యః పఠేత్ తద్ అన్నమ్ అస్య పితరో ఽశ్నన్తి చ త్రియుగం ద్విజాః
శ్రాద్ధ సమయంలో ఈ పితృమెధ అధ్యాయాన్ని చదివేవారి పితృదేవతలు మూడు యుగాల పాటు ఆ అన్నాన్ని ఆస్వాదిస్తారు, ద్విజులారా.
ఏవం మయోక్తః పితృమేధకల్పః పాపాపహః పుణ్యవివర్ధనశ్ చ శ్రోతవ్య ఏష ప్రయతైర్ నరైశ్ చ శ్రాద్ధేషు చైవాప్య్ అనుకీర్తయేత
ఇలా పాపాలను తొలగించి, పుణ్యాన్ని పెంచే పితృమెధ విధానాన్ని నేను వివరించాను. దీన్ని శ్రద్ధతో వినాలి, శ్రాద్ధ వేళల్లో కూడా చదవాలి.