స గతాయుర్ నరస్ తేన మత్స్యయోనౌ ప్రజాయతే మత్స్యయోనిమ్ అనుప్రాప్య మృతో జాయేత మానుషః
అలా చేసిన మనిషి ఆయుషు కోల్పోయి చేపల వంశంలో పుడతాడు. ఆ చేప జన్మను అనుభవించి చనిపోయాక, మళ్ళీ మనిషిగా జన్మిస్తాడు.
మానుషత్వమ్ అనుప్రాప్య క్షీణాయుర్ ఉపజాయతే పాపాని తు నరః కృత్వా తిర్యగ్ జాయేత భో ద్విజాః
మనిషిగా జన్మించి, ఆయుషు తగ్గిపోయి మళ్ళీ పుడతాడు. పాపాలు చేసినవాడు జంతువుగా పుడతాడు, ఓ ద్విజులారా.
న చాత్మనః ప్రమాణం తు ధర్మం జానాతి కించన యే పాపాని నరాః కృత్వా నిరస్యన్తి వ్రతైః సదా
తనకు తాను ఎంతమాత్రం తెలుసుకోడు, ధర్మం గురించి కూడా ఏమి తెలియదు. పాపాలు చేసినవారు ఎప్పుడూ వ్రతాలతో వాటిని త్రోసిపడేస్తారు.
సుఖదుఃఖసమాయుక్తా వ్యాధిమన్తో భవన్త్య్ ఉత అసంవీతాః ప్రజాయన్తే మ్లేచ్ఛాశ్ చాపి న సంశయః
వారు సుఖం, దుఃఖం రెండింటినీ అనుభవిస్తారు, వ్యాధులతో బాధపడతారు. బట్టలు లేకుండా పుడతారు, మలిచ్ఛులుగా కూడా జన్మిస్తారు — ఇందులో ఎలాంటి సందేహం లేదు.
నరాః పాపసమాచారా లోభమోహసమన్వితాః వర్జయన్తి హి పాపాని జన్మప్రభృతి యే నరాః
పాపపు పనులు చేసే, లోభం, మాయతో నిండినవారు పాపాలు దూరంగా ఉంచుతారు. జన్మనుంచి పాపాలు దూరంగా పెట్టే వారు నిజంగా గొప్పవారు.
అరోగా రూపవన్తశ్ చ ధనినస్ తే భవన్త్య్ ఉత స్త్రియో ఽప్య్ ఏతేన కల్పేన కృత్వా పాపమ్ అవాప్నుయుః
వారు ఆరోగ్యంగా, అందంగా, ధనవంతులుగా ఉంటారు. మహిళలు కూడా ఇదే విధంగా పాపం చేసినా ఇలాంటి ఫలితాలు పొందుతారు.
ఏతేషామ్ ఏవ పాపానాం భార్యాత్వమ్ ఉపయాన్తి తాః ప్రాయేణ హరణే దోషాః సర్వ ఏవ ప్రకీర్తితాః
ఈ పాపుల భార్యలు కూడా అలాంటి ఫలితాలే పొందుతారు. దొంగతనంలో ఉన్న అన్ని దోషాలు ఇక్కడ వివరించబడ్డాయి.
ఏతద్ వై లేశమాత్రేణ కథితం వో ద్విజర్షభాః అపరస్మిన్ కథాయోగే భూయః శ్రోష్యథ భో ద్విజాః
ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా! ఇది మీకు సంక్షిప్తంగా చెప్పాను. ఇంకొక సందర్భంలో మరిన్ని విషయాలు వినిపిస్తాను.
ఏతన్ మయా మహాభాగా బ్రహ్మణో వదతః పురా సురర్షీణాం శ్రుతం మధ్యే పృష్టం చాపి యథా తథా
ఓ మహాభాగులారా! బ్రహ్మ దేవుడు దేవతా ఋషుల మధ్య చెప్పినదాన్ని నేను అప్పట్లో విన్నాను, అడిగిన విధంగా మీకు చెప్పాను.
మయాపి తుభ్యం కార్త్స్న్యేన యథావద్ అనువర్ణితమ్ ఏతచ్ ఛ్రుత్వా మునిశ్రేష్ఠా ధర్మే కురుత మానసమ్
నేను కూడా మీకు పూర్తిగా, సరిగా వివరించాను. ఇది విని, ఓ మునిశ్రేష్ఠులారా, మీ మనసును ధర్మంలో నిలిపించండి.
అధర్మస్య గతిర్ బ్రహ్మన్ కథితా నస్ త్వయానఘ ధర్మస్య చ గతిం శ్రోతుమ్ ఇచ్ఛామో వదతాం వర
ఓ బ్రహ్మన్, మీరు మాకు అధర్మ మార్గాన్ని వివరించారు. ఇప్పుడు ధర్మ మార్గం గురించి వినాలని మేము కోరుకుంటున్నాము, ఓ ఉత్తమ వక్త.
కృత్వా పాపాని కర్మాణి కథం యాన్త్య్ అశుభాం గతిమ్ కర్మణా చ కృతేనేహ కేన యాన్తి శుభాం గతిమ్
పాపపు పనులు చేసినవారు ఎలా చెడ్డ మార్గాన్ని పొందుతారు? ఇక్కడ ఏ పని వల్ల మంచి మార్గాన్ని పొందుతారు?
కృత్వా పాపాని కర్మాణి త్వ్ అధర్మవశమ్ ఆగతః మనసా విపరీతేన నిరయం ప్రతిపద్యతే
పాపాలు చేసినవాడు, అధర్మానికి లోనై, తప్పుడు మనసుతో నరకాన్ని పొందుతాడు.
మోహాద్ అధర్మం యః కృత్వా పునః సమనుతప్యతే మనఃసమాధిసంయుక్తో న స సేవేత దుష్కృతమ్
ఎవడు మాయతో అధర్మం చేసి, తరువాత పశ్చాత్తాపపడతాడో, మనస్సు ఏకాగ్రతతో ఉండగా, అతడు ఇక దుష్కర్మలు చేయడు.
యది విప్రాః కథయతే విప్రాణాం ధర్మవాదినామ్ తతో ఽధర్మకృతాత్ క్షిప్రమ్ అపరాధాత్ ప్రముచ్యతే
బ్రాహ్మణులు, ధర్మాన్ని పాటించే వారు, ఎవరు చెప్పినా, అధర్మపు దోషం నుండి త్వరగా విముక్తి పొందుతారు.
యథా యథా నరః సమ్యగ్ అధర్మమ్ అనుభాషతే సమాహితేన మనసా విముఞ్చతి తథా తథా
మనిషి ఎంత నిజాయితీగా అధర్మాన్ని ఒప్పుకుంటాడో, అంతగా ఏకాగ్ర మనస్సుతో ఉంటే, అంత త్వరగా అతడు విముక్తి పొందుతాడు.
యథా యథా మనస్ తస్య దుష్కృతం కర్మ గర్హతే తథా తథా శరీరం తు తేనాధర్మేణ ముచ్యతే
ఎంతవరకు మనసు తన చెడు పనులను నిందిస్తుందో, అంతవరకు ఆ పాపంతో శరీరం విముక్తమవుతుంది.
భుజంగ ఇవ నిర్మోకాన్ పూర్వభుక్తాఞ్ జహాతి తాన్ దత్త్వా విప్రస్య దానాని వివిధాని సమాహితః
పాము తన పాత చర్మాన్ని విడిచిపెట్టినట్లే, ఏకాగ్రతతో వివిధ రకాల దానాలు బ్రాహ్మణుడికి ఇచ్చినవాడు తన పూర్వ సుఖాలను వదిలిపెడతాడు.
మనఃసమాధిసంయుక్తః స్వర్గతిం ప్రతిపద్యతే దానాని తు ప్రవక్ష్యామి యాని దత్త్వా ద్విజోత్తమాః
మనస్సు ఏకాగ్రతతో ఉన్నవాడు స్వర్గమార్గాన్ని పొందుతాడు; ఇప్పుడు నేను ఏవేవి దానాలు ఇవ్వగలిగితే ఫలితం కలుగుతుందో చెప్పబోతున్నాను, ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా.
నరః కృత్వాప్య్ అకార్యాణి తతో ధర్మేణ యుజ్యతే సర్వేషామ్ ఏవ దానానామ్ అన్నం శ్రేష్ఠమ్ ఉదాహృతమ్
మనిషి తప్పు పనులు చేసినా, దానంతో ధర్మాన్ని పొందుతాడు; అన్ని దానాల్లో అన్నదానం మిగతా వాటిలో శ్రేష్ఠమైందిగా చెప్పబడింది.
సర్వమ్ అన్నం ప్రదాతవ్యమ్ ఋజునా ధర్మమ్ ఇచ్ఛతా ప్రాణా హ్య్ అన్నం మనుష్యాణాం తస్మాజ్ జన్తుః ప్రజాయతే
ధర్మాన్ని కోరేవాడు నేరుగా అన్నాన్ని అందరికి ఇవ్వాలి; ఎందుకంటే అన్నమే మనుషుల ప్రాణం, దానివల్లే జీవులు జన్మిస్తాయి.
అన్నే ప్రతిష్ఠితా లోకాస్ తస్మాద్ అన్నం ప్రశస్యతే అన్నమ్ ఏవ ప్రశంసన్తి దేవర్షిపితృమానవాః
అన్నపైనే లోకాలు ఆధారపడి ఉన్నాయి; అందుకే అన్నాన్ని అందరూ ప్రశంసిస్తారు. దేవతలు, ఋషులు, పితృదేవతలు, మనుష్యులు అన్నాన్ని స్తుతిస్తారు.
అన్నస్య హి ప్రదానేన స్వర్గమ్ ఆప్నోతి మానవః న్యాయలబ్ధం ప్రదాతవ్యం ద్విజాతిభ్యో ఽన్నమ్ ఉత్తమమ్
అన్నదానం వల్ల మనిషి స్వర్గాన్ని పొందుతాడు; న్యాయంగా సంపాదించిన ఉత్తమమైన అన్నాన్ని ద్విజులకు ఇవ్వాలి.
స్వాధ్యాయసముపేతేభ్యః ప్రహృష్టేనాన్తరాత్మనా యస్య త్వ్ అన్నమ్ ఉపాశ్నన్తి బ్రాహ్మణాశ్ చ సకృద్ దశ
స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నమైనవారికి, అంతరంగంలో ఆనందంతో, తన అన్నాన్ని పది మంది బ్రాహ్మణులు ఒక్కసారి తింటే,
హృష్టేన మనసా దత్తం న స తిర్యగ్గతిర్ భవేత్ బ్రాహ్మణానాం సహస్రాణి దశాభోజ్య ద్విజోత్తమాః
ఆనందంగా ఇచ్చిన అన్నం వల్ల పునర్జన్మలో దిగువ స్థితి కలగదు; ఓ ఉత్తమ ద్విజులారా, ఒకేసారి వెయ్యి మంది బ్రాహ్మణులకు అన్నం పెట్టినా ఇదే ఫలితం కలుగుతుంది.
నరో ఽధర్మాత్ ప్రముచ్యేత పాపేష్వ్ అభిరతః సదా భైక్షేణాన్నం సమాహృత్య విప్రో వేదపురస్కృతః
పాపాలలో ఎప్పుడూ మునిగిపోయినవాడు కూడా, వేదాన్ని ఆచరించే బ్రాహ్మణుడు భిక్షగా అన్నం తీసుకున్నప్పుడు, ఆ ధర్మంతో పాపాల నుంచి విముక్తుడవుతాడు.
స్వాధ్యాయనిరతే విప్రే దత్త్వేహ సుఖమ్ ఏధతే అహింసన్ బ్రాహ్మణస్వాని న్యాయేన పరిపాల్య చ
స్వాధ్యాయంలో నిమగ్నమైన బ్రాహ్మణుడికి అన్నం ఇచ్చినప్పుడు ఇక్కడే సుఖం పెరుగుతుంది; హింస చేయకుండా, బ్రాహ్మణుల ఆస్తిని న్యాయంగా కాపాడాలి.
క్షత్రియస్ తరసా ప్రాప్తమ్ అన్నం యో వై ప్రయచ్ఛతి ద్విజేభ్యో వేదముఖ్యేభ్యః ప్రయతః సుసమాహితః
క్షత్రియుడు శ్రమతో సంపాదించిన అన్నాన్ని, వేదంలో నిపుణులైన ఉత్తమ ద్విజులకు శ్రద్ధతో ఇస్తే,
తేనాపోహతి ధర్మాత్మా దుష్కృతం కర్మ భో ద్విజాః షడ్భాగపరిశుద్ధం చ కృషేర్ భాగమ్ ఉపార్జితమ్
ఓ ద్విజులారా, అలా చేసినవాడు తన పాపకర్మలను తొలగించుకుంటాడు; పొలంలో సంపాదించిన వాటిలో ఆరు భాగాలు పవిత్రమవుతాయి.
వైశ్యో దదద్ ద్విజాతిభ్యః పాపేభ్యః పరిముచ్యతే అవాప్య ప్రాణసందేహం కార్కశ్యేన సమార్జితమ్
వైశ్యుడు ద్విజులకు అన్నదానం చేస్తే, ఎంత కష్టపడి, ప్రాణాపాయంతో సంపాదించినా, పాపాల నుంచి విముక్తుడవుతాడు.