జన్మర్క్షే గ్రహపీడాయాం శ్రాద్ధం పార్వణమ్ ఉచ్యతే అయనద్వితయే శ్రాద్ధం విషువద్వితయే తథా
తన జన్మ నక్షత్రంలో, గ్రహబాధ ఉన్నప్పుడు, పౌర్ణమి రోజున శ్రాద్ధం చేయాలి. అలాగే రెండు అయనాలలో, రెండు విషువత్కాలాలలో కూడా శ్రాద్ధం చేయాలి.
సంక్రాన్తిషు చ కర్తవ్యం శ్రాద్ధం విధివద్ ఉత్తమమ్ ఏషు కార్యం ద్విజాః శ్రాద్ధం పిణ్డనిర్వాపణాద్ ఋతే
సంక్రాంతి రోజుల్లో శ్రాద్ధాన్ని విధిగా చేయాలి. ఈ సందర్భాల్లో పిండప్రదానం తప్పించి, శ్రాద్ధం చేయాలని ద్విజులకు చెప్పబడింది.
వైశాఖస్య తృతీయాయాం నవమ్యాం కార్త్తికస్య చ శ్రాద్ధం కార్యం తు శుక్లాయాం సంక్రాన్తివిధినా నరైః
వైశాఖ మాసంలో మూడవ రోజు, కార్తీక మాసంలో తొమ్మిదవ రోజు, శుక్లపక్షంలో, సంక్రాంతి నియమాన్ని అనుసరించి శ్రాద్ధం చేయాలి.
త్రయోదశ్యాం భాద్రపదే మాఘే చన్ద్రక్షయే ఽహని శ్రాద్ధం కార్యం పాయసేన దక్షిణాయనవచ్ చ తత్
భాద్రపద మాసంలో, మాఘ మాసంలో, త్రయోదశి రోజున, చంద్రుడు క్షయించు రోజున, పాయసం తో శ్రాద్ధం చేయాలి. అలాగే దక్షిణాయనంలో కూడా ఇదే విధంగా చేయాలి.
యదా చ శ్రోత్రియో ఽభ్యేతి గేహం వేదవిద్ అగ్నిమాన్ తేనైకేన చ కర్తవ్యం శ్రాద్ధం విధివద్ ఉత్తమమ్
వేదాలు తెలిసిన, అగ్ని సంరక్షణ చేసే పండితుడు ఇంటికి వచ్చినప్పుడు, ఒక మంచి విధంగా, ఉత్తమమైన శ్రాద్ధాన్ని చేయాలి.
శ్రాద్ధీయద్రవ్యసంప్రాప్తిర్ యదా స్యాత్ సాధుసంమతా పార్వణేన విధానేన శ్రాద్ధం కార్యం తథా ద్విజైః
శ్రాద్ధానికి అవసరమైన వస్తువులు మంచి వారు అనుమతించినప్పుడు, అమావాస్య లేదా పౌర్ణమి నిబంధనల ప్రకారం ద్విజులు శ్రాద్ధం చేయాలి.
ప్రతిసంవత్సరం కార్యం మాతాపిత్రోర్ మృతే ఽహని పితృవ్యస్యాప్య్ అపుత్రస్య భ్రాతుర్ జ్యేష్ఠస్య చైవ హి
ప్రతి సంవత్సరం తల్లి, తండ్రి మరణించిన రోజున, కుమారులు లేని చిన్నాన్నకు, పెద్ద అన్నయ్యకు కూడా శ్రాద్ధం చేయాలి.
పార్వణం దేవపూర్వం స్యాద్ ఏకోద్దిష్టం సురైర్ వినా ద్వౌ దైవే పితృకార్యే త్రీన్ ఏకైకమ్ ఉభయత్ర వా
అమావాస్య శ్రాద్ధం మొదట దేవతలకు చేయాలి. ఏకోదిష్టం దేవతలు లేకుండా చేయాలి. దేవతలకు ఇద్దరికి భోజనం పెట్టాలి; పితృకార్యంలో ముగ్గురికి లేదా రెండింటిలో ఒక్కొక్కరికి పెట్టాలి.
మాతామహానామ్ అప్య్ ఏవం సర్వమ్ ఊహేన కీర్తితమ్ ప్రేతీభూతస్య సతతం భువి పిణ్డం జలం తథా
ఇదే విధంగా మామగార్లకు కూడా ఈ నియమాలు వర్తిస్తాయి. మరణించినవారికి భూమిపై ఎప్పుడూ పిండం, నీళ్లు సమర్పించాలి.
సతిలం సకుశం దద్యాద్ బహిర్ జలసమీపతః తృతీయే ఽహ్ని చ కర్తవ్యం ప్రేతాస్థిచయనం ద్విజైః
బయట, నీటి దగ్గర నువ్వులు, దర్భా గడ్డి సమర్పించాలి. మూడవ రోజున ద్విజులు మరణించినవారి ఎముకలను సేకరించాలి.
దశాహే బ్రాహ్మణః శుద్ధో ద్వాదశాహేన క్షత్రియః వైశ్యః పఞ్చదశాహేన శూద్రో మాసేన శుధ్యతి
బ్రాహ్మణుడు పది రోజుల్లో, క్షత్రియుడు పన్నెండు రోజుల్లో, వైశ్యుడు పదిహేను రోజుల్లో, శూద్రుడు నెల రోజుల్లో పవిత్రుడవుతాడు.
సూతకాన్తే గృహే శ్రాద్ధమ్ ఏకోద్దిష్టం ప్రచక్షతే ద్వాదశే ఽహని మాసే చ త్రిపక్షే చ తతః పరమ్
సూతకం ముగిసిన ఇంట్లో, ద్వాదశి రోజున, లేదా నెల తర్వాత, లేదా మూడు పక్షాల తర్వాత, లేదా తరువాత ఏకోదిష్ట శ్రాద్ధం చేయాలి.
మాసి మాసి చ కర్తవ్యం యావత్ సంవత్సరం ద్విజాః తత పరతరం కార్యం సపిణ్డీకరణం క్రమాత్
ఒక సంవత్సరం పాటు ప్రతి నెల ద్విజులు శ్రాద్ధం చేయాలి; ఆ తరువాత క్రమంగా సపిండీకరణం చేయాలి.
కృతే సపిణ్డీకరణే పార్వణం ప్రోచ్యతే పునః తతః ప్రభృతి నిర్ముక్తాః ప్రేతత్వాత్ పితృతాం గతాః
సపిండీకరణం చేసిన తర్వాత మళ్లీ అమావాస్య శ్రాద్ధం చేయాలి. అప్పటి నుండి వారు ప్రేతత్వం నుంచి విముక్తి పొంది పితృస్థితికి చేరుతారు.
అమూర్తా మూర్తిమన్తశ్ చ పితరో ద్వివిధాః స్మృతాః నాన్దీముఖాస్ త్వ్ అమూర్తాః స్యుర్ మూర్తిమన్తో ఽథ పార్వణాః ఏకోద్దిష్టాశినః ప్రేతాః పితౄణాం నిర్ణయస్ త్రిధా
పితృదేవతలు రెండు రకాలుగా గుర్తించబడ్డారు: రూపం లేనివారు, రూపం ఉన్నవారు. నాందీముఖులు రూపం లేనివారు, అమావాస్య శ్రాద్ధంలో రూపం ఉన్నవారు; ప్రేతులు ఏకోదిష్టంలో పాల్గొంటారు. ఇలా పితృకార్యంలో మూడు విధాలుగా నిర్ణయం ఉంది.
కథం సపిణ్డీకరణం కర్తవ్యం ద్విజసత్తమ ప్రేతీభూతస్య విధివద్ బ్రూహి నో వదతాం వర
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, మరణించినవారి కోసం సపిండీకరణం ఎలా చేయాలో సరిగ్గా చెప్పండి.
సపిణ్డీకరణం విప్రాః శృణుధ్వం వదతో మమ తచ్ చాపి దేవరహితమ్ ఏకార్ఘైకపవిత్రకమ్
సపిండీకరణం గురించి నేను చెప్పేది వినండి బ్రాహ్మణులారా. అది దేవతలు లేకుండా, ఒకే ఒక అర్ఘం, ఒకే ఒక పవిత్రంతో చేయాలి.
నైవాగ్నౌ కరణం తత్ర తచ్ చావాహనవర్జితమ్ అపసవ్యం చ తత్రాపి భోజయేద్ అయుజో ద్విజాన్
ఆ కర్మలో అగ్ని ఉపయోగించరు, ఆహ్వానం ఉండదు; అపసవ్యంగా చేయాలి, ద్విజులకు బేసి సంఖ్యలో భోజనం పెట్టాలి.
విశేషస్ తత్ర చాన్యో ఽస్తి ప్రతిమాసక్రియాదికః తం కథ్యమానమ్ ఏకాగ్రాః శృణుధ్వం మే ద్విజోత్తమాః
అక్కడ మరొక ప్రత్యేకత ఉంది, అది ప్రతి నెల కర్మలకు సంబంధించినది. దానిని నేను వివరంగా చెప్పబోతున్నాను, మీరు శ్రద్ధగా వినండి ద్విజులారా.
తిలగన్ధోదకైర్ యుక్తం తత్ర పాత్రచతుష్టయమ్ కుర్యాత్ పితౄణాం త్రితయమ్ ఏకం ప్రేతస్య చ ద్విజాః
అక్కడ నువ్వులు, సుగంధ ద్రవ్యాలు, నీళ్లు కలిపి నాలుగు పాత్రలు సిద్ధం చేయాలి. మూడు పితృదేవతలకు, ఒకటి ప్రేతునికి సమర్పించాలి ద్విజులారా.
పాత్రత్రయే ప్రేతపాత్రాద్ అర్ఘం చైవ ప్రసేచయేత్ యే సమానా ఇతి జపన్ పూర్వవచ్ ఛేషమ్ ఆచరేత్
మూడు పాత్రల నుంచి, ప్రేతుని పాత్ర నుంచి కూడా అర్ఘం సమర్పించాలి. 'వారు సమానులు' అని జపిస్తూ, మిగతా కర్మలు మునుపటిలాగే చేయాలి.
స్త్రీణామ్ అప్య్ ఏవమ్ ఏవ స్యాద్ ఏకోద్దిష్టమ్ ఉదాహృతమ్ సపిణ్డీకరణం తాసాం పుత్రాభావే న విద్యతే
స్త్రీలకు కూడా ఇదే విధంగా ఏకోదిష్టం చేయాలి. కాని, కుమారుడు లేనప్పుడు సపిండీకరణం ఉండదు.
ప్రతిసంవత్సరం కార్యమ్ ఏకోద్దిష్టం నరైః స్త్రియాః మృతాహని చ తత్ కార్యం పితౄణాం విధిచోదితమ్
ప్రతి సంవత్సరం, మహిళ మరణించిన రోజున, పురుషులు ఆమె కోసం పితృదేవతలకు చెప్పిన విధంగా ప్రత్యేక పిండప్రదానం చేయాలి.
పుత్రాభావే సపిణ్డాస్ తు తదభావే సహోదరాః కుర్యుర్ ఏతం విధిం సమ్యక్ పుత్రస్య చ సుతాః సుతాః
కొడుకు లేనప్పుడు, ఒకే వంశానికి చెందిన వారు ఆ కర్మను చేయాలి. వారు లేకపోతే, సోదరులు చేయాలి. కొడుకు లేనప్పుడు, మనవళ్లు ఆ కర్మను నిర్వహించాలి.
కుర్యాన్ మాతామహానాం తు పుత్రికాతనయస్ తథా ద్వ్యాముష్యాయణసంజ్ఞాస్ తు మాతామహపితామహాన్
అలాగే, కుమార్తె కుమారుడు తన తల్లి తాతకు ఆ కర్మను చేయాలి. రెండు వంశాలకు చెందినవారు తల్లి తాత, తల్లి తాత తాతలకు కూడా ఆ కర్మను చేయాలి.
పూజయేయుర్ యథాన్యాయం శ్రాద్ధైర్ నైమిత్తికైర్ అపి సర్వాభావే స్త్రియః కుర్యుః స్వభర్తౄణామ్ అమన్త్రకమ్
వారు యథావిధిగా సందర్భానుసారంగా శ్రాద్ధాలు నిర్వహించి పితృదేవతలను పూజించాలి. ఎవరూ లేకపోతే, మహిళలు తమ భర్తల కోసం మంత్రాలు లేకుండా ఆ కర్మను చేయవచ్చు.
తదభావే చ నృపతిః కారయేత్ త్వ్ అకుటుమ్బినామ్ తజ్జాతీయైర్ నరైః సమ్యగ్ వాహాద్యాః సకలాః క్రియాః
వారు కూడా లేకపోతే, కుటుంబం లేని వారి కోసం రాజు, అదే వర్గానికి చెందిన పురుషులతో అన్ని అవసరమైన కర్మలు సక్రమంగా చేయించాలి.
సర్వేషామ్ ఏవ వర్ణానాం బాన్ధవో నృపతిర్ యతః ఏతా వః కథితా విప్రా నిత్యా నైమిత్తికాస్ తథా
అన్ని వర్ణాలకు రాజే బంధువు. అందుకే, బ్రాహ్మణులారా, ఈ నిత్య, నైమిత్తిక కర్మలు మీకు వివరించబడ్డాయి.
వక్ష్యే శ్రాద్ధాశ్రయామ్ అన్యాం నిత్యనైమిత్తికాం క్రియామ్ దర్శస్ తత్ర నిమిత్తం తు విద్యాద్ ఇన్దుక్షయాన్వితః
ఇప్పుడు శ్రాద్ధానికి సంబంధించిన మరో నిత్య, నైమిత్తిక కర్మను చెప్పుతాను. అందులో, చంద్రుడు క్షయమవుతున్న అమావాస్యే ముఖ్యమైన సందర్భంగా తెలుసుకోవాలి.
నిత్యస్ తు నియతః కాలస్ తస్మిన్ కుర్యాద్ యథోదితమ్ సపిణ్డీకరణాద్ ఊర్ధ్వం పితుర్ యః ప్రపితామహః
ఈ కర్మకు నిర్ణీత సమయం ఉంది. సపిండీకరణం అయిన తర్వాత, తండ్రి లేదా తండ్రి తాత కోసం యథావిధిగా ఈ కర్మను చేయాలి.